Wolmer Beltrami – życie i twórczość jednego z najwybitniejszych włoskich akordeonistów

15.07.2025

Autor: Mateusz Doniec

Artykuł został opublikowany w ramach programu KPO dla Kultury, finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

Pochodzenie i dzieciństwo Wolmera Beltramiego

Wolmer Beltrami urodził się 23 maja 1922 roku w Breda Cisoni, frakcji Sabbionety w prowincji Mantova. Jego rodzicami byli Tertulliano Beltrami, stolarz, oraz Illuminata Sarzi Sartori, gospodyni domowa. Był najstarszym z czworga dzieci.

Rodzina Beltrami była silnie związana z muzyką. Ojciec Wolmera był pasjonatem akordeonu i stał się jego pierwszym nauczycielem. Talent muzyczny przejawiały także jego siostry, wujek oraz młodszy brat Enzo. Dom rodzinny był jednocześnie miejscem pracy Tertulliana – to, co dziś pełni funkcję garażu, było wówczas jego warsztatem stolarskim.

Dom rodzinny Wolmera w Breda Cisoni koło Sabbionety; w białej części budynku znajdował się warsztat stolarski jego ojca, Tertulliana.
Fotografia pochodzi z publikacji Carlo Venturi – L’INTERPRETE – Terza parte

Pierwsze występy i szybki rozwój kariery

Beltrami rozpoczął występy w bardzo młodym wieku, grając na lokalnych festynach i w lokalach regionu Mantovy. Jako solista zadebiutował w wieku czternastu lat, a rok później podpisał swój pierwszy profesjonalny kontrakt z wytwórnią „Columbia”.

Trio Wolmer i początki działalności zespołowej

W 1938 roku, w wieku zaledwie szesnastu lat, Beltrami założył własną orkiestrę – „Trio Wolmer”. Zespół tworzyły jego siostry: Leda, grająca na akordeonie, oraz Luisa, śpiewająca i grająca na kontrabasie.

Rok 1938 – karykatura Wolmera w wieku szesnastu lat.
Fotografia pochodzi z publikacji Carlo Venturi – L’INTERPRETE – Terza parte

Współpraca z Gorni Kramerem i duet „Wolmer-Kramer”

W tym samym okresie Beltrami poznał Gorni Kramera, pochodzącego z pobliskiego Rivarolo Mantovano. Współpraca obu muzyków przerodziła się w stały duet.

Duet w działalności koncertowej i nagraniowej

W 1947 roku powstał duet „Wolmer-Kramer”, który przez kolejne lata występował we Włoszech i w Anglii, pojawiał się w radiu, telewizji i teatrach oraz realizował liczne nagrania.

Młody Wolmer. Charakterystyczne są jego wyjątkowo długie i smukłe palce.
Fotografia pochodzi z publikacji Carlo Venturi – L’INTERPRETE – Terza parte

Lata największej aktywności artystycznej

Beltrami koncertował nie tylko we Włoszech, lecz także za granicą – szczególnie w Niemczech i Szwajcarii. Największą rozpoznawalność i intensywność działalności osiągnął w latach 50. i 60.

Nazwy zespołów, pod którymi występował

Orchestrina Wolmer
Wolmer And His Italian Lovers
Wolmer Beltrami E Il Suo Complesso
Wolmer Beltrami E Il Suo Quintetto Rurale
Wolmer E I Suoi Ragazzi
Wolmer E Le Sue Sorelline
Wolmer’s „Electronic” Tunes

Działalność koncertową zakończył w latach 90.

Nagrody i wyróżnienia akordeonowe

W ciągu swojej kariery Beltrami zdobył wiele nagród krajowych i międzynarodowych. Najważniejszym z nich było otrzymanie w 1960 roku Światowego Oscara Akordeonu (Oscar Mondiale della Fisarmonica).

Innowacje instrumentacyjne i współpraca z firmą FARFISA

Beltrami współpracował z firmą FARFISA, której zlecił wykonanie specjalnego, ekskluzywnego modelu akordeonu. W tym instrumencie przyciski basowe umieszczono nietypowo – pod paskiem lewej ręki – co pozwoliło przeznaczyć zewnętrzną powierzchnię na duży napis „WOLMER”.

Akordeon FARFISA wykonany specjalnie dla Wolmera, z dużym napisem WOLMER na obudowie.
Fotografia pochodzi z publikacji Carlo Venturi – L’INTERPRETE – Terza parte.

Działalność telewizyjna, teatralna i praca z innymi artystami

Beltrami odgrywał rolę promotora młodych wykonawców. Do artystów, których karierę zapoczątkował, należą Mina oraz Fausto Leali.

Współpraca sceniczna i medialna

Z nadejściem telewizji był zapraszany do prowadzenia programów muzycznych. Współpracował z Delia Scalą i Renato Rascelem przy rewiach teatralnych, komediach muzycznych oraz produkcjach filmowych i telewizyjnych. Stworzył także partię akordeonu do ścieżki dźwiękowej filmu Amarcord Federico Felliniego.

Styl muzyczny i kompozycje Wolmera Beltramiego

Twórczość Beltramiego obejmowała szerokie spektrum stylistyczne – jazz, muzykę klasyczną oraz repertuar wirtuozowski. Inspiracje czerpał z natury, nocnych spacerów oraz atmosfery etruskich grobowców w Cerveteri.

Wybrane kompozycje

Il Treno (Edizioni Eridania)
Squadrone bianco (Edizioni Eridania)
I quattro ritmi di Beltrami (Edizioni Berben)
Lo scapolo (walc z 1982 roku), napisany dla Carlo Venturiego

Aktywność w środowisku akordeonowym

W 1977 roku, wspólnie z Gigim Stokiem, uczestniczył w pierwszej edycji Festa della Fisarmonica, która odbyła się w ośrodku rekreacyjnym Tre Laghetti w Monzuno (region Emilia-Romania).

Życie prywatne i charakter artysty

Beltrami słynął z bardzo drobiazgowego podejścia do pracy. Wymagał od siebie perfekcji, a jednocześnie często nie był w pełni zadowolony ze swojego wykonania.

Cierpiał na bezsenność i miewał zwyczaj nocnych spacerów po ulicach rodzinnej miejscowości. Był osobą dowcipną, skłonną do szybkich ripost i uprzejmy w wypowiedziach o innych akordeonistach.

Pozostał kawalerem – choć był blisko zawarcia małżeństwa, ostatecznie wybrał tournée w Wenezueli, po którym narzeczona zakończyła relację.

Mimo że mieszkał później w Mediolanie i Rzymie, chętnie wracał do Breda Cisoni, gdzie cenił spokój i prywatność.

Ostatnie lata, śmierć i miejsce spoczynku

Wolmer Beltrami zmarł 28 października 1999 roku w swoim domu w Cerveteri. Został odnaleziony przez Giancarlo Caporilliego i Vincenzo Galassettiego.

Spoczywa na cmentarzu w Breda Cisoni, w grobowcu rodzinnym, obok matki oraz brata Enzo.

Upamiętnienie i znaczenie dla historii akordeonu

W 2009 roku ukazała się biografia Wolmer Beltrami, il re della fisarmonica autorstwa Alberto Sarzi Madidiniego.

W tym samym roku Gmina Sabbioneta zorganizowała koncert poświęcony jego muzyce i umieściła tablicę dedykacyjną przy wjeździe do Breda Cisoni.

W 2022 roku, z okazji setnej rocznicy urodzin, w Międzynarodowym Muzeum Akordeonu w Castelfidardo odbyła się konferencja „Wolmer 100”.

Źródła:

PIF Castelfidardo. (2022). Wolmer 100 – Centenary of the birth of Wolmer Beltrami.
https://www.pifcastelfidardo.it/wolmer-100-centenary-of-the-birth-of-wolmer-beltrami/?lang=en

Carlo Venturi – L’INTERPRETE – Terza parte, Unione Edizioni Musicali, Rimini.

Discogs. (b.d.). Wolmer Beltrami – Artist profile and discography.
https://www.discogs.com/artist/713022-Wolmer-Beltrami?srsltid=AfmBOoouduJ1PKIf1fzDFyKOoaYVKgLK7ww_EUkU9jyNmJwe3KEkbarn

Tłumaczenia źródeł wykonano z wykorzystaniem narzędzia językowego ChatGPT.