Nauczanie na akordeonie i bajanie w szkolnictwie muzycznym na Białorusi na przykładzie Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie

Białystok 2021
Piotr Paszkiewicz

Praca dyplomowa napisana pod kierunkiem dr hab. Zbigniewa Koźlika prof. UMFC

Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, Filia w Białymstoku

Praca została opublikowana w ramach programu KPO dla Kultury, finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

SPIS TREŚCI

Wstęp

1. System kształcenia muzycznego na Białorusi

2. Krótka historia powstania Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie

2.1 Etap pierwszy „Plan Tyzenhauz”

2.2 Etap drugi „Przerwa”

2.3 Etap trzeci „Powstanie”

3. Program nauczania szkolnictwa muzycznego systemu 5-cio i 7-mioletniego

3.1 Opis programu nauczania oraz wymagań 1-3 klasy 7-mioletniego systemu

3.2 Opis programu nauczania oraz wymagań 1-2 klasy 5-cioletniego systemu

3.3 Opis programu nauczania oraz wymagań 4-7 klasy grupy „Ogólnej”

3.4 Opis programu nauczania oraz wymagań 3-5 klasy grupy „Ogólnej”

3.5 Opis programu nauczania oraz wymagań 4-7 klasy grupy „Zawodowej”

3.6 Opis programu nauczania oraz wymagań 3-5 klasy grupy „Zawodowej”

4. Laureaci szkoły muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako i stypendyści Fundacji Republiki Białoruś w latach 2009-2019

5. Wywiad z kierownikiem wydziału Tatianą Gudacz na temat: „Przeszłość, teraźniejszość, perspektywy kształcenia muzycznego Białorusi na bajanie oraz na akordeonie”

Podsumowanie

Bibliografia

Wstęp

Do wyboru tego tematu skłoniło mnie doświadczenie uzyskane w czasie mojej
muzycznej edukacji na Białorusi. Chciałem również w ten sposób uzupełnić moją wiedze na temat metod i mechanizmów szkolnictwa muzycznego na Białorusi.

Celem pracy jest przedstawienie systemu nauczania gry na bajanie i akordeonie na przykładzie Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 w Grodnie oraz uzupełnienie informacji na ten temat. Z mojej wiedzy wynika, iż informacji na temat nauczania gry na bajanie i akordeonie na Białorusi w polskim piśmiennictwie jest niewiele.

Edukacja muzyczna na Białorusi dysponuje ciekawymi metodami i oryginalnymi mechanizmami nauczania i uczenia się. Wydaje mi się, że niektóre elementy mogłyby mieć zastosowanie również w polskim szkolnictwie muzycznym.

Głównym źródłem informacji są podręczniki metodyczne zatwierdzone przez Ministerstwo Kultury Białorusi dla szkół muzycznych oraz moje własne doświadczenie jako ucznia (2008-2014), a później jako pedagoga (2018 2020) w Państwowej Szkole Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie.

Postanowiłem dokonać podziału pracy na następujące rozdziały:

➢ system kształcenia muzycznego na Białorusi
➢ krótka historia powstania Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija
Siemieniako w Grodnie
➢ program nauczania szkolnictwa muzycznego systemu 5-cio i 7-mioletniego, laureaci Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako i absolwenci stypendyści Fundacji Republiki Białoruś w latach 2009-2019
➢ laureaci szkoły muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako i stypendyści Fundacji Republiki Białoruś w latach 2009-2019
➢ wywiad z kierownikiem wydziału Tatianą Gudacz na temat: „Przeszłość, teraźniejszość, perspektywy kształcenia muzycznego Białorusi na bajanie oraz na akordeonie”

W pracy wykorzystałem materiały monograficzne, źródłowe oraz programy nauczania dla szkół muzycznych, a także wywiad własny z kierownikiem wydziału.

Praca jest adresowana do każdego, kto chciałby zaznajomić się z systemem nauczania muzycznego na bajanie i akordeonie na Białorusi.

Chciałbym złożyć podziękowania mojemu promotorowi dr hab. Zbigniewowi
Koźlikowi prof. UMFC, Panu dyrektorowi Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie Sergiejowi Łaszczukowi, kierownikowi wydziału Pani Tatianie Gudacz, pedagogowi szkoły muzycznej oraz dyrygentowi chóralnemu Pani Annie Kulikowskiej, administracji szkoły muzycznej oraz każdemu, kto wyraził zgodę na umieszczenie jego imienia oraz nazwiska w tej pracy.

1. System kształcenia muzycznego na Białorusi

W systemie edukacji ogólnej oraz muzycznej w Republice Białoruś szczególne
miejsce zajmują państwowe szkoły muzyczne i dodatkowe zajęcia artystyczne w szkołach ogólnokształcących. Kształtują one estetyczne poglądy młodszego pokolenia, rozwijają zdolności artystyczne w zakresie początkowego kształcenia muzycznego.

Głównym celem szkół muzycznych na Białorusi jest wprowadzanie dzieci w świat muzyki, nauczanie gry na instrumencie oraz poszukiwanie pojętnych i zdolnych kandydatów, których można by było w przyszłości skierować do następnej instytucji naukowej związanej z muzyką.

Ostatnio w systemie naukowym i wychowawczym miały miejsce znaczne zmiany, które wymagają od pedagogów dużej elastyczności w organizacji oraz planowaniu naukowo-wychowawczego procesu dydaktycznego bardziej zrozumiałego dla ucznia i to co jest najważniejsze, wypełnienie wymagań i motywacji. Szkoła muzyczna powinna dawać systemowy, wychowawczy i naukowy kompleks wiedzy i umiejętności na poziomie, który będzie spełniać wymagania pedagogiki muzycznej. Te cele są trudne i wymagające, dlatego muszą być konkretnie sformułowane. Strategia realizacji powinna być zrozumiała i jasna dla każdego z pedagogów i wytłumaczona uczniowi. „Nie można uczyć w ogóle nie myśląc o końcu nauczania i punkcie edukacyjnym, do którego należy i trzeba przeprowadzić ucznia” – pisał L. Barenboj¹. Właśnie dlatego zostały stworzone programy nauczania gry na instrumencie autorstwa uznanych metodyków Białorusi takich jak M. Solopow, M. Bula, W. Buben, N. Leoszko, które powinny pomóc w organizowaniu oraz realizacji procesu dydaktycznego.

W szkołach muzycznych na Białorusi ukształtował się system pedagogiczny traktujący wszystkich uczniów jako potencjalnych kandydatów na studia wyższe mimo, że wielu uczniów ma średnie zdolności i nie są w stanie spełnić surowych wymagań zawodowych.

Tradycyjną praktyką jest podejście do wymagań programowych dla uczniów o średnich umiejętnościach z grupy „Ogólnej” (ogólnokształcącej edukacji muzycznej) polegające na uproszczeniu i zmniejszeniu repertuaru, zastępowaniu polifonicznych i cyklicznych utworów bardziej prostymi w formie i fakturze. Warto również zaznaczyć, że proces dydaktyczny daje możliwość pracy z uczniami o średnich umiejętnościach grupy „Ogólnej”, a mianowicie:

uczniom grupy „Ogólnej” edukacji muzycznej zapewnia się rozwijanie praktycznych umiejętności opanowania instrumentu przy pomocy takich metod jak np. improwizacja, kompozycja, czytanie nut a vista, gra w zespole, akompaniowanie i inne. Program zaleca stałą systematyczną pracę w klasie w celu rozwijania praktycznych umiejętności grania na instrumencie i zapewnia także system kontroli postępów,
solowy występ muzyczny nie jest jedynym rodzajem działalności muzycznej ucznia, który określiłby jego postępy. Solowe wykonanie wymaga pewnych cech i zdolności umysłowych. Nie rzadko zdarza się, że uczniowie boją się występować solo. W związku z tym dopuszczalnym jest wykonywanie programu koncertowego oraz zespołowego z nut. Najważniejsze są regularne praktyki koncertowe i by repertuar (nawet zespołowy) był zasilany nowymi utworami różnych epok i stylów. Tylko wtedy repertuar będzie rozwijał i kształcił estetyczny gust,
zaliczenie materiału odbywa się poprzez regularne zaliczenia oraz zajęcia kontrolne. Oznacza to stałe zaliczenia programu i granie przed publicznością niewymagających utworów lub innego materiału, na przykład technicznego.

Programy są opracowane zgodnie z aktualnymi planami dydaktycznymi dla klas instrumentalnych w szkołach muzycznych i zawierają wymagania dla uczniów 5-cioletnich i 7-mioletnich określone programem nauczania. Warto również zwrócić uwagę na odrębne wymagania dotyczące zajęć dla grup orientacji „Zawodowej” i „Ogólnej” edukacji muzycznej. Termin „Zawodowy” odnosi się do dzieci, które przygotowują się do konkursów lub innych ważnych wydarzeń muzycznych i spełniają wyższe wymagania wykonawczo-techniczne niż dzieci grupy „Ogólnej”.

Jeśli chodzi o warunki nauczania, można zauważyć, że są zarówno 5-cioletnie jak i 7-mioletnie systemy nauczania. System, do którego uczeń zostanie przyjęty zależy od dwóch następujących warunków:

od wieku ucznia w momencie przyjęcia ucznia do szkoły,
od tego, do której klasy chodzi uczeń w szkole ogólnokształcącej

Na przykład, jeśli uczeń ma 8 lat i jest w 3 klasie to czeka na niego 7-mioletni system, a jeśli uczeń ma 10 lat i chodzi do 5 klasy to tutaj będzie 5-cioletni system nauczania. Warto zaznaczyć, że drugi punkt jest ważniejszy i decydujący. Wiek ma znaczenie dla rozwiązywania sytuacji niestandardowych takich jak na przykład w 3 klasie uczeń ma 7 lat zamiast 8, wtedy idzie do 7-mioletniego systemu, ale z zaznaczeniem “Obniżenia wymagań”, szczególnie jeśli dziecko nie jest rozwinięte fizycznie do podjęcia nauki gry ze względu na wagę oraz rozmiar instrumentu. W mojej 8-mioletniej praktyce takie przypadki były sporadyczne i 7-mioletnie dzieci przechodziły pełen proces nauczania zarówno jak i 8-mioletnie.

Warto zaznaczyć, że na Białorusi jest nieco inny system nauczania w zakresie
stopniowania niż w Polsce. Szkoła średnia jest podzielona na trzy stopnie i trwa 11 lat. Początkowy 4-roletni jest obowiązkowy dla wszystkich i po ukończeniu można przystąpić do dalszej nauki. Średni 5-cioletni także jest obowiązkowy dla wszystkich i po ukończeniu daje dyplom „Ukończenia Szkolnictwa Średniego”, który umożliwia kontynuacje nauki w szkole wyższej lub przystąpienia do nauki w koledżu lub innej instytucji średniej specjalnej. Wyższy nieobowiązkowy trwa 2 lata i daje możliwość dostania się do wyższych instytucji naukowych takich jak uniwersytet lub akademia. Podobnie jest w gimnazjum z tą różnicą, że po ukończeniu każdego stopnia oraz niektórych klas są egzaminy przejściowe. W szkole ogólnej egzaminy są tylko po ukończeniu średniego oraz wyższego stopnia.

Dla nas istotnym jest średni stopień, co oznacza, że uczeń po ukończeniu szkoły muzycznej powinien jednocześnie ukończyć szkołę ogólną stopnia średniego, by móc kontynuować naukę już w koledżu muzycznym. Może powstać następujące pytanie: „jeśli na egzaminy wstępne przyjdzie uczeń klasy 1, 2, 4, lub 6, to jaki system na niego będzie czekał?”. Po tym jak wyjaśniliśmy główne aspekty oraz kryteria, można odpowiedzieć na to pytanie następująco:

jeśli przyszły muzyk bajanista lub akordeonista jest w 1 lub 2 klasie i ma od 4-rech do 7-miu lat i jest fizycznie przygotowany do podjęcia nauki gry ma instrumencie oraz jeśli w szkole jest instrument, który będzie do niego pasował, to wtedy trafia do systemu 7-mioletniego z dodanymi dwoma lub jednym rokiem – tak zwanymi klasami zerowymi. Klasy zerowe służą do przygotowania ucznia do nauki oraz wypełnienia wymagań szkolnych. Program tych klas jest dość swobodny i musi wypełniać minimalne wymagania 1-ego roku w 7-mioletnim systemie bez egzaminów. Zajęcia mają na celu zachęcić ucznia do gry na instrumencie. Jednak, jeśli uczeń nie jest według komisji gotowy fizycznie lub nie ma odpowiedniego instrumentu do podjęcia nauki, to może zostać nieprzyjęty do szkoły,
a w sytuacji, gdy uczeń jest na tak zwanej „granicy” czyli w 4-tej klasie. to tutaj jest bardziej jasna następująca sytuacja: system 5-cioletni z dodanym jednym rokiem zerowym. Tutaj jednak nie ma różnicy od strony wymagań szkolnych z tym, że utwory mogą być na nieco niższym poziomie trudności. Nie ma też egzaminu rocznego na koniec roku szkolnego,
w przypadku, gdy uczeń jest za „stary” dla 5-cioletniego systemu na przykład ma 11 lat i jest w 6 klasie szkoły ogólnej, to wtedy uczeń nie będzie mógł dostać dyplomu ukończenia szkoły muzycznej, ponieważ 5-cioletni program nie będzie ukończony po 9-tej klasie. Możliwości kształcenia są wtedy dwie:
1. uczeń zaczyna się uczyć zgodnie z programem 5-cioletnim i ma wszystkie przedmioty zgodnie z planem bez ostatniego roku
2. uczeń nie ma statusu zwykłego ucznia szkoły, tylko dostaje się na tak zwane zajęcia korepetycyjne

Plusem drugiego punktu jest to, że uczeń ma nieograniczoną liczbę zajęć z instrumentu i innych przedmiotów wybranych przez ucznia i jego rodziców, a także możliwość rezygnacji z nauki w dowolnej chwili. Minusem poza tym jest to, że nauczyciel nie będzie miał żadnego wpływu na ucznia, ponieważ to uczeń decyduje, czego i w jaki sposób będzie się uczył. Nauka w szkole muzycznej kosztuje miesięcznie około 20 złotych za 2-3 zajęcia w tygodniu z instrumentu oraz 1 zajęcie w tygodnia z solfeżu, historii muzyki, orkiestry lub chóru oraz dowolny przedmiot do wyboru. Zajęcia korepetycyjne kosztują około 15 złotych za jedną lekcję 45 minutową. Przyszli uczniowie wybierają warunki określone w pierwszym punkcie ze względu na niższy koszt.

Pierwsze lata nauki muzyki określone są w wymaganiach ogólnych dla systemy 5-cio i 7-mioletniego. Na 5-cioletni system przydzielono 2 lata początkowe, a na 7-mioletni system 3 lata początkowe. Po ukończeniu tych początkowych lat, najzdolniejsi zostaną skierowani do grupy „Zawodowej”. Pozostali uczniowie kontynuują naukę w grupie „Ogólnej”. Warto dodać, że podział może być poddany zmianie. Na przykład, gdy uczeń grupy „Zawodowej” przestaje ćwiczyć i nie spełnia wymagań, istnieje możliwość
skierowania go od następnego roku szkolnego, a nawet kolejnego semestru do grupy „Ogólnej”. W przypadku, gdy uczeń w grupie „Ogólnej” robi szczególne postępy, może zostać zakwalifikowany do grupy „Zawodowej” od następnego roku szkolnego, a nawet kolejnego semestru. Plusami dla uczniów z grupy „Zawodowej” są bezpłatna nauka w szkole muzycznej, możliwość grania na wielkich koncertach szkoły, darmowe wycieczki naukowe do różnych miast i krajów. Na dyplomie ukończenia zarówno grupy „Ogólnej”
jak i „Zawodowej” nie zaznacza się grupy, którą uczeń ukończył. Różnica pomiędzy grupami jest wyrażona w ocenach końcowych oraz programie egzaminacyjnym.

Przykładowe programy egzaminów końcowych grup:

„Ogólna”

▪ G. Pachulski Fuga dwugłosowa

▪ W. A. Mozart Taniec

▪ W. Gruszewski Suita „Zimnije kartinki”: – „Kalejdoskop Dzieda Moroza”, „W zasnieżenom lesu”, „Na trojkie”

▪ W. Wlasow Nokturn

„Zawodowa”

▪ J. S. Bach DWK II fuga d-moll

▪ A. Bieloszycki Suita Hiszpańska (II, III cz.) – In modo di canto bailable, Triana

▪ W. Fomienko Scherzo

▪ W. Gruszewski Toccata Nr 1

Dla uczniów grupy „Zawodowej” wyznaczono 3 godziny lekcyjne po 45 minut w tygodniu zajęć na instrumencie (przedmiot główny: akordeon lub bajan), które są rozłożone na dwa lub trzy dni. Zarówno dla grupy „Ogólnej”, uczniów 1-2 klasy systemu 5-cioletniego jak i uczniów 1-3 klasy systemu 7-mioletniego wyznaczono według programu nauczania 2 godziny lekcyjne.

Oprócz zajęć z instrumentu zawsze jest dodatkowa godzina na tak zwany „przedmiot do wyboru”, który formalnie wybierają rodzice i sam uczeń przy sugestii nauczyciela. Należy pamiętać, że większość dzieci idzie do szkoły w celu nabycia podstawowych umiejętności gry na instrumencie „dla siebie”. Właśnie dlatego warto poświęcić ten czas na czytanie drobnych utworów, akompaniowania, granie w zespole z uwzględnieniem życzenia ucznia.

Forma zajęć z instrumentu jest co do zasady indywidualna. Jednak prowadzenie zajęć jednocześnie z dwoma lub trzema uczniami jest również możliwa. O organizacji czasu lekcyjnego decyduje pedagog zależnie od indywidualnych predyspozycji ucznia organizuje różne zajęcia wewnątrzklasowe w celu rozwijania i poszerzania muzycznych horyzontów dziecka, nauki czytania a vista, grania ze słuchu, akompaniowania a vista itd.

Również trzeba wyjaśnić skalę oraz kryteria oceniania na Białorusi. Zamiast 5-cio stopniowego oceniania wprowadzono 10-cio stopniowe. Nowy system wprowadzono w 2003 roku w miejsce starego jeszcze z czasów Związku Radzieckiego. Skrótowe kryteria oceniania są następujące²:

10 Celujący	Świetne techniczne wykonanie oraz precyzyjne przedstawienie tekstu. Świadomość formy muzycznej, wzajemnych relacji poszczególnych jej części, rozwijanie treści utworu. Stylistyczne umiejętności i wysoka profesjonalna kultura dźwięku. Realizacja programu wyróżnia się wyraźną indywidualnością odtwórczą, odpowiednim przygotowaniem zawodowym oraz szerokim spojrzeniem muzycznym i artystycznym. Uczeń wykazuje gotowość, odpowiedzialność, aktywność poznawczą, artystyczne podejście do zajęć.
9 Doskonały	Pewna wiedza, dokładny przekaz i technicznie swobodne wykonanie tekstu. Świadomość formy i treści, wyczucie stylu wykonywanej muzyki. Brak zauważalnych problemów w przygotowaniu technicznym, właściwa postawa w grze i organizacja aparatu wykonawczego. Dopuszczalne są 1-2 drobne błędy techniczne wykonania, mające charakter przypadkowych, niezwiązanych z poziomem przygotowania technicznego ucznia. Wysoki poziom artystyczny i emocjonalny wykonania, myślenie muzyczno-ilustratywne.
8 Bardzo dobry	Pewna znajomość i wykonanie tekstu, biegłość instrumentalna. Wykonanie jest wystarczająco jasne i pomysłowe. Dobra technika. Świadomość formy i treści utworu muzycznego, wyczucie stylu. Wysokiej jakości realizacja dźwięku, profesjonalna kultura wykonawcza. Ledwo zauważalne błędy techniczne nie wpływające na wyrazistość i treść utworu. Brak trudnych do rozwiązania problemów w ustawieniu i organizacji aparatu wykonawczego. Na lekcjach muzyki uczeń wykazuje zaangażowanie, odpowiedzialność, aktywność muzyczną i poznawczą oraz elementy twórczego zainteresowania.
7 Dobry	Dobre wykonanie tekstu i opanowanie materiału muzycznego zgodnego z wymaganiami programowymi. Emocjonalne i pełne wyobraźni przedstawienie z dokładnym przekazem formy i treści w odpowiednim tempie. Dobra jakość wykonania dźwięku, dynamiki oraz podstawowe rodzaje i techniki wykonania. Niewielkie błędy techniczne praktycznie nie wpływają na integralność i wyrazistość wykonania. Brak istotnych i trudnych do rozwiązania problemów w postawie, ustawieniu i organizacji aparatu wykonawczego. Uczeń wykazuje sumienność, zainteresowanie lekcjami muzyki.
6 Prawie dobry	Wystarczająca znajomość tekstu i materiału muzycznego. Dynamiczny plan, frazowanie, elementy formy i rozwoju muzycznego utworu są dobrze pokazane. Jest zgodność tempa i dokładność rytmiczna wykonywanej muzyki, jednak wykonanie nie cechuje bogactwo emocjonalne, żywa ekspresja i swoboda techniczna. Niewielka liczba przeważnie przypadkowych błędów technicznych, pomyłki mają niewielki wpływ na muzyczny obraz wykonania. Brak istotnych i trudnych do rozwiązania problemów w organizacji aparatu wykonawczego. Uczeń wykazuje sumienność, odpowiedzialność zainteresowanie lekcjami muzyki.
5 Bardzo zadowalający	Dość dobra znajomość materiału muzycznego. Dynamiczny plan, frazowanie, forma i rozwój muzyczny utworu są pokazane dość jasno i zdecydowanie, ale wykonanie nie charakteryzuje się dostateczną emocjonalnością. Występują pewne niespójności w odpowiednim doborze temp między wykonaniem a tekstem nutowym. Stopień trudności wykonywanej muzyki mieści się w dopuszczalnych granicach, spełnia wymagania programu. Poziom podstawowych elementów techniki wykonawczej jest dobry. Błędy w technice wykonania, tekście i zatrzymania nie są zbyt duże ale wyraźnie wpływają na ogólne wrażenie wykonania. Ewentualne braki w organizacji aparatu wykonawczego, które utrudniają rozwój techniczny, ale które można dość łatwo wyeliminować w dalszych pracach. Uczeń wykazuje zainteresowanie w nauce oraz lekcji muzyki.
4 Zadowalający	Zadowalająca wiedza materiału muzycznego. Błędy techniczne nie pozwalają na wypowiedź artystyczną, wpływając w zauważalny sposób na wyrazistość wykonania. Zbyt wolne tempa, które nie pasują do charakteru muzyki, niewystarczająca rytmiczna dokładność wykonania. Plan dynamiczny, frazowanie, główne elementy formy i rozwoju utworu muzycznego są niewystarczająco dopracowane i nie są wyraziste. W nauce uczeń nie wykazuje należytego zaangażowania i sumienności, interesuje się tylko niektórymi gatunkami muzycznymi.
3 Prawie zadowalający	Dość słaba znajomość tekstu i materiału muzycznego. Niepewne, emocjonalnie ograniczone i mało wyraziste wykonanie. Przeciętny poziom umiejętności technicznych. Liczne błędy techniczne, nieodpowiednie tempa muzyki, rytmiczne nieścisłości z powodu braku umiejętności technicznych i słaba znajomość tekstu znacząco wpływają na postrzeganie muzyki, zniekształcają ją. Błędy w organizacji aparatu wykonawczego mają oczywiste oznaki i utrudniają rozwój muzyczny. Uczeń nie wykazuje wystarczającego wysiłku w swojej nauce, zainteresowanie muzyką jest niestabilne i słabo wyrażone w działaniach.
2 Niezadowalający	Słaba lub bardzo słaba znajomość tekstu muzycznego. Uczeń z dużymi trudnościami technicznymi może zakończyć granie do końca w całości lub mniej więcej ukończone fragmenty. Niezrozumienie zadań artystycznych środków muzycznej ekspresji w wykonywanej muzyce. Duża liczba błędów technicznych, słaby poziom umiejętności grania na instrumencie. Uczeń nie wykazuje zauważalnego zainteresowania muzyką, wysiłku i motywacji w nauce. Istotne niedociągnięcia w postawie i organizacji aparatu wykonawczego.
1 Niedopuszczalny	Bardzo słaby poziom umiejętności gry na instrumencie i wiedza materiału jest poniżej kryteriów niezadowalający. Nieuzasadniona nieobecność lub odmowa wykonania.

Nowa skala wprowadza bardziej elastyczny i dokładny system klasyfikacji. Wadami starego systemu oceniania są wąska skala, niekonsekwencje w określaniu poziomu umiejętności w związku z usunięciem plusów i minusów.

2. Krótka historia powstania Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie

Historia Pierwszej Szkoły Muzycznej Grodna sięga XVIII wieku do czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, a historia miasta położonego po obu brzegach Niemna sięga 1128 roku. Niegdyś samo Grodno było stolicą rozległego terytorium i pomimo trudnej historii długo utrzymywało wpływy gospodarcze i polityczne z całej Europy. Korzystne położenie geograficzne, bogata historia oraz różny skład narodowo-religijny jego mieszkańców zadecydowały o oryginalności tego regionu.

2.1 Etap pierwszy „Plan Tyzenhauz”

W tych unikatowych czasach nawet dla Europy były lata rządów w Grodnie starosty Antoniego Tyzenhauza (na początku swojej służby 1765-1780 jeszcze nie był starostą) który zaczął wielką budowle „idealnego” miasta stworzywszy w mieście oraz jego okolicy 20 wielkich manufaktur, w tym między innymi szkoła, tabaki, sukna i itd. Także warto zaznaczyć utworzenie w tym czasie Akademii Medycznej, która była pierwszą białoruską wyższą instytucją naukową. Otworzył się też pierwszy teatr.

Zdjęcie budynku Pierwszej Szkoły Muzycznej lat 1771-1784 (Widok współczesny)

W 1772 r. skrzypek L. Sitanskij został wysłany przez Tyzenhauza na wycieczkę do Florencji w poszukiwanie pomysłów, idei oraz ludzi dla stworzenia szkoły muzycznej. We Florencji poznał choreografa Gaetano Petinezzi’ego i jego brata Ludwiga którzy wyrazili zgodę na daleką podróż na Litwę. W 1774 r. wszyscy przybyli do Garodnicy (stara nazwa miasta Grodna) i przystąpili do pracy.

Pod koniec 1774 r. została utworzona pierwsza szkoła muzyczna na placu imienia Tyzenhauza. Szkoła była zlokalizowana w budynku, które ze względu na charakterystyczną krzywiznę elewacji frontowej nosił nazwę „Krzywej oficyny”. Parter i pierwszej piętro przeznaczone na zajęcia, a piętro drugie na poddaszu na mieszkania dla pedagogów.

Szkoła muzyczna powstała specjalnie na potrzeby teatru i istniała przez sześć lat do 1780 roku. W szkole uczyła się wyłącznie utalentowana młodzież z majątku Podskarbi, co oznaczało całkowity zakaz wstępowania do szkoły dzieci z biednych rodzin. W sumie w pierwszych latach funkcjonowania szkoły sześciu uczniów uczyło się gry na skrzypcach, altówce, oboju, klarnecie, waltorni, trąbce, puzonie, bębenku i klawikordzie. W szkole nauczali zarówno zagraniczni muzycy, jak i nauczyciele rodzimi. Prowadzili zajęcia między innymi D. Ptaszyński, A. Tumin, E. Borkowski, F. Biron, S. Szwed i sam L. Sitanskij. Nauczycielami śpiewu był kompozytor K. Obate, tenor L. Kuczbaini i inni muzycy, członkowie teatru i duchowni kościoła. Pozostały plan zajęć obejmował nie tylko lekcje muzyki, śpiewu i tańca, ale także robótek ręcznych, kaligrafii, arytmetyki, czytania książek, notacji muzycznej, rysunku i języka francuskiego. Lekcje, zgodnie z harmonogramem trwały od piątej rano do dziewiątej wieczorem.

Wkrótce jednak doszło do konfliktu między Tyzenhauzem a ówczesnym dyrektorem szkoły. W 1779 r. obaj Petinezzi opuścili szkole i teatr grodzieński. Przez niepełny rok reżyserem teatru był włoski tancerz z Bolonii C. Mirelli, a po licznych zmianach administracyjnych szkoła w 1781 r. w nowym składzie została przeniesiona do innej siedziby Tyzenhauza w Postawach.

Po zamknięciu w Grodnie szkoły muzycznej w 1781 r. ambitny plan stworzeniu dostępnego wykształcenia ogólno-muzycznego Tyzenhauza można uznać, że plan legł w gruzach. W tych niestabilnych czasach ekonomiczno-społecznych trudno sobie wyobrazić taką szkołę. Chociaż plan Tyzenhauza dotyczący rozwoju edukacji muzycznej nie został zrealizowany za jego życia, to właśnie on stał się tym samym symbolem początku muzycznej edukacji w Grodnie. Pamięci tej wybitnej postaci z czasów Rzeczypospolitej służą zachowane zabytkowe budynki w Grodnie i istnienie instytutu Medycznego. Jego rzeźba została posadowiona w Grodnie w Farnym Kościele, a jego imieniem nazwano plac w starej części miasta oraz szkołę muzyczną.

2.2 Etap drugi „Przerwa”

Na początku XIX wieku życie muzyczne i kulturalne Grodna na tym się nie skończyło. Koncentrowało się głównie w szkołach oraz gimnazjach. W 1840 r. w gimnazjum męskim w Grodnie utworzono amatorską orkiestrę, na czele której stał I. Dobrowolski skrzypek, dyrygent i folklorysta. Warto dodać, że wtedy w Grodnie urodziła się i rozpoczęła swoją karierę skrzypaczka Teofilia Józefowicz-Borowskaja. Kontynuowała ona swoją karierę w Rosji gdzie zdobyła sławę oraz uznanie.

W pierwszej połowie XX wieku na Białorusi nastąpił intensywny proces organizowania amatorskiej muzyki i teatru, kół chóralnych, orkiestr, zespołów itd. W 1905 r. w Grodnie działały trzy orkiestry dęte. Na przełomie XIX i XX wieku znani kompozytorzy i pianiści, skrzypkowie i śpiewacy między innymi S. Rachmaninow, G. Esipowa , K. Dawydow koncertowali z wielkim powodzeniem.

2.3 Etap trzeci „Powstanie”

W październiku 1939 r. zespół kompozytorów białoruskich w składzie: N. Aladow, P. Podkowyrow, S. Polonskij, D. Lukas zorganizował spotkanie i rejestrację pracowników muzycznuch w Grodnie. W rezultacie odzyskano budynek dla szkoły muzycznej i w dniu 16 października 1939 r. rozpoczęła swoją działalność szkoła muzyczna – pierwsza w mieście, zlokalizowana na teraźniejszej ulicy imienia Kirova (wtedy to była ulica Kołożańska). Kadra nauczycielska, na te czasy, była w pełni obsadzona.

Szkoła działała do czerwca 1941 r. i wznowiła swoją działalność zaraz po wyzwoleniu Grodna w 1944 r. W decyzji KWGORDR Nr 78 (Komitetu Wykonawczego Grodzieńskiej Okręgowej Rady Delegatów Robotniczych) od 25 września 1944 r. „O odnowieniu regionalnego wydziału do spraw artystycznych” w jednym z punktów napisano: „Wznowienie pracy Państwowej szkoły muzycznej w Grodnie i przekazanie wcześniej posiadanego budynku”.

Duży wpływ na wznowienie pracy szkoły miała inteligencja miasta. W tym czasie w Grodnie stacjonował Białoruski Zespół Pieśni i Tańca pod kierownictwem G. Szyrmy. Muzycy z miasta i artyści zespołu pomagali w tworzeniu biblioteki muzycznej oraz naprawie instrumentów muzycznych. Od 1946 do 1951 r. w Grodnie mieszkał i pracował artysta ludowy J. Siemieniako, który często spotykał się z uczniami i nauczycielami szkoły. To jego imię od 1995 r. nosi państwowa szkoła muzyczna Nr 1 w Grodnie (Decyzja Gabinetu Ministrów RB nr 331 z 27 czerwca 1995 r.)

Zdjęcie budynku Pierwszej Szkoły Muzycznej (Widok współczesny)

Pod koniec 30-tych lat XX wieku Państwowa Szkoła Muzyczna w Grodnie była jedyną muzyczną szkołą w mieście i liczyła w swoim składzie zaledwie 60 osób (pedagogów i uczniów). Pierwszym dyrektorem był Janow Iljicz. Otwierają się wydziały fortepianu, instrumentów narodowych (bajan, domra, bałałajka), wokalistyki i przedmiotów teoretycznych. Pierwszym nauczycielem gry na bajanie był L. Sartakow.

Od 2003 r. szkołą zarządza Siergiej Łaszczuk. Na dzień dzisiejszy ogólna liczba członków wynosi ponad 1000 nauczycieli i uczniów. Uczniowie mogą rozpocząć swoją naukę w takich klasach jak bajan/akordeonu, fortepian, chóralistyka, strunowo-smyczkowe instrumenty, narodowe-strunowe instrumenty, perkusja i instrumenty dęte, teoria i estrada. Dodatkowo jest klasa akompaniamentu, artystyczno-estetyczna.

Dzisiaj Państwowa Szkoła Muzyczna Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie jest
największą instytucją muzyczną w Republice Białoruś.

3. Program nauczania szkolnictwa muzycznego systemu 5-cio i 7-mioletniego

Wszystkie aktualne wymagania pochodzą z programów nauczania dla szkół muzycznych Białorusi. O poziomie trudności materiału dydaktycznego decyduje nauczyciel biorący pod uwagę indywidualne możliwości ucznia i ogólne wymagania programu edukacyjnego.

3.1 Opis programu nauczania oraz wymagań 1-3 klasy 7-mioletniego systemu

Celem etapu edukacyjnego jest: przygotowanie się do egzaminu przejściowego, pogłębienie znajomości i doskonalenia w zakresie gry na instrumencie prawą ręką, lewą na barytonach, basach oraz akordach, nabycie podstawowych umiejętności prawidłowej postawy z instrumentem i swobody w zakresie aparatu wykonawczego, a także nabycie pierwszych doświadczeń w graniu na koncertach oraz rozwijanie muzyczno-artystycznego myślenia.

Klasa pierwsza 7-mioletniego systemu

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 15-stu do 20-stu utworów o prostej formie, na przykład dziecięce i ludowe piosenki w charakterze tańca z prostym rysunkiem rytmicznym (jedna część oburącz) i dodatkowo:

łatwe utwory w początkowym nauczaniu czytania nut a vista
zespół kameralny z pedagogiem lub uczniem/uczniami (od rozczytywania utworu do występu publicznego)

Materiał techniczny:

jedna gama do wyboru C, G dur legato, non legato przez jedną oktawę prawą ręką
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez jedną oktawę prawą ręką jako ćwiczenie
1-2 etiudy (w drugim półroczu)

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych dowolnych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem prawą ręką

Przykładowy program występu na koniec roku:

rosyjska piosenka ludowa „Nie letaj sołowiej”
białoruska piosenka ludowa „Pieriepioloczka”
D. Kabalewski „Malenkaja polka”

Klasa druga 7-mioletniego systemu

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 16-stu utworów o różnym charakterze:

2-3 utwory na zespół
1-2 utwory rozczytane samodzielnie przez ucznia
wykonanie na koncertach granych wcześniej utworów (pierwsze półrocze)

Materiał techniczny:

jedna gama do wyboru C, G, F dur legato, non legato przez dwie oktawy oburącz, na basach podstawowych
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna legato, non legato, staccato przez jedną oktawę prawą ręką
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-3 etiudy na różne techniki wykonawcze, dopuszczalne również opanowanie niekompletne

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych dowolnych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem prawą ręką
transponowanie dowolne 2-3 utworów o prostej formy

Przykładowy program występu na koniec roku:

włoska piosenka ludowa „Santa Lucia”
M. Glinka „Skowronek”
D. Szostakowicz „Taniec” (z pierwszej suity baletowej)

Klasa trzecia 7-mioletniego systemu

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 14-stu utworów o różnym charakterze (solo lub w zespole):

2 utwory z elementami polifonii
1-2 utwory cykliczne
8-9 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach granych wcześniej utworów (nieobowiązkowo)

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru C, G, F, D, A, B dur legato, non legato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3 D, A, B dur 1:1, 1:2
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna legato, non legato, staccato przez dwie oktawy oburącz, na basach podstawowych
gama chromatyczna od C przez dwie oktawy oburącz na manuale melodycznym
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych przez ucznia motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
transponowanie dowolne 2-3 utworów prostej formy
znajomość z podstawami improwizacji

Przykładowy program występu na koniec roku:

A. Kasjanow „Piosenka rosyjska”
A. Czajkin Serenada
białoruska piosenka ludowa „Czamu ż mnie nia pieć”

3.2 Opis programu nauczania oraz wymagań 1-2 klasy 5-cioletniego systemu

Celem tego etapu edukacyjnego jest: przygotowanie się do egzaminu przejściowego, pogłębienia znajomości i doskonalenia w zakresie gry na instrumencie prawą ręką, lewą na manuale melodycznym, basach oraz akordach, nabycie podstawowych umiejętności prawidłowej postawy z instrumentem i swobody w zakresie aparatu wykonawczego, a także nabycie pierwszych doświadczeń w graniu na koncertach oraz rozwijanie muzyczno-artystycznego myślenia.

Klasa pierwsza 5-mioletniego systemu

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 16-stu do 20-stu utworów o prostej formie, na przykład dziecięce i ludowe piosenki w charakterze tańca z prostym rysunkiem rytmicznym (jedna część oburącz) i dodatkowo:

łatwe utwory w początkowym nauczaniu czytania nut a vista
zespół kameralny z pedagogiem lub uczniem/uczniami (od rozczytywania utworu do występu publicznego)

Materiał techniczny:

jedna gama do wyboru C, G dur legato, non legato przez dwie oktawy oburącz na basach podstawowych
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez jedną oktawę prawą ręką
1-2 etiudy (w drugim półroczu)

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych przez ucznia motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem prawą ręką

Przykładowy program występu na koniec roku:

N. Czajkin „Taniec Snieguroczki”
S. Prokofiew „Pieśń”
opr. J. Akimowa Polka „Janka”

Klasa druga 5-mioletniego systemu

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 14-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1 utwór z elementami polifonii
1-2 utwory cykliczne
pozostałe utwory w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach granych wcześniej utworów (nieobowiązkowo)

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru C, G, F, B dur legato, non legato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F dur w rytmach 1:1 1:2, 1:3
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna legato, non legato, staccato przez jedną oktawę oburącz, na basach podstawowych
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-3 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
transponowanie dowolne 2-3 utworów prostej formy

Przykładowy program występu na koniec roku:

N. Gorlow „Daliokaja piesnia”
F. Schubert „Die Forelle” (wersja uproszczona)
I. Szescierikow „Rodnoj napiew”

3.3 Opis programu nauczania oraz wymagań 4-7 klasy grupy „Ogólnej”

Celem tego etapu edukacyjnego jest: pogłębienie w zakresie gry na instrumencie oraz umiejętności swobodnego czytania utworów a vista o prostej formie, doskonalenie umiejętności grania na instrumencie ze słuchu, akompaniamentu, transponowanie i opracowanie popularnej muzyki na instrument. Podczas nauki w 4-7 klasie uczeń powinien opanować (solo oraz w zespole) utwory w różnych stylach, gatunkach i charakterze:

muzyka białoruska dawna (XVI – XIX wieku), ludowa, współczesna
muzyka epoki baroku oraz klasycyzmu (inwencje, preludia, sonatiny)
muzyka kompozytorów epoki romantyzmu europejskich, rosyjskich, białoruskich
współczesna muzyka oryginalna kompozytorów europejskich, rosyjskich,
białoruskich (suity, wariacje)
muzyka jazzowa i rozrywkowa
muzyka ludowa różnych krajów

Klasa czwarta 7-mioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 14-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

2-3 utwory polifoniczne
1-3 utwory cykliczne (suita, sonatina, wariacje)
6-8 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach granych wcześniej utworów (nieobowiązkowo)

Materiał techniczny:

jedna lub dwie gamy do wyboru durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, gamy C, G, F, D dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna i melodyczna legato, non legato, staccato przez trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

różne wymienione wcześniej zadania twórcze

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

A. Corelli Adagio
E. Curtis „Wróć do Sorrento”
A. Iwanow „Jechał Kazak za Dunaj”

II semestr

K. M. Weber Allemanda
B. Bartok Wariacje (zespół)
W. Iwanow „Lawonicha”

Klasa piąta 7-mioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 10-ciu do 12-stu utworów w różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina, wariacje)
6-8 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F, D dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna i melodyczna legato, non legato, staccato przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2
ćwiczenia na różne techniki
gama chromatyczna od C oburącz, na manuale melodycznym przez dwie lub trzy oktawy
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
akompaniament
transponowanie dowolne 2-3 utworów

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

J. Haydn Menuet z Divertimento (1766 r.)
P. Czajkowski Mazurek d-moll
L. Malinowski „Poswieszczenie Sibeliusu”

II semestr

G. Verdi Piosenka księcia z opery „Rigoletto”
W. Gruszewski Liczylka
W. Alechin „Cygańska Węgierka”

Klasa szósta 7-mioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 9-ciu do 11-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne epoki baroku
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina)
5-7 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

jedna lub dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legato, non legato, staccato przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym oraz na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
jedna gama do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna do trzech znaków legato, non legato, staccato przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym oraz na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
ćwiczenia na różne techniki
gama chromatyczna od C przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym oraz basowym
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów oburącz

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

S. Cichonow Preludium i fughetta
F. Chopin Mazurek a-moll
W. Buchwostow „A u sadzie reczańka”

II semestr

W. Zolotariow Suita dziecięca Nr. 4
S. Joplin „Piersikowyj motyw”
W. Fomienko „W stylu regtajmu”

Klasa siódma 7-mioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 8-miu do 9-ciu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne epoki baroku
1 utwory cykliczne (suita, sonatina, sonata)
5-7 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze (1rozczytany samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legatissimo, legato, non legato, staccato, staccatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym oraz na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
jedna gama do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna legatissimo, legato, non legato, staccato, stacatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym, i na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (jak wyżej)
2 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista itd. jak wyżej

Przykładowy program występu na egzaminie końcowym:

J. S. Bach Inwencja dwugłosowa G-dur
M. K. Ogiński Polonez a-moll
W. Greczycha Suita dziecięca
W. Gruszewski Toccata 2

3.4 Opis programu nauczania oraz wymagań 3-5 klasy grupy „Ogólnej”

muzyka białoruska dawna (XVI – XIX wieku), ludowa, współczesna
muzyka epoki baroku oraz klasycyzmu (inwencje, preludia, sonatiny)
muzyka kompozytorów epoki romantyzmu europejskich, rosyjskich, białoruskich
współczesna muzyka oryginalna kompozytorów europejskich, rosyjskich,
białoruskich (suity, wariacje)
muzyka jazzowa i rozrywkowa
muzyka ludowa różnych krajów

Klasa trzecia 5-cioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 14-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

2 utwory polifoniczne
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina)
6-8 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach granych wcześniej utworów (opcjonalnie).

Materiał techniczny:

jedna lub dwie gamy do wyboru durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato w dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F, D dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna i melodyczna legato, non legato, staccato przez dwie oktawy oburącz, na basach podstawowych
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

różne wymienione wcześniej zadania twórcze

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

A. Gedyckie Fugato
N. Czajkin Walc
białoruska piosenka ludowa Oj, pajdu ja pa ługam opr. M. Solopow

II semestr

G. Ketczer Preludium
W. Wlasow Lubimyj multik
T. Kuliew Lezginka

Klasa czwarta 5-cioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 9-ciu do 10-ciu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-3 utwory polifoniczne epoki baroku
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina)
6-8 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

jedna lub dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legato, non legato, staccato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F, D dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
jedna gama do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna legato, non legato, staccato przez dwie oktawy oburącz na basach podstawowych
ćwiczenia na różne techniki
gama chromatyczna od C przez dwie oktawy oburącz, na basach podstawowych
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów dwoma rękami
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

J. S. Bach Scherzo z partity a-moll
W. Zolotariow Suita dziecięca „Maszeńki wzdochi”, „Marsz soldatikow”
S. Prokofiew Gawot z symfonii klasycznej (zespół)

II semestr

J. S. Bach Fuga trzygłosowa C-dur
E. Dierbienko Suita do bajki „Zołuszka”
opr. A. Krylusow białoruska piosenka ludowa „Bulba”

Klasa piąta 5-cioletniego systemu grupy „Ogólnej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 8-miu od 9-ciu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne epoki baroku
1 utwory cykliczne (suita, sonatina, sonata)
5-7 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze (1 rozczytany samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legatissimo, legato, non legato, staccato, staccatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym oraz basach podstawowych, C, G, F, D, B dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
jedna gama do wyboru z tonacji mollowe harmoniczna i melodyczna przez cztery oktawy legatissimo, legato, non legato, staccato, stacatissimo oburącz, na manuale melodycznym oraz basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
gama chromatyczna od C przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista itd. jak wyżej

Przykładowy program występu na egzaminie końcowym:

J. S. Bach Inwencja dwugłosowa B-dur
S. Prokofiew Merkucio z baletu „Romeo i Julia”
W. Greczycha Suita dziecięca „Utro”, „Mieczta”, „Wiesiolyj naigrysz”
W. Gruszewski Toccata 1

3.5 Opis programu nauczania oraz wymagań 4-7 klasy grupy „Zawodowej”

Celem tego etapu edukacyjnego jest: zdobycie muzycznej i teoretycznej wiedzy, pogłębienie umiejętności gry na instrumencie, rozwijanie umiejętności samodzielnej pracy nad utworem i swobodnego czytania utworów a vista o prostej formie z synkopowanym rysunkiem rytmicznym, nabycie umiejętności wykonania utworów o zróżnicowanej fakturze na przykład: monofoniczna, polifoniczna, akordowa oraz homofoniczna, uzyskanie umiejętności grania ze słuchu, akompaniamentu i transpozycji a vista, transponowanie i przełożenie popularnej muzyki na instrument. Podczas nauki w 4-7 klasie uczeń powinien opanować (solo oraz w zespole) utwory w różnych stylach, gatunkach i charakterze:

muzyka białoruska dawna (XVI – XIX wieków), ludowa, współczesna
muzyka epoki baroku oraz klasycyzmu (preludia i fugi, fantazje, sonaty)
muzyka kompozytorów epoki romantyzmu europejskich, rosyjskich, białoruskich i innych
współczesna muzyka oryginalna również cykliczna
muzyka jazzowa i rozrywkowa
muzyka ludowa różnych krajów

Klasa czwarta 7-mioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 14-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

2-3 utwory polifoniczne
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina)
6-7 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F, D dur wrytmach 1:1, 1:2, 1:3
jedna do wyboru a, e, d moll harmoniczna i melodyczna legato, non legato,
staccato przez dwie oktawy oburącz, na basach podstawowych
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych technik miechowych
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
transponowanie dowolne 2-3 utworów
podstawowa improwizacja

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

D. Zipolli Fughetta d-moll
A. Pożaricki Rondo
P. Czajkowski „Sladkaja Grioza”

II semestr

D. Zipolli Fughetta e-moll
M. K. Ogiński Walc
A. Salin Kanon

Klasa piąta 7-mioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 10-ciu do 12-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

2 utwory polifoniczne
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina)
6-8 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F, D dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3
dwie gamy do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna legato, non legato, staccato przez dwie oktawy oburącz na manuale melodycznym, i na basach podstawowych w tercjach równolegle (nieobligatoryjnie)
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku oburącz, na manuale melodycznym przez cztery oktawy i na basach podstawowych przez dwie oktawy
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
transponowanie dowolne 2 utworów

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

J. S. Bach Inwencja dwugłosowa C-dur
W. Małych „Garmoszeczka”
A. Kasianow Impromptu

II semestr

P. Czekalow Fughetta Nr 6 (zespół)
G. Wagner Mała suita
W. Zolotariow Suita dziecięca (dwie części)

Klasa szósta 7-mioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 9-ciu do 12-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne epoki baroku
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina, sonata)
5-7 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze (1 rozczytany samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legatissimo, legato, non legato, staccato, staccatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym w tercjach i sekstach równolegle (nieobligatoryjnie) i basami w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4 i równolegle
dwie gamy do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna przez cztery oktawy legatissimo, legato, non legato, staccato, stacatissimo oburącz, na manuale melodycznym w tercjach równolegle (nieobligatoryjnie), i na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
ćwiczenia na różne techniki
chromatyczna od dowolnego dźwięku przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
1-2 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista itd. jak wyżej

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

J. S. Bach Inwencja dwugłosowa e-moll
C. Daquin Le Coucou
A. Kasjanow Impromptu

II semestr

J. S. Bach DWK I fuga c-moll
F. Chopin Mazurek a-moll
W. Zolotariow Suita dziecięca (3 lub 4 części do wyboru)

Klasa siódma 7-mioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 9-ciu do 10 utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne epoki baroku
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina, sonata)
4-5 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze
(1 rozczytany samodzielnie)

Materiał techniczny głównie oparty na powtórzeniu oraz rozwinięciu materiału z roku poprzedniego, na przykład:

dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legatissimo, legato, non legato, staccato, staccatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym w tercjach i sekstach równolegle (nieobligatoryjnie), i na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
dwie gamy do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna legatissimo, legato, non legato, staccato, stacatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym w tercjach i sekstach równolegle (nieobligatoryjnie), i na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
1-2 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista itd. jak wyżej

Przykładowy program występu na egzaminie końcowym:

J. S. Bach DWK I fuga g-moll
W. A. Mozart Sonata Nr. 19 F-dur (I cz.)
A. Pożaricki Utwór koncertowy
W. Gruszewski „Liczylka”

3.6 Opis programu nauczania oraz wymagań 3-5 klasy grupy „Zawodowej”

Celem tego etapu edukacyjnego jest: zdobycie muzycznej i teoretycznej wiedzy, pogłębienie umiejętności gry na instrumencie, rozwijanie umiejętności samodzielnej pracy nad utworem i swobodnego czytania utworów a vista o prostej formie z synkopowanym rysunkiem rytmicznym, nabycie umiejętności wykonania utworów o zróżnicowanej fakturze na przykład: monofoniczna, polifoniczna, akordowa oraz homofoniczna, uzyskanie umiejętności grania ze słuchu, akompaniamentu i transpozycji a vista, transponowanie i przełożenie popularnej muzyki na instrument. Podczas nauki w 3-5 klasie uczeń powinien opanować (solo oraz w zespole) utwory w różnych stylach, gatunkach i charakterze:

muzyka białoruska dawna (XVI – XIX wieków), ludowa, współczesna
muzyka epoki baroku oraz klasycyzmu (preludia i fugi, fantazje, sonaty)
muzyka kompozytorów epoki romantyzmu europejskich, rosyjskich, białoruskich i innych
współczesna muzyka oryginalna również cykliczna
muzyka jazzowa i rozrywkowa
muzyka ludowa różnych krajów

Klasa trzecia 5-cioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 14-stu do 16-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

2-3 utwory polifoniczne
1-3 utwory cykliczne (suita, sonatina)
7-9 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru z tonacji durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na basach podstawowych, C, G, F, D dur w rytmach 1:1, 1:2, 1:3
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna i melodyczna legato, non legato, staccato przez dwie oktawy oburącz, na basach podstawowych
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez dwie oktawy oburącz, na
manuale melodycznym
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (jak wyżej)
2-4 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
transponowanie dowolne 2-3 utworów
podstawowa improwizacja

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

G. Ketczer Preludium i fuga
L. Mozart Menuet d-moll
A. Dorenski Etiuda-walc
L. Malinowski „Horowod”

II semestr

A. Gedyckie Fugato
A. Corelli Adagio
B. Bartok Wariacje
opr. W. Iwanowa białoruska piosenka ludowa „Lawonicha”

Klasa czwarta 5-cioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 12-stu do 14-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

2 utwory polifoniczne
2 utwory cykliczne (suita, sonatina)
6-7 utworów w różnych stylach i gatunkach (1-2 rozczytane samodzielnie)
wykonanie na koncertach nowych i granych wcześniej utworów

Materiał techniczny:

dwie gamy do wyboru durowe do dwóch znaków legato, non legato, staccato przez dwie lub trzy oktawy oburącz, na manuale melodycznym, i na basach podstawowych, C, G, F, D dur w rytmie 1:1, 1:2, 1:3 i równolegle
jedna gama do wyboru a, e, d moll harmoniczna i melodyczna przez dwie oktawy legato, non legato, staccato oburącz na manuale melodycznym, i na basach podstawowych w relacji tercji równolegle (nieobligatoryjnie)
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez trzy lub cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym
ćwiczenia na różne techniki
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
wykonanie różnych ćwiczeń miechowych (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
2-3 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista
granie ze słuchu znanych motywów prawą ręką
kompozycja własna ucznia inspirowana znanym wierszem
transponowanie dowolne 2-3 utworów

Przykładowy program występu na półrocze i koniec roku:

I semestr

J. S. Bach Inwencja dwugłosowa f-moll
D. Szostakowicz Polka z baletowej suity
A. Kasjanow Impromptu

II semestr

J. S. Bach Inwencja trzygłosowa G-dur
P. Czajkowski Walc z baletu „Jezioro łabędzie”
W. Zolotariow Suita dziecięca

Klasa piąta 5-cioletniego systemu grupy „Zawodowej”

Roczne wymagania

W ciągu roku szkolnego uczeń powinien opanować od 10-ciu do 12-stu utworów o różnym charakterze (solo oraz w zespole):

1-2 utwory polifoniczne epoki baroku
1-2 utwory cykliczne (suita, sonatina, sonata)
6-8 utworów w różnych stylach i gatunkach na różne techniki wykonawcze
(1 rozczytany samodzielnie)

Materiał techniczny głównie oparty na powtórzeniu oraz rozwinięciu materiału z roku poprzedniego, na przykład:

dwie gamy do wyboru durowe do trzech znaków legatissimo, legato, non legato, staccato, staccatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym w tercjach i sekstach równolegle (nieobligatoryjnie), i na basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4 i równolegle
dwie gamy do wyboru mollowa harmoniczna i melodyczna legatissimo, legato, non legato, staccato, stacatissimo przez cztery oktawy oburącz, na manuale melodycznym w tercjach i seksty równolegle (nieobligatoryjnie), na i basach podstawowych w rytmach 1:1, 1:2, 1:3, 1:4 i równolegle
gama chromatyczna od dowolnego dźwięku przez cztery oktawy oburącz, na basach podstawowych
różne akordy (o zakresie decydują pedagodzy bajanu i akordeonu na początku roku szkolnego)
1-2 etiudy na różne techniki wykonawcze

Materiał artystyczny:

czytanie nut a vista itd. jak wyżej

Przykładowy program występu na egzaminie końcowym:

J. S. Bach DWK II fuga d-moll
E. Dierbienko Sonata-ballada
W. Gruszewski Toccata 2
M. Towpieko Parafraz na temat ukraińskiej pieśni „Oj, pri lużkie”

4. Laureaci szkoły muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako i stypendyści Fundacji Republiki Białoruś w latach 2009-2019

Największą dumą Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1, jak i każdej szkoły, są
absolwenci. W swojej długiej historii późniejszego etapu „Powstania”, szkoła wychowała wielu wybitnych absolwentów klasy bajanu i akordeonu.

Walerij Szewczyk ur. 1997 – klasa akordeonu nauczycielki Ludmiły Razuwajewej. Posiadacz Grand-Prix oraz laureat fundacji RB w 2009 roku, nagrody i tytułu „Dyplomant” fundacji RB w 2012 roku.

Walerij Szewczyk

❖ XV „Ogólnopolski Festiwal Akordeonowy w Mławie”, laureat III stopnia (Polska, Mława, 2009)
❖ IX Międzynarodowy Konkurs Muzyki Akordeonowej „Ascoltatte 2009”, laureat I stopnia w kategorii A2 i B2 (Litwa, Kowno, 2009)
❖ IX Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy Muzyki Rozrywkowej i Popularnej „Concertina-2009”, laureat II stopnia (Polska, Giżycko, 2009)
❖ VIII Międzynarodowy Konkurs „Naujene 2010”, laureat I stopnia (Łotwa,
Daugavpils, 2010)
❖ Międzynarodowy Konkurs „Kaunas Sonorum”, laureat II stopnia (Litwa, Kowno, 2011)
❖ III Międzynarodowy Konkurs „Olimpo Musicale”, laureat I stopnia (Łotwa, Preny, 2011)
❖ regionalny konkurs „Nowe Imiona”, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2011)
❖ X Międzynarodowy Konkurs Muzyki akordeonowej „Ascoltatte 2012” w kategorii A4 laureat II stopnia, w kategorii B4 laureat I stopnia (Litwa, Kowno, 2012)
❖ VI Republikański Otwarty Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych im. Józefa Żynowicza, laureat I stopnia (Białoruś, Lida, 2012)

Aktualnie Szewczyk jest studentem Uniwersytetu im. Janki Kupały w Grodnie w klasie pedagog N. Kukałowicz.

Piotr Paszkiewicz ur. 1998 – klasa bajanu nauczycielki Tatiany Gudacz. Otrzymał tytuł „Stypendysta” oraz wyróżnienie Fundacji Prezydenta RB w 2012 oraz w 2014 roku.

Piotr Paszkiewicz

❖ regionalny konkurs „Nowe Imiona”, laureat II stopnia (Białoruś, Grodna, 2011)
❖ XI Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy Muzyki Rozrywkowej i Popularnej „Concertina-2011”, laureat I stopnia (Polska, Giżycko, 2011)
❖ VI regionalny festiwal-konkurs „ Moj Siabra – Bajan”, laureat II stopnia (Białoruś, Gomel, 2012)
❖ VI Republikański Otwarty Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych im. Józefa Żynowicza, laureat III stopnia (Białoruś, Lida, 2012)
❖ V Międzynarodowy Konkurs „Gradus ad Parnasum”, dyplomant (Litwa, Kowno, 2013)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych „Igraj, Moj Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2013)
❖ XIII Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy Muzyki Rozrywkowej i Popularnej „Concertina-2013”, laureat II stopnia (Polska, Giżycko, 2013)
❖ Internet-Konkursu „Internet Music Competition”, laureat II stopnia (Serbia, Belgrad, 2013)
❖ Międzynarodowy Konkurs Bajanistów i Akordeonistów, laureat II stopnia
„InterSvitiaz Accomuzic – 2013” (Ukraina, Łuck, 2013)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych „Igraj, Moj Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2014)
❖ I Republikański Festiwal-Konkurs Sztuki Dziecięcej „L’Vienok”, laureat II stopnia (Białoruś, Lida, 2014)

Obecnie Piotr jest studentem Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina Filia w Białymstoku, gdzie doskonali swoją wiedzę oraz umiejętności gry na instrumencie w klasie dr hab. Zbigniewa Koźlika prof. UMFC.

Diana Pomaz ur. 2000 – klasa bajanu nauczycielki Ludmiły Razuwajewej. Posiada tytuł „Stypendysta” oraz wyróżnienie fundacji Prezydenta RB w 2013 oraz w 2015 roku.

Diana Pomaz

❖ X Międzynarodowy Konkurs „Naujene 2012”, laureat III stopnia (Łotwa, Daugavpils, 2012)
❖ X Międzynarodowy Konkurs Muzyki Akordeonowej „Ascoltatte 2012” w kategorii A3, laureat II stopnia (Litwa, Kowno, 2012)
❖ Międzynarodowy Konkurs „Kaunas Sonorum”, dyplomant (Litwa, Kowno, 2013)
❖ Międzynarodowy Konkurs Klasycznych i Muzyki Variété „Citta di Lanciano”,
laureat II stopnia (Włochy, Lanciano, 2013)
❖ XI Międzynarodowy Konkurs „Naujene 2012”, Grand-Prix (Łotwa, Daugavpils, 2012)
❖ Międzynarodowy Konkurs w Ramach IV Zjazdu Akordeonistów, laureat II stopnia (Polska, Tczew, 2013)
❖ Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy, laureat III stopnia (Litwa, Wilno, 2013)
❖ I Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy, laureat I stopnia (Polska, Suwałki, 2013)
❖ Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy „National Trophee”, laureat II stopnia (Litwa, Kowno, 2014)
❖ Międzynarodowy Festiwal-Konkurs Akordeonowy, laureat I stopnia (Litwa, Szauliai, 2014)
❖ VII Republikański Otwarty Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych im. Józefa Żynowicza, laureat III stopnia (Białoruś, Lida, 2015)
❖ Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy „Ostrawa 2015”, laureat I stopnia (Czechy, Ostrawa, 2015)
❖ XIII Międzynarodowy Konkurs „Naujene 2015”, laureat I stopnia (Łotwa, Daugavpils, 2015)

W chwili obecnej Diana jest studentką Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie prof. dr hab. Klaudiusza Barana i dr hab. Rafała Grząki prof. UMFC.

Anastazja Żuk ur. 2002 – klasa bajanu nauczycielki Tatiany Gudacz. Anastazja posiada tytuł „Stypendysty” fundacji Prezydenta RB na rzecz wspierania utalentowanej młodzieży w 2013 oraz w 2015 roku.

Anastazja Żuk

❖ VI Republikański Otwarty Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych im. Józefa Żynowicza, laureat II stopnia (Białoruś, Lida, 2012)
❖ VI Regionalny Festiwal-Konkurs „ Moj Siabra – Bajan”, laureat II stopnia (Białoruś, Gomel, 2012)
❖ II Regionalny Festiwal-Konkurs Sztuki Dziecięcej „L’Vienok”, laureat I stopnia (Białoruś, Lida, 2012)
❖ Międzynarodowy Konkurs „Kaunas Sonorum”, laureat III stopnia (Litwa, Kowno, 2013)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych „Igraj, Moj Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2013)
❖ II otwarty Republikański Konkurs Sztuki Muzycznej Białorusi „Spadczyna”, laureat II stopnia (Białoruś, Mińsk, 2013)
❖ Internet-Konkursu „Internet Music Competition”, laureat I stopnia (Serbia, Belgrad, 2013)
❖ Międzynarodowy Konkurs Bajanistów i Akordeonistów „InterSvitiaz Accomuzic – 2013”, laureat I stopnia (Ukraina, Łuck, 2013)
❖ V Międzynarodowy Konkurs „Gradus ad Parnasum”, laureat II stopnia (Litwa, Kowno, 2013)
❖ XIII Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy Muzyki Rozrywkowej i Popularnej „Concertina-2013”, laureat I stopnia (Polska, Giżycko, 2013)
❖ VII Regionalny Festiwal-Konkurs „ Moj Siabra – Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Gomel, 2014)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych „Igraj, Moj Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2014)
❖ I Republikański Festiwal-Konkurs Sztuki Dziecięcej „L’Vienok”, laureat III stopnia (Białoruś, Lida, 2014)
❖ Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy „Ascoltatte-2015”, laureat I stopnia (Litwa, Kowno, 2015)
❖ XIII Międzynarodowy konkurs „Naujene 2015”, laureat II stopnia (Łotwa, Daugavpils, 2015)
❖ VI Republikański Otwarty Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych im. Józefa Żynowicza, laureat II stopnia (Białoruś, Lida, 2015)
❖ I Międzynarodowy Konkurs „ Moj Siabra – Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Gomel, 2016)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych „Igraj, Moj Bajan”, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2016)
❖ XVI Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy Muzyki Rozrywkowej i Popularnej „Concertina-2016”, laureat II stopnia (Polska, Giżycko, 2016)
❖ VI Międzynarodowy Konkurs „Gradus ad Parnasum”, dyplomant (Litwa, Kowno, 2016)
❖ V Międzynarodowy Konkurs Młodych Wykonawcy na Instrumentach Ludowych „Zalataja Lira Palessia”, laureat I stopnia (Białoruś, Gomel, 2016)
❖ IV Republikański Festiwal-Konkurs Sztuki Dziecięcej „L’Vienok”, Grand-Prix (Białoruś, Lida, 2017)

Aktualnie Anastazja jest studentką Koledżu Muzycznego w Grodnie, klasa pedagog S. Keduk.

Siemion Żuk ur. 2004 – klasa bajanu nauczycielki Tatiana Gudacz. Posiada tytuł „Stypendysta” fundacji Prezydenta RB na rzecz wspierania utalentowanej młodzieży 2019 roku.

Siemion Żuk

❖ IV Międzynarodowy Konkurs Młodych Wykonawcy na Instrumentach Ludowych „Zalataja Lira Palessia”, laureat II stopnia (Białoruś, Gomel, 2014)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych „Igraj, Moj Bajan”, laureat III stopnia (Białoruś, Grodna, 2014)
❖ VII Regionalny Festiwal-Konkurs „ Moj Siabra – Bajan”, laureat III stopnia (Białoruś, Gomel, 2014)
❖ Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy „Ascoltatte-2015”, laureat I stopnia (Litwa, Kowno, 2015)
❖ XIII Międzynarodowy konkurs „Naujene 2015”, laureat II stopnia (Łotwa, Daugavpils, 2015)
❖ XV Międzynarodowy Konkurs Akordeonowy Muzyki Rozrywkowej i Popularnej „Concertina-2015”, laureat III stopnia (Polska, Giżycko, 2015)
❖ II Republikański Festiwal-Konkurs Sztuki Dziecięcej „L’Vienok”, laureat II stopnia (Białoruś, Lida, 2015)
❖ I Międzynarodowy Konkurs „ Moj Siabra – Bajan”, dyplomant (Białoruś, Gomel, 2016)
❖ Regionalny Festiwal-Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych, laureat I stopnia „Igraj, Moj Bajan” (Białoruś, Grodna, 2016)
❖ VI Międzynarodowy Konkurs „Gradus ad Parnasum”, laureat III stopnia (Litwa, Kowno, 2016)
❖ VII Otwarty Miastowy Festiwal-Konkurs Muzyki Białoruskiej, laureat I stopnia (Białoruś, Grodna, 2018)
❖ VIII Republikański Otwarty Konkurs Wykonawców na Instrumentach Ludowych im. Józefa Żynowicza, laureat III stopnia (Białoruś, Mińsk, 2018)
❖ Regionalny Otwarty Festiwal-Konkurs „Nowe Imiona”, laureat II stopnia (Białoruś, Grodna, 2019)

Obecnie Siemion kontynuuje swoją szkolną naukę w 11 klasie szkoły ogólnokształcącej.

Analizując wyniki uczniów w latach 2009-2019 trzeba przyznać, że były to bardzo owocne lata dla szkoły, szczególnie dzięki dwóm pedagogom: Tatianie Gudacz i Ludmile Razuwajewej, dzięki którym otrzymaliśmy tak wiele nagród międzynarodowych i krajowych.

5. Wywiad z kierownikiem wydziału Tatianą Gudacz na temat: „Przeszłość, teraźniejszość, perspektywy kształcenia muzycznego Białorusi na bajanie oraz na akordeonie”

Tatiana Gudacz jest jedną ze bardziej znanych oraz uznanych pedagogów muzycznej edukacji Białorusi. Dzięki swojej pracy jej uczniowie zdobywają tytuły laureatów na różnych poważnych konkursach międzynarodowych, krajowych, bajanowych oraz akordeonowych.

Rozpoczęła Pani Tatiana swoją muzyczną podróż w Państwowej Szkole Muzycznej miasto Słonim w klasie pedagoga G. Abramowicza (1976-1981) po ukończeniu została przyjęta w Państwowy Koledż Muzyczny w Grodnie do klasy pedagoga M. Driniewski, E. Dziedowicz (1981-1985), później były studia wyższe w Mińsku w klasie Profesora N. Gapoczka, O. Gapoczka (1995-2000). Od 2006 roku Tatiana Gudacz jest kierownikiem wydziału bajan/akordeon Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 w Grodnie im. Jurija Siemieniako.

Tatiana Gudacz

Obserwując sukcesy wydziału nie można pominąć wysiłku i pracy jego kierownika. Dziesięciu jej uczniów zostało odznaczonych przez Fundacje Prezydenta RB na rzecz wspierania utalentowanej młodzieży. Tatiana Gudacz została odznaczona wieloma Dyplomami Uznania Ministerstwa Kultury RB w 2017, 2019, Dyplomami Uznania za Pracę od administracji muzycznej szkoły w 2004, 2006, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2016, 2018, 2019 roku. Także Tatiana Gudacz ma tytuł laureata nagrody im. Dubko w kategorii „ Nauczyciel Roku Szkoły Muzycznej” 2015 r. Najbardziej znanymi absolwentami Tatiany Gudacz są Katerina Bogdziel, Piotr Paszkiewicz, Anastazja Żuk, Siemion Żuk.

Piotr Paszkiewicz: Dzień dobry Tatiana Sergiejewna.

Tatiana Gudacz: Dzień dobry Piotrze.

Na początek chciałbym wyrazić podziękowania Pani od siebie wraz z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina za udzielenie nam swojego cennego czasu i swojej wiedzy. I pierwsze pytanie: czym się różni według Pani stara szkoła nauczania gry na instrumencie od nowej?

Z swojego doświadczenia mogę powiedzieć, że wcześniej przeznaczano więcej czasu i uwagi przy przygotowywaniu utworów i aparatu wykonawczego od strony warsztatowej i technicznej. Dzieci w latach 90-tych nie wymagały od pedagogów tego, co wymagają dzieci które urodziły się już w XXI wieku, a mianowicie – natychmiastowego efektu show. Dzieci chcą grać teraz utwory efektowne, z elementami teatru. Obecnie dzieci oczekują od szkoły zajęć mniej monotonnych.

Dziękuję za odpowiedź. Czy może Pani, powiedzieć jakie są minusy nowego systemy w porównaniu do starego. Czyli czym się różni uczeń lat 90-tych i obecnych?

Uzupełniając moje poprzednie słowa, mogę dodać, że wcześniej były inne utwory oparty bardziej na stronie warsztatowej. Pochodzące z epoki klasycyzmu, baroku lub utwory współczesne oparte na klasycznej formie kompozycji. W naszych czasach takimi utworami, szczególne na etapie wczesnym, mało które dzieci da się zachęcić do pracy. Teraz dla nich jest bardziej ważna strona efektowna: obecność niestandardowego rytmu, różnych technik oryginalnych, melodii która przez swoją prostotę od razu wpada w ucho słuchaczy.

Czy według Pani ten kierunek rozwoju jest dobry, czy jednak oddaje Pani
pierwszeństwo staremu systemowi?

A nie pierwsze, a nie drugie. To jest po prostu naturalny logiczny rozwój, który
prowadzi nas do przyszłych zmian.

Dziękuję za odpowiedź. Proszę odpowiedzieć na następujące pytanie, jaki jest według Pani najbardziej optymalny wiek dziecka dla rozpoczęcia nauki gry na instrumencie?

Różnie, tak naprawdę nie ma optymalnego wieku dla wszystkich i to jest kwestia indywidualna. Ale tak ogólnie można powiedzieć, że “im wcześniej, tym lepiej”. Gdybyśmy mieli małe instrumenty nowej generacji dla dzieci w wieku 5-7 lat to nie byłoby żadnych problemów.

Nawet 4-letnie dziecko mogłoby rozpocząć naukę gdyby, były takie instrumenty?

Tak. Myślę, że tak. Oczywiście dziecko uczyłoby się według systemu 7-mioletniego z dodanymi czterema lub pięcioma latami! Ale niestety w chwili obecnej ze względu na posiadane instrumentarium nie jest to możliwe.

Jaką formę zajęć w tedy by Pani zaleciła dla takiego 4,5,6-cioletniego dziecka?

Jeśli uczeń przychodzi do nas mając 4,5,6 lat i kiedy jest odpowiednio dla niego od strony fizycznej instrumenty, to wtedy warto by było zacząć pracować w kierunku kształcenia słuchu. Pracować nad słuchem i muzyczną wyobraźnią. I w trakcie tych zajęć bardzo ważnym etapem jest postawa przy instrumencie i prawidłowy aparat wykonawczy. Żeby u naszego małego Mozarta rączki i nóżki były w dobrej pozycji. Nawet na pierwszym etapie nuty można pominąć i pracować na tak zwanym etapie „bez nut”.

A dla dzieci w wieku 7-10 lat?

Wtedy już nauka będzie według programu nauczania z oparciem na stronę rozwoju technicznego i aparatu wykonawczego. Należy pamiętać o tym, żeby nie przesadzać w tym kierunku i nie dawać zbyt dużo materiału zmierzającego do wykształcenia mistrza techniki! Szczególnie na pierwszych etapach. Rozwój i nauka mają być oparte na dopasowaniu indywidualnego planu dydaktycznego, stworzonego przez pedagoga prowadzącego instrument, zgodnego z wymaganiami programowymi.

Dodając do poprzedniego pytania, jaki gatunek utworów będzie pasował bardziej na różnych etapach edukacji ucznia?

Na początkowym etapie lepiej dawać uczniom utwory oryginalne. Na przykład małe opracowania znanych piosenek. Żeby był jak największy repertuar początkowy. Na następnych etapach przychodzi czas na poznawanie utworów klasycznych i polifonicznych.

A kiedy należy dawać uczniom utwory polifoniczne?

Oczywiście, że to wszystko jest indywidualne. Ale wprowadzać polifonie można i na etapach pierwszych, a mianowicie koniecznym jest nie tyle granie takich utworów, ile słuchanie. Żeby uczeń mógł nauczyć się podążania za jednym z głosów podczas grania wszystkich. Pamięciowo taka forma zajęć daje też dużo dobrego i na koniec można zobaczyć jak uczeń sobie radzi z takimi utworami od strony intelektualnej. Czy ma jasność i ogólne zrozumienie polifonii.

Ale jak według Pani można spowodować, aby proces edukacyjny był bardziej poznawczy i interesujący dla dzieci?

Warto omijać metodę pouczania. Uczniowie pokolenia teraźniejszego tego po prostu nie zaakceptują. Pamiętać należy o tym, że przed tobą siedzi przede wszystkim dziecko, a nie student, który jest przygotowany na lekcje wykładowczego typu. Dzieci lubią grać, więc warto wykorzystać taką chęć dla celu dydaktycznego. Jak i to by uczeń był twórcą. Wszystko to musi być dla ucznia bardzo jasne i zrozumiałe.

Czy taki typ zajęć można wykorzystać z już bardziej dorosłymi uczniami?

Jak najbardziej! Wszyscy lubą grać w różne zabawy i gry, nawet dorośli. Tylko z małą różnicą, że wtedy w większej jej części rozrywka powinna być związana ze sceną i występami. Praca nad panowaniem nad sobą podczas stresu w momencie grania i przed występem. Żeby uczeń nauczył się takiego stylu „swobodnego” grania, szczególnie w utworach rozrywkowych jest miejsce na grę artystyczną z publicznością. Ale stresować ucznia też nie trzeba, dopuszczalnym jest wykonanie zespołowe lub razem z podkładem.

Dziękuję za odpowiedź. Od czego należy zaczynać zajęcia z małym muzykiem, co ma być według Pani na pierwszym zajęciu?

No nie wiem, ja na przykład opowiadam różne bajki i historie. Na temat muzyki i instrumentu oczywiście. Wymyślam bajki na temat nut i ich trwania, interwałów i akordów, że to nie jest bajan lub akordeon tylko muzyczny statek, który płynie przez morskie fale. Jak już mówiłam wcześniej, należy omijać surowy nauczycielski tryb. Zabawa, cała nauka poprzez zabawę, to jest klucz do sukcesu na pierwszym zajęciu. U ucznia powinno być takie poczucie, że to właśnie on dzięki przede wszystkim swojemu wysiłkowi dotarł do celu, który wyznaczył mu nauczyciel.

Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, a zatem możemy przejść do pytań związanych ze zajęciami teoretycznymi. Czy ważne są te zajęcia dla przyszłych bajanistów i akordeonistów? I na co powinien padać większy akcent w trakcie zajęć według Pani?

Zajęcia teoretyczne są niezbędne! Bez wiedzy teoretycznej nauka gry na instrumencie jest po prostu niemożliwa. Zazwyczaj dzieci nie wyrażają zbyt wielkiej miłości do takich zajęć. W obronie dzieci należy dodać, że większość z nich i ich rodziców nic nie wie o takim naukowym bonusie, którym są zajęcia z teorii. A po drugie pedagodzy prowadzący zajęcia teoretyczne mają zbyt małą wiedzę na temat bajanu i akordeonu. Najczęściej są to specjaliści znający fortepian. W kontekście solfeżu bajan jest bardzo dobrą ściągawką! Na przykład: koło kwintowe, dopóki pedagog prowadzący instrument nie powie, że klawiatura basowa lewej ręki i jest tym samem kołem, to nikt mu o tym nie powie i do tego czasu uczeń będzie się męczył z klawiaturą fortepianową licząc ton i półton by móc się dowiedzieć ile znaków jest w tonacji H Dur. A prawa ręka bajanu jest jeszcze bardziej przydatnym pomocnikiem! Uczeń widzi C i Es i wie, że na klawiaturze bajanu te dźwięki znajdują się w jednym rzędzie obok siebie, więc bez jakiegokolwiek wahania można pisać tercja mała. I takich przykładów można przedstawić naprawdę
dużo! Jeszcze byłoby, dobrze gdyby uczniowie słuchali różnych dyktand, akordów i interwałów w brzmieniu swojego instrumentu. Ale wymagać od pedagogów kierunku teoretycznego tego już by było niesprawiedliwie na dzień dzisiejszy ze względu na nasze możliwości od strony technicznej. Jeszcze można dodać niewystarczającą pracę nad panowanie nad swoim głosem. Tutaj też nie ma winy nauczycieli. Dzieci po prostu starają się odsunąć od siebie jak najdalej i nie chcą akceptować tego, że śpiewanie jest konieczny i każdy muzyk powinien mieć panowanie nad swoim głosem, co będzie w przyszłości mu pomocne. Zazwyczaj absolwenci nawet nie potrafią zaśpiewać jakiejś krótkiej i bardzo prostej melodii. Więc dlatego uczniowie szkoły muzycznej, a szczególnie bajaniści i akordeoniści powinni śpiewać więcej na ile to jest tylko możliwe! Podsumowując: brakuje nam połączenia instrumentu wraz z teorią oraz śpiewem.

To jest bardzo ważne, całkowicie się zgadzam z Panią.

Chętnie w to wierzę.

A jaki przedmiot jest bardziej przydatny dla ucznia bajanu lub akordeonu? Chór czy orkiestra?

Trudno określić co jest bardziej przydatne. W chórze uczeń uczy się kontrolowania oraz panowania nad swoim głosem, rozwija słuch wewnętrzny słuchając siebie i zewnętrzny słuchając innych, i ogólnego współbrzmienia. A w orkiestrze oczywiście bardziej chodzi o instrument i rozwój techniczny. Ale też ma miejsce słuchania siebie i kontrolowania swojej gry we wspólnym brzmieniu. Więc naprawdę trudno powiedzieć co jest ważniejsze.

Ale teraz uczniowie jest coraz mniej czasu i jak najczęściej uczeń powinien wybierać. A jakiego wtedy wyboru powinien dokonać uczeń dzięki radzie nauczyciela?

Jeśli uczeń dobrze gra na swoim instrumencie i chce to rozwijać to wybór jest
oczywisty, a mianowicie orkiestra instrumentów narodowych. Gdzie on będzie mógł rozwijać swoje umiejętności jako część zespołu lub jako solista. A jeśli sytuacja jest odwrotna no to wtedy i wynik jest inny.

Dziękuję za odpowiedź. Proszę odpowiedzieć na następujące pytanie: jak wyglądają egzaminy wstępne oraz końcowe i co szczególnie Pani zapamiętałą, na przykładzie ucznia?

Egzaminy wstępne wyglądają prawie tak, jak wszędzie na Białorusi. Kandydat musi przygotować piosenkę, odpowiedzieć, jakie jest brzemiennie instrumentu: smutne czy wesołe, czy jeden, dwa lub trzy dźwięki jednocześnie brzmią, no i pod koniec postarać się powtórzyć rytm za nauczycielem. Najtrudniejszym w tym jest znalezienie tego utalentowanego i zdolnego ucznia wśród innych. Każdy się stresuje i jego głos może być ściśnięty i nie wystarczająco jasny, słuch może też zawieść w ważnym momencie, poczucie rytmu w ogóle zostać za drzwiami. I wyniki tych testów rzadko kiedy pokazują prawdziwość stanu ucznia do podjęcia nauki muzycznej. Ale właśnie dlatego egzamin końcowy jest tym samym punktem emocjonalnym, który decyduje o finale tej muzycznej podróży. Kiedy widzisz jak uczeń który na egzaminach wstępnych miał 5 lub 6, a na końcowych dostaje 8, 9 lub 10, właśnie te momenty najbardziej zapadają w pamięć i dzięki nim każdy nauczyciel czuje się ważnym dla społeczeństwa i szczególnie dlatego malucha, który 5,6 lub 7 lat temu nie był w stanie zaśpiewać najprostszej piosenki przed komisją, na koniec gra jak prawdziwy muzyk i czuje się swobodnie i jest pewnym siebie.

Czyli najbardziej zapadł w Pani pamięci taki oto proces: „Od początku – do końca”. Kiedy wyniki pracy są widoczne?

Tak, nawet mam taki przykład: kiedy byliśmy na konkursie w Gomelu. Ty wtedy zdobyłeś 2 miejsce i kiedy wracaliśmy pociągiem do domu usłyszałam następujące pytanie od koleżanki: „chyba nie jesteś całkowicie zadowolona, ponieważ liczyłaś na 1 miejsce?”- „Nie, akurat teraz ja jestem zadowolona całkowicie!”. Nie wynik konkursu decyduje o tym, czy jest pedagog zadowolony czy nie, gra ucznia na scenie jest głównym aspektem tej satysfakcji. Czy wybrany program pasował do ucznia, czy dał radę podczas grania i na koniec najważniejsze, czy uczeń w ogóle rozumiał to, czego od niego chciał nauczyciel i pokazał to na scenie przepuszczając to wszystko przez siebie i swoje myślenie. Nie można ucznia wytrenować jak małpę i puścić na scenę, niestety to od razu będzie widocznie.

Aha. Proszę powiedzieć, jak wygląda kierowanie uczniów do klasy bajanu lub akordeonu i jaka jest procedura podziału uczniów pomiędzy nauczycieli? Może to jest sekret?

Nie, w tym nie ma żadnego sekretu. Każdy nauczyciel chce mieć w klasie uczniów, z którymi praca będzie mu sprawiała największą radość i satysfakcję. Dlatego wprowadziliśmy taką procedurę, kiedy nauczyciel biorąc swoich uczniów robi mały koncert w ogólnokształcącej szkole i dzięki temu szuka kandydatów do swojej klasy. Koncertujące uczniowie mają dodatkowy występ publiczny, a przyszli kandydaci dostają zachętę do podjęcia nauki muzyki, co jest najważniejszym powodem do przekonania rodziców. W takim przypadku w ankiecie kandydaci zaznaczają, do jakiego pedagoga oni chcą oddać swoje dziecko. Jeśli u pedagoga są wolne miejsca i on nie będzie miał nic przeciwko temu, to prośba rodziców będzie spełniona. A jeśli rodzice nie zaznaczają wybranego przez siebie pedagoga, to wtedy już kierownik wydziału decyduje komu oddać ucznia biorąc pod uwagę sytuację statystyczną każdego z pedagogów.

Dziękuję za odpowiedź. Następne pytanie nie jest zbyt przyjemne, ale jest pomocne w kwestii zrozumienia psychicznego stanu dzieci podczas nauki. Czy w czasie pedagogicznej pracy Pani pojawiło się takie pojęcie „Trudnych i ostrych etapów” w trakcie nauki dzieci, kiedy naprawdę trudno i ciężko idą zajęcia, bo uczeń nie chce grać, wyraża niecierpliwość i nawet myśli o rezygnacji z nauki?

Moim zdaniem nie ma takiego wspólno-problematycznego etapu u wszystkich dzieci razem. Ale najbardziej problematycznym jest etap początku, czyli wchodzenie w system regularnych ćwiczeń na instrumencie. Na początku dla dziecka to jest coś niesamowitego, że on teraz musi codziennie robić jakieś ćwiczenia związane z muzyką. Wtedy trzeba tłumaczyć i wyjaśniać, że to jest to samo, jak jego codzienne jedzenie. Dodając porównanie z jedzeniem uczeń rozumie, że jedzenie jest potrzebne dla jego wzrostu, rozwoju fizycznego oraz produkcji energii na cały dzień i tak samo jest z instrumentem! Codzienna nawet mała, ale stabilna praca będzie przynosić swoje owoce jak i jedzenie. No i lepiej codziennie po małym kawałku niż raz w tygodniu próbować wsadzić w siebie cały garnek zupy! Więc mogę śmiało powiedzieć, że najbardziej pasującym do określania: „Ostrych etapów” będzie etap wchodzenia w system codziennego ćwiczenia. O wieku przejściowym specjalnie nic nie mówię, ponieważ przechodzi on u każdego różnie, może nawet przejść prawie niezauważalnie.

Dziękuję za odpowiedź! A jak Pani widzi przyszłość instrumentów bajan i akordeon? Nawet z własnego doświadczenia. Jak instrument się zmienił we współczesnym życiu i jaka jest jego rola na dzień dzisiejszy.

Trudno określić, co czeka w przyszłości nasze instrumenty, ale jestem pewna ich rozwoju. Ze swojego doświadczenia mogę podać taki przykład, że na początku brakowało nam utwory oryginalnych współczesnych. Nawet jeszcze pięć lat temu był taki problem! Dzieci nie chciały grać stare opracowań piosenek z czasów Związku Radzieckiego i mieliśmy przez to duży problem na głowie. Na dzień dzisiejszy już pojawia się coraz więcej autorów, którzy piszą nowe utwory oryginalne dla dzieci na przykład: Swietłana Gordziejczyk, która jest nauczycielem Szkoły Muzycznej miasta Stare Drogi. Ona pisze bardzo oryginalne i interesujące utwory dla dzieci. Wśród naszych nauczycieli oraz dzieci ona jest popularna. No i ja jestem pewna tego, że to dopiero początek i będzie więcej nowe utwory, z nowymi i oryginalnymi podejściami od strony artystycznej. Jeszcze niektórzy mówią, że to są stare instrumenty, które już wyczerpały swój potencjał, z nimi ja się nie zgadzam. Według mnie to najbardziej rozwojowy instrument. Kto by pomyślał w latach 90-tych o to, że w przyszłości pojawią się instrumenty elektryczne z opcją podłączenia do komputera lub teraźniejsza technika rozwojowa oparta na zmniejszeniu wagi i jednocześnie nie usuwaniem, a nawet dodaniem nowych technologii do instrumentu! Jak mówiłam wcześnie, według mnie to dopiero początek!

S. Gordziejczyk „Pierwyje stupieńki” wydawnictwo Nr 1 2019 r. Stare Drogi (Białoruś)

A na koniec takie pytanie, co Pani chciałaby przekazać pedagogom i nauczycielom szkól muzycznych w Polce?

Do zobaczenia na scenie konkursów międzynarodowych!

Podsumowanie

Opisany w pracy system nauczania muzycznego na Białorusi na przykładzie Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako można nazwać elastycznym w swojej formie edukacyjnej. Uczeń może zostać przekwalifikowany z systemu „Ogólnego” na system „Zawodowy” tak w ujęciu rocznym, jak i w między semestralnym.

Celem pracy było przedstawienie systemu nauczania muzycznego gry na bajanie i akordeonie. Chociaż została omówiona tylko jedna szkoła muzyczna, te same wymagania edukacyjne obowiązują w każdej z państwowych szkół muzycznych na Białorusi. Metody nauczania w poszczególnych szkołach mogą być nieco różne. Nie wszystkie aspekty nauczania z oczywistych względów mogły być zawarte w niniejszej pracy licencjackiej.

Obecne zmiany, na przykład: wcześniej nauczyciel grający na akordeonie nie mógł przyjmować do swojej klasy i prowadzić zajęcia z uczniem bajanistą, a nauczyciel bajanu miał możliwość przyjęcia do swojej klasy akordeonisty i prowadzenia z nim zajęć. Dla obecnych absolwentów koledżu i uniwersytetu klasy akordeonu taki problem już nie występuje.

System muzycznego kształcenia ma swój początek jeszcze w czasach Związku Radzieckiego i także obecnie funkcjonuje w różnych formach na Białorusi, Rosji, Ukrainie i wielu innych krajach postradzieckich.

Bibliografia

Publikacje naukowe

Bula M., Buben W. Programa dla dietskich muzykalnych szkol iskustw. 2003 r. Mińsk
Bula M., Buben W. Programa dla dietskich muzykalnych szkol iskustw. 2004 r. Mińsk
Bula M., Buben W. Programa dla dietskich muzykalnych szkol iskustw. 2014 r. Mińsk
Kościałkowski S. „Antoni Tyzenhauz”. Wydawnictwo Społeczności Akademickiej Uniwersytetu Stefana Batorego w Londynie, Tom I 1970 r. Londyn.
Lips F. Iskustwo igry na bajanie. Wydawnictwo „Muzyka” 2004 r Moskwa

Wydawnictwa nutowe

Agafonow O., Londonow P., Solowiow J. Samoucziciel igry na bajanie. 1987 r. Moskwa
Alechin W. Albom naczinajuszczego bajanista. Wydawnictwo Nr 11 sowiecki kompozytor 1974 r. Moskwa
Buchwostow W. Albom naczinajuszczego bajanista. Wydawnictwo Nr 36 sowiecki kompozytor 1987 r. Moskwa
Bezfamilnow W., Zubarew A. Wybornyj Bajan uczebnyj repertuar 2 klasa. 1981 r. Mińsk
Bezfamilnow W., Zubarew A. Wybornyj Bajan uczebnyj repertuar 3 klasa. 1982 r. Mińsk
Cziniakow A. Albom naczinajuszczego bajanista. Wydawnictwo Nr 15 sowiecki kompozytor 1978 r. Moskwa
Gordziejczyk S. „Pierwyje stupieńki”. 2019 r. Stare Drogi
Gracziow W. Ansambli bajanow w muzykalnoj szkole. Wydawnictwo Nr 2
sowiecki kompozytor 1984 r. Moskwa

Materiały internetowe

Państwowej szkoły muzycznej nr. 1 w Grodnie, lista absolwentów, historia szkoły https://music-school.by/dostijenia/stipendiatyi 05.02.2021, 13.25 czas

Wywiad własny

Z kierownikiem wydziału Tatianą Gudacz na temat: „Przeszłość, teraźniejszość oraz perspektywy kształcenia muzycznego Białorusi na bajanie oraz akordeonie”.

Materiały fotograficzne

Widok budynku Pierwszej Szkoły Muzycznej lat 1771-1784 (Widok współczesny)
Widok budynku Pierwszej Szkoły Muzycznej (Widok współczesny)
Zdjęcia Waleryja Szewczyka, Piotra Paszkiewicza, Diany Pomaz, Anastazji Żuk, Siemiona Żuka, Tatiany Gudacz.

Archiwalia

Państwowa Szkoła Muzyczna Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie

L. Barenboj Muzykalnaja pedagogika i ispolnicielstwo 1974 r. str. 238 ↩︎
M. Bula, W. Buben Programa dla dietskich muzykalnych szkol iskustw 2004 r. str. 16 ↩︎

Nauczanie na akordeonie i bajanie w szkolnictwie muzycznym na Białorusi na przykładzie Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie

Wstęp

1. System kształcenia muzycznego na Białorusi

2. Krótka historia powstania Państwowej Szkoły Muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako w Grodnie

2.1 Etap pierwszy „Plan Tyzenhauz”

2.2 Etap drugi „Przerwa”

2.3 Etap trzeci „Powstanie”

3. Program nauczania szkolnictwa muzycznego systemu 5-cio i 7-mioletniego

3.1 Opis programu nauczania oraz wymagań 1-3 klasy 7-mioletniego systemu

3.2 Opis programu nauczania oraz wymagań 1-2 klasy 5-cioletniego systemu

3.3 Opis programu nauczania oraz wymagań 4-7 klasy grupy „Ogólnej”

3.4 Opis programu nauczania oraz wymagań 3-5 klasy grupy „Ogólnej”

3.5 Opis programu nauczania oraz wymagań 4-7 klasy grupy „Zawodowej”

3.6 Opis programu nauczania oraz wymagań 3-5 klasy grupy „Zawodowej”

4. Laureaci szkoły muzycznej Nr 1 im. Jurija Siemieniako i stypendyści Fundacji Republiki Białoruś w latach 2009-2019

5. Wywiad z kierownikiem wydziału Tatianą Gudacz na temat: „Przeszłość, teraźniejszość, perspektywy kształcenia muzycznego Białorusi na bajanie oraz na akordeonie”

Podsumowanie

Bibliografia

Komentarze

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi