Artykuł został opublikowany w ramach programu KPO dla Kultury, finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Akordeon ma ponad dwustuletnią historię, ale jego korzenie sięgają znacznie dalej – aż do starożytnych instrumentów ze stroikiem przelotowym. Poniższe zestawienie przedstawia najważniejsze daty w historii akordeonu, ułożone chronologicznie, tak aby szybko uporządkować podstawową wiedzę. Wybrane hasła zostały podkreślone – prowadzą do tekstów, w których dane zagadnienie omówiono szerzej.
| 3000 lat p.n.e. | Uważa się, że chiński instrument szeng (rodzaj harmonijki ustnej, protoplasta akordeonu) pochodzi z tego okresu. |
| Początek XIX wieku | Pojawiły się pierwsze wzmianki o instrumentach ze stroikiem przelotowym; eksperymenty Christiana Gottlieba Kratzensteina zainteresowały budowniczych i muzyków. |
| 1821 | Niemiecki konstruktor Christian Friedrich Ludwig Buschmann skonstruował aurę (rodzaj harmonijki ustnej). |
| 1822 | Christian Friedrich Ludwig Buschmann skonstruował ręczną eolinę (Handeoline). |
| 1829 | Austriak Cyril Demian opatentował accordion – instrument jednomanuałowy, zaopatrzony w miech i gryf, posiadający pięć klawiszy. |
| 1829 | Fizyk Charles Wheatstone skonstruował concertinę (odmianę akordeonu), instrument melodyczny. |
| 1840 | Na bazie concertiny powstał bandoneon (o prostokątnym kształcie i bardziej rozbudowanej skali), którego twórcą był Heinrich Band. |
| Lata 20-te XX wieku | Ma swój początek historia oryginalnej literatury akordeonowej. |
| 1922 | Akordeon pojawia się w kompozycji Paula Hindemitha – Kammermusik nr 1 op. 24a na 12 instrumentów. |
| 1927 | Niemiecki kompozytor Hugo Herrmann napisał utwór pt. Sieben neue Spielmusiken – Erste Originalkomposition für Akkordeon. |
| Lata 30-te XX wieku | Przypada powstanie pierwszego koncertu akordeonowego jako gatunku instrumentalnego. |
| 1937 | Radziecki kompozytor Fieodosij Rubcow napisał Concerto nr 1 na bajan i rosyjską orkiestrę instrumentów ludowych. |
| 1937 | Tichon Sotnikow napisał Koncert na bajan z manuałem melodycznym i orkiestrę symfoniczną. |
| 1941 | Powstała kompozycja niemieckiego twórcy Hugo Herrmanna Koncert nr 1 na akordeon z towarzyszeniem kwintetu smyczkowego lub akordeonowego. |
| 1949–1973 | Funkcjonowała Bydgoska Fabryka Akordeonów. |
| 1955 | W Polsce pierwszą kompozycją napisaną na akordeon była Sonatina C Czesława Grudzińskiego. |
| 1958 | Ole Schmidt komponuje Fantazję symfoniczną i Allegro op. 20. |
| 1959 | Powołanie Stowarzyszenia Miłośników Gry na Akordeonie (SMGA). |
| 1959 | Otwarcie klas akordeonu w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Warszawie i Liceum w Katowicach. |
| 1960 | Ole Schmidt komponuje Toccatę nr 1 op. 24 – pierwszy w dorobku światowej literatury solowym utworem na akordeon z manuałem melodycznym lewej ręki. |
| 1961 | Założono Warszawski Kwintet Akordeonowy przez W. L. Puchnowskiego. |
| 1961 | Walny zjazd SMGA, przyjęcie nowej nazwy: Stowarzyszenie Akordeonistów Polskich (SAP). |
| 1964 | Mogens Ellegaard wystąpił w Filharmonii Poznańskiej, wykonując Fantazję Symfoniczną i Allegro O. Schmidta. |
| 1964 | Zorganizowano w Klingenthal po raz pierwszy konkurs akordeonowy z międzynarodową obsadą. |
| 1967 | Powstał Koncert na akordeon, smyczki, harfę i perkusję Tadeusza Natansona – pierwszy polski utwór na akordeon z manuałem melodycznym, a także pierwsza polska kompozycja na akordeon z orkiestrą. |
| 1973 | Powstało Studium I na akordeon i orkiestrę Andrzeja Krzanowskiego. |
| 1973 | Powstało Concerto Polacco na akordeon i orkiestrę Bronisława Kazimierza Przybylskiego. |
| 1976 | Powstanie Koła Naukowego Akordeonistów przy PWSM w Warszawie. |
| 1986 | Powstało Concerto Classico na akordeon i orkiestrę Bronisława Kazimierza Przybylskiego. |
| 1990 | Śmierć Andrzeja Krzanowskiego. |
| 1995 | Śmierć Mogensa Ellegaarda. |
| 1996 | Janusz Wojtarowicz założył zespół Motion Trio. |
| 2014 | Śmierć Włodzimierza Lecha Puchnowskiego. |
| 2025 | Śmierć Bogdana Dowlasza. |
Dodaj komentarz