23.12.2025
Autor: Mateusz Doniec
Artykuł został opublikowany w ramach programu KPO dla Kultury, finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Vladimír Čuchran – jeden z kluczowych wykonawców i pedagogów słowackiej akordeonistyki – urodził się 20 października 1941 r. w Lewoczy, zmarł 19 maja 2010 r. w Koszycach. Związany był zarówno z estradą koncertową, jak i z systemem kształcenia akordeonistów, a jego działalność wykonawcza i pedagogiczna odegrała istotną rolę w procesie wprowadzania akordeonu do obiegu muzyki koncertowej na Słowacji.
Poniżej zamieszczono pełne tłumaczenie wywiadu z Vladimírem Čuchranem opublikowanego w czasopiśmie Hudobný život, 1974, nr 9, s. 2. Równolegle z tłumaczeniem dostępny jest skan oryginalnej publikacji. Zarówno skan, jak i przekład zostały przygotowane na podstawie materiału przywoływanego i dokumentowanego w pracy doktorskiej Paulíny Haragovej Akordeónová pedagogika na Slovensku.
Vladimír Čuchran jest jednym z czołowych przedstawicieli gry na akordeonie. Z muzyką zetknął się w Miejskiej Szkole Muzycznej w Spiskiej Nowej Wsi u kompozytora Jána Móryego. Naukę kontynuował w konserwatorium w Koszycach, gdzie w 1961 roku ukończył studia w klasie prof. Ladislava Salaja. Już jako student wygrał ogólnokrajowy konkurs STM, a w latach 1968–1970 został trzykrotnym zwycięzcą ogólnosłowackich konkursów akordeonowych w Bratysławie, Żylinie i Hořovicach. Jest laureatem konkursów międzynarodowych w NRD – Klingenthal 1968, w Salzburgu 1970 oraz we Włoszech – Pavia 1968. Z powodzeniem koncertował w Holandii, Polsce, RFN, Jugosławii i ZSRR.
Powszechnie wiadomo, z jakimi problemami akordeon przebija się na estrady koncertowe. W ostatnim czasie jednak wiele zmieniło się na korzyść instrumentu. Jakie są najważniejsze przyczyny tych zmian?
– Dużym wkładem w tym zakresie są nowe, oryginalne dzieła muzyczne, w pełni wynikające z natury instrumentu. Ich zasługą jest przede wszystkim samo istnienie akordeonu, a zarazem ukazywanie szerokich możliwości, które z pewnością przyczynią się do korygowania opinii o tym instrumencie. Także nowe, udoskonalone instrumenty dają nowe możliwości w grze i w barwnej rejestracji. Akordeon klawiszowy z manuałem melodycznym, produkowany w krajowym zakładzie Harmonica w Hořovicach, jest dla wielu ulepszeniem – zapewnia doskonałe możliwości gry polifonicznej oraz melodyczne prowadzenie głosów, podziwiane na światowych konkursach. Nie bez znaczenia jest również szerokie zaplecze młodych, rozpoczynających, utalentowanych akordeonistów, o czym mogliśmy się najlepiej przekonać także na ostatnim ogólnosłowackim konkursie.
Czy współpracuje Pan z niektórymi kompozytorami piszącymi na akordeon?
– Chciałbym wykonywać jak najwięcej utworów oryginalnych. Jestem zdania, że wartościowe kompozycje mogą powstawać także we współpracy autora z wykonawcą. W tym kierunku zmierzają więc moje starania. Efektem jest kilka utworów oryginalnych: J. Hatrík – Introdukcja, fuga i finał, 5 sentencji, 4 monologi; J. Truhlář – Sonata op. 24, Preludium i chorał, Scherzo na akordeon i orkiestrę smyczkową; J. Matys – 4 części na akordeon; J. Podprocký – Reverzie.
Jakie są możliwości funkcjonowania instrumentu na estradzie koncertowej?
– Współpracuję z Filharmonią Państwową w Koszycach. Jest to współpraca bardzo dobra, za co jestem wdzięczny dyrekcji, która wykazuje pełne zrozumienie dla młodych artystów i ich instrumentu. W marcu miałem już drugie wystąpienie w cyklu koncertów kameralnych i solistycznych. Wykonywałem oryginalną twórczość na akordeon. Dobrze układa się również współpraca z Czechosłowackim Radiem w Koszycach, na potrzeby którego nagrałem kilka utworów kompozytorów radzieckich oraz naszych.
Jakie występy koncertowe planuje Pan w najbliższym czasie?
– W nadchodzącym sezonie mam wykonać prawykonanie Symfonii na akordeon, perkusję i orkiestrę symfoniczną J. Grešáka. Cieszę się, że udało mi się pozyskać dla instrumentu kolejnego znaczącego słowackiego kompozytora. Z orkiestrą Filharmonii Państwowej planuję również wykonać Rozprávky (Bajki) na akordeon V. Trojana, a ze słowackim wydawnictwem OPUS nagrać drugą płytę długogrającą z kameralną twórczością na akordeon. Za największe wydarzenie uważam jednak zaproszenie na koncerty w ZSRR, które mają się odbyć w miesiącach listopad–grudzień bieżącego roku. Podczas tych koncertów będę wykonywał oryginalne utwory naszych kompozytorów, a także dzieła baroku oraz czeskiej klasyki.
Š. Čurilla
Tłumaczenie wykonano z wykorzystaniem narzędzia językowego AI na podstawie materiału zawartego w pracy doktorskiej Paulíny Haragovej: Akordeónová pedagogika na Slovensku, Univerzita Konštantína Filozofa v Nitre, Pedagogická fakulta, Katedra hudby, Nitra 2019.
Dodaj komentarz