Akordeon to niezwykle popularny instrument w Chińskiej Republice Ludowej. Ilość akordeonistów, ale też producentów akordeonów w Chinach jest oszałamiająca. Co prawda Chińczycy mogą czuć się w pewnym stopniu prekursorami akordeonu za sprawą instrumentu o nazwie Szeng1, jednak nie brali udziału w procesie patentowania naszego instrumentu.
Akordeon do Państwa Środka trafił dopiero pod koniec lat ’20-tych XX wieku. Pierwszy akordeon – klawiszowy – został sprowadzony do Szanghaju. Na początku był dla Chińczyków bardzo egzotycznym instrumentem. Często był przedmiotem kolekcji, później stał się popularnym prezentem.
Rosyjscy nauczyciele
Po wybuchu II wojny światowej wielu rosyjskich akordeonistów przeniosło się do północno-wschodnich Chin, gdzie dawali profesjonalne występy. Uczyli także gry na akordeonie w całym kraju i pomagali standaryzować metody nauczania. Dzięki temu powstało pierwsze pokolenie chińskich profesjonalnych akordeonistów. Ci z kolei przekazywali swoją wiedzę dalej, a popularność akordeonu i wiedza na temat gry na nim stale rosła.
Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza
W późnych latach ’40-tych armia chińska miała bardzo silny wpływ na rozwój akordeonu. Muzycy wojskowi występowali w całym kraju, aby wzbogacić życie kulturalne. Zespoły Pieśni i Tańca z powodów logistycznych używali akordeonu zamiast fortepianu. Wojskowi akordeoniści przy okazji koncertów organizowali liczne warsztaty gry dla lokalnej społeczności, a także występowali z programem solowym.
Wang Biyun
Wśród chińskich akordeonistów wyróżnić można było kobietę – Wang Biyun. Uczyła gry na akordeonie chińskich żołnierzy, a także często występowała solo, w duetach akordeonowych, a także akompaniowała innym wykonawcom. Jej repertuar obejmował zarówno pieśni ludowe, jak i transkrypcje chińskich utworów orkiestrowych.
(fot. Wang Biyun)
Lata ’40-’60
W 1949 roku rząd chiński wprowadził szereg ustaw mających na celu rozwój edukacji artystycznej w kraju. W ramach nowych zasad zaoferowano akordeonistom pełne wynagrodzenie za nauczanie i praktykę estradową. W 1963 roku Chińskie Stowarzyszenie Muzyków zaprosiło ponad dwudziestu akordeonistów na konferencję akordeonową. W jej wyniku powstał pierwszy związek akordeonistów, którego prezesem został Ren Shirong. W tym samym roku wojskowi akordeoniści utworzyli pierwszą w kraju orkiestrę akordeonową o nazwie „Pekińska Orkiestra Akordeonowa”. Większość repertuaru orkiestry stanowiły pieśni rewolucyjne oraz ludowe. Popularyzacja akordeonu rozkwitała coraz bardziej. W latach ’60-tych akordeon był już stałym elementem krajobrazu Chin. Jakość instrumentów pozostawiała wiele do życzenia, ale były znakomicie wykorzystywane podczas wielu koncertów i festiwali.
Rewolucja Kulturowa
Żeby lepiej zrozumieć rolę i popularność akordeonu w Chińskiej Republice Ludowej należy zgłębić się w temat Rewolucji Kulturowej zainicjowanej przez chińskiego przywódcę Mao Zedonga.
1 października 1949 roku Mao Zedong ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Pekinie. Komuniści rozpoczęli przeobrażanie kraju na wzór ZSRR. Rozpoczęły się czystki, prześladowania oraz wielkie reformy, m.in. reforma rolna. Partia trzymała się stanowiska, że rolnictwo, handel i przemysł mają być socjalistyczne. Oznaczało to kolektywizację, nacjonalizację i wprowadzenie gospodarki planowanej. Zmiana dotknęła też tematów społecznych – wprowadzono równość kobiet wobec prawa, uproszczono tradycyjne pismo chińskie aby przeciwdziałać analfabetyzmowi, a nawet ujednolicono fryzury. Przeprowadzony w latach 1958-1962 eksperyment społeczny pod nazwą „wielki skok naprzód” zakończył się katastrofą i w konsekwencji klęski głodu. W efekcie Mao Zedong został odsunięty od faktycznej władzy.
W 1966 roku ogłosił rozpoczęcie wielkiej rewolucji kulturalnej, której głównym celem było odzyskanie władzy w kraju. Chciał stworzyć nową kulturę i społeczeństwo poprzez likwidację czterech tzw. starych rzeczy: starej kultury, starej idei, starych zwyczajów i starych przyzwyczajeń. W praktyce oznaczało to zniszczenie wszystkiego, co powstało przed komunizmem, zakaz „starych gier”, np. szachów, czy zakaz słuchania muzyki klasycznej. Dużą popularnością zaczęły cieszyć się „zachodnie” instrumenty, np. fortepian, skrzypce, czy właśnie akordeon. Sztuki i widowiska pełne były propagandy, a ich nadrzędną rolą było służenie robotnikom, chłopom i żołnierzom.
Akordeon klawiszowy był szczególnym elementem kultury robotniczo-chłopsko-żołnierskiej w czasie Rewolucji Kulturalnej. Był wszechobecny w zespołach artystycznych i orkiestrach wojskowych, które to z kolei uznawano za kluczowe narzędzie do szkolenia armii i ułatwienia uzyskania większego poparcia politycznego ze strony ludności.
Akordeon był również obecny przy okazji pochodów studentów, którzy maszerowali ulicami miast promując idee polityczne Mao Zedonga. Był używany w całym kraju nie tylko przez Zespoły Pieśni i Tańca, ale także przez tysiące mniejszych grup do świętowania wydarzeń narodowych i wychwalania przywódcy. Częstym widokiem były grupy wokalne śpiewające pieśni wraz z towarzyszeniem akordeonu.
Akordeon w szkolnictwie wyższym
Chińskie konserwatoria muzyczne początkowo wzorowały się na swoich odpowiednikach z krajów Europy Zachodniej. Zagraniczni muzycy byli zatrudniani do nauczania konkretnych specjalności, na przykład radzieccy artyści dominowali w nauczaniu gry na fortepianie. Obiecujący chińscy studenci otrzymywali stypendia.
Nauka gry na akordeonie – instrumencie, który nie był kojarzony ani z klasyczną muzyką zachodnią, ani z tradycyjną muzyką chińską, początkowo nie była w ofercie uczelni wyższych.
CDN.
- Około 3000 r. p.n.e. w Chinach znany był stroik przelotowy, stosowany w instrumencie o nazwie Szeng. ↩︎
Dodaj komentarz