Portal Akordeon.info jako baza informacyjna dla środowiska akordeonowego

Poznań 2025
mgr Mateusz Doniec

Praca dyplomowa napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Teresy Adamowicz-Kaszuby

Akademia Muzyczna im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu

---

Artykuł został opublikowany w ramach programu KPO dla Kultury, finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

---

Serdecznie dziękuję Pani prof. dr hab. Teresie Adamowicz-Kaszubie za życzliwość, cierpliwość i merytoryczne wsparcie, które otworzyły przede mną nowe możliwości akademickie – w końcu „na naukę nigdy nie jest za późno”.

Mateusz Doniec

SPIS TREŚCI

Wstęp

1. Przed erą Internetu – omówienie procesów wymiany informacji oraz integracji środowiska akordeonowego

1.1. Postać centralna: Włodzimierz Lech Puchnowski

1.2. Akordeon w Polsce międzywojennej – funkcje społeczne, repertuar i ograniczenia rozwojowe

1.3. Akordeon w Polsce po II wojnie światowej: instytucjonalizacja, edukacja, walka o rangę

1.4. Osobiste historie w kontekście przemian akordeonistyki w Polsce

1.5. Podsumowanie obserwacji i wnioski

2. Historia polskiej internetowej akordeonistyki

3. Geneza powstania nowej strony oraz opis budowy działów

4. Baza informacji w dniu premiery strony, przebieg premiery oraz reakcja środowiska

4.1 Zawartość strony w momencie premiery

5. Działalność portalu w pierwszych ośmiu miesiącach istnienia

5.1 Materiały zamieszczone w okresie od premiery strony do zakończenia pracy magisterskiej

6. Zastosowanie sztucznej inteligencji w rozwoju portalu

7. Metody pozyskiwania informacji zamieszczonych na stronie

8. Planowane funkcjonowanie strony w kolejnych miesiącach i latach

Podsumowanie

Bibliografia

Aneks

WSTĘP

“Akordeon jest fascynującym instrumentem” – tymi słowami rozpocząłem swoją pracę wieńczącą studia pierwszego stopnia¹. W niniejszej pracy magisterskiej poruszam kwestie, które pozwalają na rozszerzenie tego zdania o społeczność akordeonistów – akordeoniści tworzą fascynujące środowisko. Są świadkami i uczestnikami wciąż tworzącej się historii akordeonu. Pokolenie osób urodzonych w latach 50. i 60. XX w. doświadczyło wielkiego skoku technologicznego – od akordeonów klawiszowych bez manuału melodycznego po supernowoczesne instrumenty z “obrotowymi kominami”² warte często tyle, co kawalerka w średniej wielkości mieście. Równolegle do postępu technologicznego przy produkcji instrumentów następował postęp cyfrowy. Szybkie przekazywanie informacji i danych stało się powszechne i proste. 

Rozwój technologii cyfrowych sprawił, że dzielenie się wiedzą i informacjami o akordeonie stało się prostsze i bardziej dostępne niż kiedykolwiek wcześniej. Podobnie, jak cały świat, tak i świat akordeonu stał się globalną wioską. Pandemia COVID-19 udowodniła, że nawet konkursy akordeonowe – dawniej będące podstawowym miejscem integracji akordeonistów z Polski i ze świata – można przenieść w całości do Internetu³. Pomysł ten, będący ówcześnie lekarstwem na niemożność spotkania się w realnym świecie, otworzył masę nowych możliwości przed akordeonistami. Dzięki formule online uczestnicy Trophée Mondial de l’Accordéon mieli okazję zmierzyć się z rówieśnikami z całego świata w każdej kategorii wiekowej – w 2020 roku do konkursu przystąpiło 750 uczestników, a chińscy akordeoniści musieli przeprowadzić preselekcje z ponad 2600 chętnych⁴.

Książka w formie fizycznej zdaje się przegrywać walkę z nowoczesnymi technologiami. Jej głównymi mankamentami są ograniczona dostępność oraz brak możliwości interakcji z czytelnikiem⁵. Świetnym przykładem mojej tezy jest książka “Akordeon od A do Z”⁶ z 1966 roku. Jest to niemal akordeonowy Święty Graal, gdyż dostępność tej książki jest dramatycznie niska. Dzięki studiowaniu akordeonu na poznańskiej Akademii Muzycznej miałem jednak okazję ją przejrzeć. Książka ta, mimo swojego historycznego znaczenia, przedstawia dziś treści, które nie odpowiadają aktualnemu rozumieniu tematu i mogą budzić wątpliwości⁷. Jest bardzo wiele tekstów, informacji, opracowań, o których dowiedziałem się tylko dlatego, że rozpocząłem studia, co więcej – w tej konkretnej Akademii. Inne ośrodki często korzystają z innego wyboru materiałów. Przeciętny Kowalski, który chce zgłębić wiedzę na temat akordeonu nie ma szans na dotarcie do wielu bardzo cennych materiałów. Moim celem jest więc zebranie tych materiałów w jednym miejscu, ujednolicenie ich formy i udostępnienie na szeroką skalę. 

W procesie budowy i uzupełniania strony oraz pisania niniejszej pracy głównym źródłem informacji były materiały archiwalne zamieszczone na prowadzonych wcześniej przeze mnie stronach – Polskim Serwisie Akordeonowym (www.cyja.pl) oraz Polskim Portalu Akordeonowym (www.akordeon.pl). Wiedza zaprezentowana w rozdziale drugim została zaczerpnięta z rozmów z Teresą Adamowicz-Kaszubą, Stanisławem Tarchałą i Bogdanem Gajewskim oraz z lektur publikacji Jerzego Kaszuby z 1979 roku pt. „Zarys historii akordeonistyki polskiej i Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich”⁸ i pracy prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego „Rozwój akordeonistyki w PRL”⁹ z 1974 roku. Dodatkowo, w wybranych fragmentach, wykorzystano pomoc redakcyjną narzędzia językowego ChatGPT (OpenAI), ograniczoną wyłącznie do korekty stylistyczno-językowej, bez ingerencji w merytoryczną treść pracy.

W aneksie do niniejszej pracy zamieszczono spis ilustracji oraz krótkie biogramy osób wspomnianych w treści. Biogramy te zostały opracowane na podstawie różnych dostępnych źródeł, stąd ich forma i zakres informacji mogą się różnić. Należy mieć świadomość, że stanowią one jedynie skrótowy zarys działalności danej osoby – w szczególności w przypadku artystów czy profesorów są to wyłącznie wybrane fakty i nie wyczerpują całości ich dorobku.

1. Przed erą Internetu – omówienie procesów wymiany informacji oraz integracji środowiska akordeonowego

Zgłębianie się w kulisy historii polskiej akordeonistyki było dla mnie pasjonującym doświadczeniem. Temat ten sam w sobie stanowi materiał o potencjale naukowym, który z powodzeniem mógłby stać się przedmiotem odrębnej pracy badawczej. W niniejszym opracowaniu podejmuję próbę jedynie ogólnego nakreślenia wybranych zjawisk i procesów zachodzących w polskiej akordeonistyce, świadomie rezygnując z ich pogłębionej analizy. Przedstawienie przeze mnie historii postaci, takich jak prof. dr hab. Teresa Adamowicz-Kaszuba, Stanisław Tarchała oraz Bogdan Gajewski, nie ma na celu ukazania całego środowiska lecz raczej zróżnicowanych kontekstów („baniek”), w jakich funkcjonowali polscy akordeoniści. Warto zaznaczyć, że głównym przedmiotem moich rozważań pozostaje okres od zakończenia II wojny światowej do końca lat 70. ubiegłego stulecia. Choć z upływem czasu rola technologii w edukacji i popularyzacji akordeonu systematycznie rosła, to opisane przeze mnie realia pozostawały dominujące aż do pojawienia się Internetu.

1.1. Postać centralna: Włodzimierz Lech Puchnowski

Nie sposób analizować zagadnienia wymiany informacji w środowisku polskich akordeonistów bez odniesienia się do postaci Włodzimierza Lecha Puchnowskiego – uznawanego powszechnie za ojca polskiej akordeonistyki. Jego zasługi dla rozwoju naszej dyscypliny są nie do przecenienia. Był pierwszym w pełni wykwalifikowanym pedagogiem akordeonu w Polsce oraz wychowawcą pionierskiego pokolenia akordeonistów, którzy następnie objęli stanowiska dydaktyczne na wyższych uczelniach muzycznych¹⁰. Biografia Włodzimierza Lecha Puchnowskiego w dużej mierze odzwierciedla historię rozwoju polskiej akordeonistyki. Rozpocznę od przedstawienia jego sylwetki, co stanowi istotny kontekst dla dalszych rozważań zawartych w tym rozdziale.

1. Włodzimierz Lech Puchnowski (fotografia z okładki płyty Włodzimierz Lech Puchnowski & Warsaw Accordion Quintet – Virtuosi of the Accordion)

Włodzimierz Lech Puchnowski urodził się 28 lutego 1932 roku. Jego edukacja muzyczna rozpoczęła się od nauki gry na fortepianie pod kierunkiem matki, a następnie była kontynuowana w konserwatorium muzycznym w Wilnie. Wkrótce po zakończeniu II wojny światowej jego ojciec zakupił pierwszy akordeon, na którym W.L. Puchnowski uczył się grać samodzielnie. W wieku 22 lat rozpoczął naukę gry na akordeonie w Państwowej Szkole Muzycznej nr 1 w Warszawie w klasie Jerzego Orzechowskiego. Rok później, w 1951 roku, podjął również studia na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku filologia angielska¹¹.

W latach 1957–1959 Włodzimierz Lech Puchnowski odbył studia w klasie akordeonu doc. Irmgard Slota-Krieg w Franz-Liszt-Hochschule w Weimarze, które ukończył z tytułem magistra sztuk muzycznych (zob. ilustracja nr 2). Po powrocie do  kraju rozpoczął pracę pedagogiczną w Państwowej Szkole Muzycznej nr 1 oraz w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Warszawie. Od 1961 roku był związany z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Warszawie, początkowo jako wykładowca na kierunku wychowanie muzyczne, a od 1964 roku – na nowo utworzonej specjalności prowadzonej na kierunku instrumentalistyka¹². W 1974 roku uzyskał tytuł docenta etatowego w dziedzinie sztuk muzycznych w dyscyplinie instrumentalistyki, w 1983 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego sztuki, a w 1992 roku Senat Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina powołał go na stanowisko profesora zwyczajnego.

2. Dyplom ukończenia przez W.L. Puchnowskiego Franz-Liszt-Hochschule. Dokument opublikowany w magazynie Akordeon, pochodzi z archiwum prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego

Jednym z najważniejszych projektów artystycznych Włodzimierza Lecha Puchnowskiego był Warszawski Kwintet Akordeonowy, założony z jego inicjatywy w 1961 roku. W skład pierwszego zestawu osobowego zespołu, obok W.L. Puchnowskiego, weszli jego uczniowie z Państwowej Średniej Szkoły Muzycznej: Jerzy Jurek, Andrzej Fedorczyk, Joachim Pichura oraz Józef Bałakier. Kwintet intensywnie koncertował (w zmieniających się z biegiem lat składach) zarówno w Polsce, jak i za granicą – m.in. w krajach Europy oraz Azji. W 1972 roku zespół zdobył I nagrodę oraz złoty medal na  Międzynarodowym Konkursie Zespołów Kameralnych w Annemasse we Francji. Debiutancki album formacji, zatytułowany Warsaw Accordion Quintet (wyd. Muza – Polskie Nagrania), zawierał m.in. aranżacje dzieł J.S. Bacha, F. Mendelssohna i A. Chaczaturiana. Działalność zespołu miała istotny wpływ na popularyzację akordeonu, zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej¹³.

3. Pierwszy skład Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego. Od lewej: Andrzej Fedorczyk, Joachim Pichura, Włodzimierz Lech Puchnowski, Józef Bałakier, Jerzy Jurek. 
Fotografia opublikowana w magazynie Akordeon, pochodzi z archiwum prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego

W trakcie swojej imponującej kariery Włodzimierz Lech Puchnowski pełnił szereg kluczowych funkcji instytucjonalnych, które miały istotne znaczenie dla rozwoju akordeonistyki w Polsce i poza jej granicami. Był m.in. kierownikiem Działu Akordeonu w Centralnym Ośrodku Pedagogicznym Szkolnictwa Artystycznego¹⁴ (COPSA) i prezesem Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich. Aktywnie działał również w strukturach międzynarodowych – jako wiceprezes Confederation Internationale des Accordeonistes (CIA) oraz członek honorowy Międzynarodowych Konkursów Akordeonowych w Klingenthal. Był inicjatorem i kierownikiem Międzynarodowych Mistrzowskich Kursów Interpretacji Muzycznej organizowanych w Baranowie, Białymstoku oraz Miętnem, dedykowanych zarówno uczniom szkół muzycznych I i II stopnia, studentom akademii muzycznych, jak i nauczycielom szkół muzycznych. Na gruncie akademickim piastował funkcję prorektora Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie oraz kierownika Międzyuczelnianej Katedry Akordeonistyki tejże uczelni. Jego działalność wykraczała także poza środowisko muzyczne – był członkiem Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Rady Wyższego Szkolnictwa Artystycznego oraz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, gdzie pełnił funkcję przewodniczącego Sekcji VII ds. Dziedzin Sztuki. Walnie przyczynił się do zrównania tytułów i stopni naukowych w nauce i sztuce¹⁵.

Dorobek Włodzimierza Lecha Puchnowskiego obejmuje także godną podziwu działalność dydaktyczną, artystyczną i naukową. W ciągu swojej kariery dokonał 38 nagrań radiowych i telewizyjnych, wykształcił 83 magistrów sztuk muzycznych, przygotował 56 laureatów konkursów krajowych i międzynarodowych, którzy łącznie zdobyli 80 nagród. Był autorem zasad nowoczesnej metodyki nauczania gry na akordeonie, które  publikował w formie podręczników, rozpraw, artykułów naukowych i komentarzy w wydawnictwach branżowych. Jego wkład obejmuje również 30 opracowań literatury muzycznej na akordeon solo i zespoły kameralne z udziałem akordeonu, wydanych m.in. przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Fonolę oraz Manfred Weiss Musikverlag. Ponadto opublikował 43 artykuły w czasopismach krajowych i zagranicznych, wygłosił 35 referatów, sporządził 69 ekspertyz, złożył 28 wniosków racjonalizatorskich i opracował 30 programów nauczania dla szkolnictwa artystycznego¹⁶. Zmarł 15 października 2014 roku w Warszawie, w wyniku powikłań pooperacyjnych.

Choć nie miałem okazji bliżej poznać prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego, zachowałem w pamięci krótkie spotkanie, które miało miejsce blisko dwie dekady temu podczas konkursu akordeonowego w Słupcy. Towarzyszące mu wówczas wrażenie – trudne do uchwycenia, a jednak wyraźnie obecne – pozostało we mnie do dziś. Podobne odczucie towarzyszyło mi również podczas lektury jego biografii i wspomnień innych akordeonistów, którzy mieli z nim osobisty kontakt. Była to rzadko spotykana swoista aura wyjątkowości.

Sylwetkę profesora niezwykle trafnie podsumował prof. Jerzy Kaszuba na łamach numeru czasopisma Akordeon¹⁷, poświęconego postaciom prof. Puchnowskiego i prof. Jerzego Jurka:

„Profesor Włodzimierz Lech Puchnowski był człowiekiem niezwykłym i niestandardowym. W wymiarze dorobku życia, siły i skuteczności działania, sposobu kontaktu z otoczeniem i konsekwencji w dążeniu do osiągnięcia zamierzonych rezultatów był mistrzem. Jakże często, opierając swe działania na nas – swych współpracownikach, musiał się zżymać i irytować. Może nie do końca go rozumieliśmy, może wielokrotnie chcieliśmy ponad miarę dać świadectwo swej niezależności, a może mieliśmy rację, twardo z Nim dyskutując? Może… może… może… Życie, które przyniesie odpowiedź, nowa epoka – bez Profesora, już się zaczęła. Teraz my bez Niego będziemy zmieniać, walczyć, kształtować i dalej budować. Czy damy radę równie skutecznie?” 

1.2. Akordeon w Polsce międzywojennej – funkcje społeczne, repertuar i ograniczenia rozwojowe¹⁸

W okresie międzywojennym akordeon zyskał znaczącą popularność w dwóch głównych środowiskach społecznych: robotniczym i wiejskim. W obu przypadkach pełnił przede wszystkim funkcję użytkową, będąc nieodłącznym elementem lokalnego muzykowania, towarzyszącym zabawom, uroczystościom rodzinnym i wydarzeniom społecznym. W miastach akordeon stał się ważnym składnikiem tzw. folkloru miejskiego, a repertuar koncentrował się wokół popularnych melodii tanecznych i akompaniamentów do piosenek. Nauka gry odbywała się niemal wyłącznie drogą beznutową i “samouczkową”. Interesującym przykładem rodzimego budownictwa była harmonia polska¹⁹.

4. Harmonia ręczna trzyrzędowa, data produkcji: lata 20.  XX wieku, producent: Zygmunt Radek / Polska (Ciechanów). Instrument pochodzi z kolekcji akordeonów Pawła A. Nowaka²⁰

Na wsi akordeon przeniknął do lokalnych kapel, w których szybko zajął pozycję równorzędną wobec skrzypiec. Repertuar wiejski różnił się od miejskiego większą liczbą autentycznych pieśni ludowych, choć należy zaznaczyć, że dla podniesienia swej rangi w oczach społeczności lokalnej, muzycy wiejscy wykonywali często repertuar kojarzony z obszarem miejskim.

5. Harmonista występujący w wiejskim zespole ludowym 
(źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe)

W latach 20. XX wieku szczególne znaczenie dla popularyzacji akordeonu miała moda na tango argentyńskie. To zjawisko przyczyniło się do zatrudniania pianistów, którzy opanowali grę na akordeonie w zespołach kawiarnianych, co miało istotny wpływ na ukształtowanie tzw. „harmonii pianowej” – modelu akordeonu z klawiaturą fortepianową. Instrument ten szybko wyparł tradycyjną harmonię guzikową z przestrzeni miejskiej, stając się standardem w lokalnym muzykowaniu. W miastach niektórzy muzycy kawiarniani osiągnęli wysoki poziom techniczny i artystyczny, tworząc własne kompozycje i opracowania utworów. Wśród nich wyróżniali się m.in. Władysław Kaczyński i Tadeusz Wesołowski.

6. Wnętrze kawiarni „Adria” w Warszawie – widoczni goście oraz akordeonista umilający czas muzyką (źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe)

W dwudziestoleciu międzywojennym akordeon funkcjonował wyłącznie poza oficjalnym obiegiem instytucjonalnym – nie był obecny ani w rozwijającym się szkolnictwie artystycznym (konserwatoria), ani w repertuarze akademickim (Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Warszawie). Pomimo tego marginalnego statusu, instrument spełniał ważną funkcję społeczno-kulturową – umuzykalniał warstwy uboższe, pełnił rolę integracyjną, a z czasem, choć z opóźnieniem w stosunku do krajów sąsiednich, zaczął być dostrzegany jako narzędzie wychowawcze i edukacyjne. Jak zauważa Włodzimierz Lech Puchnowski, dopiero po II Wojnie Światowej można mówić o rzeczywistym awansie artystycznym  akordeonu w Polsce²¹.

W trakcie poszukiwań materiałów ilustracyjnych do niniejszej pracy, przeglądając archiwalne zbiory fotograficzne, natrafiłem na wiele zdjęć ukazujących akordeon w kontekście wojskowym. Fotografie przedstawiają żołnierzy grających na tym instrumencie w terenie, podczas uroczystości, a także w codziennych sytuacjach służbowych. Występuje on w różnych odmianach – zarówno jako instrument zbliżony do harmonii, jak i w wersji klawiszowej. Skala zjawiska okazała się zaskakująco duża i wzbudziła moje szczególne zainteresowanie. Choć pogłębiona analiza obecności akordeonu w wojsku mogłaby przynieść ciekawe wnioski, uznałem, że byłoby to zbyt dalekie odejście od głównego tematu niniejszej pracy.

7. Żołnierze II Rzeczypospolitej pozujący do zdjęcia w 1928 roku, w centralnej części fotografii widoczny żołnierz z wczesną odmianą akordeonu (źródło: zbioryspoleczne.pl)

1.3. Akordeon w Polsce po II wojnie światowej: instytucjonalizacja, edukacja, walka o rangę

Pierwsze trzy dekady po II wojnie światowej w historii polskiej akordeonistyki można podzielić na dwa wyraźne etapy²². Pierwszy okres powojenny, obejmujący lata 1944–1959, był czasem intensywnej popularyzacji muzykowania na akordeonie. Dominującą rolę odgrywali wówczas wykonawcy traktujący instrument przede wszystkim w sposób użytkowy i okazjonalny, co istotnie utrudniało działania tych, którzy dążyli do nadania akordeonowi wyższej rangi artystycznej i społecznej.

Na przeszkodzie w rozwoju środowiska stał przede wszystkim brak wykwalifikowanej kadry pedagogicznej oraz niedostatki systemu kształcenia nauczycieli. Sytuację pogarszały błędne metody nauczania, promowane w oficjalnych dokumentach i publikacjach, w tym w programach nauczania. Istotnym problemem okazał się również repertuar dydaktyczny publikowany w serii Polskiego Wydawnictwa Muzycznego Estrada Akordeonisty. Wszystkie te czynniki przyczyniły się do zakorzenienia wizerunku akordeonu jako instrumentu muzyki kawiarnianej, co w konsekwencji spowolniło jego rozwój.

8. Okładka publikacji z serii Estrada akordeonisty: Carl Maria von Weber, Zaproszenie do tańca²³

Pomimo tych ograniczeń, środowisko akordeonowe podejmowało próby upowszechniania instrumentu i budowania jego prestiżu. Jednym z ważniejszych wydarzeń świadczących o tych aspiracjach było zorganizowanie w 1955 roku, w ramach V Światowego Festiwalu Młodzieży i Studentów w Warszawie, Międzynarodowego Konkursu Akordeonowego²⁴. Wydarzenie to miało istotne znaczenie symboliczne – po raz pierwszy akordeon został zaprezentowany w kontekście międzynarodowej rywalizacji artystycznej, co stanowiło krok w kierunku jego instytucjonalnego i kulturowego awansu.

Po 1959 roku rozpoczął się okres wytężonej pracy środowiska akordeonowego, ukierunkowanej na budowanie statusu artystycznego i naukowego tej stosunkowo młodej dyscypliny muzycznej. Symboliczny początek tego etapu wyznaczają dwa kluczowe wydarzenia: wprowadzenie akordeonu do programów nauczania w szkołach muzycznych II stopnia²⁵ oraz powstanie Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich (SAP).

9. Logo Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich z publikacji Jerzego Kaszuby 20 lat Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich…

8 lutego 1959 roku powołano do życia Stowarzyszenie Miłośników Gry na Akordeonie (SMGA), które podczas walnego zjazdu 22 października 1961 roku przyjęło nową nazwę – Stowarzyszenie Akordeonistów Polskich (SAP). Od momentu zmiany nazwy działalność organizacji nabrała bardziej sformalizowanego i ukierunkowanego charakteru. Skoncentrowano się przede wszystkim na kształceniu i wychowywaniu wysoko wykwalifikowanej kadry pedagogicznej, rozwijaniu aktywności artystycznej oraz propagowaniu polskiej kultury akordeonowej poza granicami kraju²⁶.

Ważną rolę w podnoszeniu poziomu kształcenia akordeonowego odegrał Centralny Ośrodek Pedagogiczny Szkolnictwa Artystycznego (COPSA), który organizował kursy doskonalące dla nauczycieli²⁷. 1 października 1960 roku w strukturze sekcji muzycznej COPSA powołano specjalny Dział Akordeonu, którego głównym celem było systematyczne podnoszenie kwalifikacji pedagogów pracujących w szkołach muzycznych na terenie całego kraju. Działalność ta realizowana była poprzez organizację centralnych kursów dokształcających, seminariów, odczytów i prelekcji. Inicjatywy te miały na celu zapoznanie nauczycieli z podstawowymi kierunkami rozwoju pedagogiki akordeonowej oraz wdrażanie nowoczesnych standardów dydaktycznych²⁸.

Ważnym elementem działalności środowiska akordeonowego w latach 60. było propagowanie instrumentu poprzez koncerty i wydarzenia o charakterze konkursowym. Jednym z pierwszych tego typu przedsięwzięć był I Ogólnopolski Koncert Muzyki Akordeonowej, który odbył się 17 grudnia 1961 roku w sali koncertowej Państwowej Filharmonii Łódzkiej. Wydarzenie to miało charakter przełomowy – stanowiło bowiem pierwszy oficjalny pokaz możliwości artystycznych instrumentu na prestiżowej scenie filharmonicznej. Kolejnym kamieniem milowym był I Ogólnopolski Konkurs Akordeonowy, zorganizowany w dniach 6–8 listopada 1964 roku.  W gronie laureatów znaleźli się m.in. Jerzy Jurek, Andrzej Zieliński i Joachim Pichura. Choć istotne były indywidualne sukcesy uczestników, można zaryzykować twierdzenie, że ogólna korzyść dla całego środowiska akordeonowego miała jeszcze większe znaczenie. Konkurs stworzył przestrzeń do artystycznej konfrontacji różnych metod nauczania i stylów wykonawczych. Dla muzyków innych specjalności wydarzenie to stanowiło dowód, że akordeon zasługuje na pełnoprawne miejsce w przestrzeni koncertowej. Z kolei dla szerokiego grona odbiorców konkurs był jasnym świadectwem wyłaniania się nowej dyscypliny artystycznej, której ocena powinna być wolna od stereotypów i przestarzałych uprzedzeń. Rozwój akordeonistyki wymagał stworzenia ogólnopolskiej płaszczyzny porównawczej, umożliwiającej analizę dorobku pedagogicznego i artystycznego. Temu właśnie celowi służyły kolejne edycje konkursu. II Ogólnopolski Konkurs Akordeonowy, zrealizowany w latach 1969–1971, miał już charakter masowy – do etapów środowiskowych przystąpiło aż 1222 uczestników. Wydarzenie to odegrało ogromną rolę w popularyzacji kultury muzycznej wśród szerokich kręgów społeczeństwa. Jeszcze większą skalę osiągnęła III edycja konkursu, w której wzięło udział 5649 uczestników z całego kraju²⁹. 

Od lat 70. XX wieku można już mówić o ukształtowaniu się tzw. polskiej szkoły akordeonowej. Ogromną rolę w tym procesie odegrały prace metodyczne Włodzimierza Lecha Puchnowskiego, które zyskały szerokie uznanie i były znane we wszystkich liczących się ośrodkach akordeonowych w kraju. Rosnący autorytet polskiego środowiska sprawił, że do Polski zaczęli przyjeżdżać akordeoniści z Niemiec, ZSRR, Holandii oraz Stanów Zjednoczonych w celu konsultacji oraz wymiany doświadczeń pedagogicznych i artystycznych. Informacje o osiągnięciach polskiej szkoły akordeonowej były publikowane i rozpowszechniane również za granicą – m.in. w Wiedniu oraz w niemieckim Trossingen. W tym okresie nawiązano również liczne kontakty międzynarodowe z prestiżowymi instytucjami muzycznymi, takimi jak Instytut Muzyczny im. Gniesinych w Moskwie, Królewskie Konserwatorium w Toronto, Instytut Muzyczny w Trossingen, Konserwatorium w Maastricht, Akademia Muzyczna w Wiedniu czy Amerykańskie Towarzystwo Muzykologiczne. Włodzimierz Lech Puchnowski pełnił funkcję wykładowcy i docenta podczas międzynarodowych kursów dla nauczycieli akordeonu, dzieląc się wiedzą i doświadczeniem pedagogicznym na najwyższym poziomie. Dzięki tym kontaktom wzbogacono biblioteki muzyczne, unowocześniono proces dydaktyczny oraz podniesiono jego jakość. Co istotne, współpraca ta przyczyniła się również do trwałego ugruntowania pozycji polskiej akordeonistyki na arenie międzynarodowej³⁰.

Pewną formą prekursorskiej działalności względem współczesnych inicjatyw popularyzatorskich – takich jak tworzona przeze mnie platforma internetowa www.akordeon.info – było powstanie w 1976 roku Koła Naukowego Akordeonistów przy Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie. Zakres jego działalności był niezwykle szeroki, obejmując zarówno badania naukowe, jak i aktywność artystyczną oraz organizacyjną. W sferze naukowo-badawczej członkowie koła zajmowali się gromadzeniem materiałów dotyczących historii akordeonu w Polsce – prowadzili wywiady i ankiety, współpracowali z Muzeum Instrumentów Ludowych w Szydłowcu, a także organizowali obozy naukowe w tej placówce, gdzie katalogowali i badali unikatowe egzemplarze zabytkowych instrumentów. Równolegle rozwijali działalność koncertową oraz tworzyli specjalistyczną taśmotekę w ramach projektu Akordeonowa literatura specjalistyczna. Istotną część aktywności stanowiła również działalność samokształceniowa i organizacyjna – członkowie koła brali udział jako obserwatorzy w międzynarodowych konkursach akordeonowych (m.in. w Klingenthal), uczestniczyli w kursach szkoleniowych, seminariach i spotkaniach z kompozytorami oraz współorganizowali kursy mistrzowskie z udziałem wybitnych pedagogów. Ta różnorodna i nowatorska działalność świadczyła o wysokim poziomie zaangażowania i ambicji młodego środowiska akordeonowego, dążącego do rozwoju zarówno w sferze nauki, jak i praktyki artystycznej³¹.

Szczególnie interesującym aspektem rozwoju polskiej akordeonistyki w omawianym okresie była kwestia dostępności repertuaru nutowego. Przez wiele lat środowisko borykało się z wyraźnym deficytem literatury oryginalnej, odpowiadającej poziomowi artystycznemu i technicznemu uczniów szkół muzycznych II stopnia oraz studentów uczelni artystycznych. Repertuar dostępny w latach 50-60. ograniczał się głównie do opracowań muzyki ludowej oraz transkrypcji popularnych melodii, co w oczywisty sposób nie sprzyjało podnoszeniu rangi instrumentu. Stowarzyszenie Akordeonistów Polskich aktywnie reagowało na ten problem. Jednym z jego działań było uzupełnianie braków repertuarowych poprzez pozyskiwanie wartościowych pozycji literatury akordeonowej z zagranicy. Dzięki współpracy z Confédération Internationale des Accordéonistes (CIA), działającą pod egidą International Music Council – UNESCO, SAP sukcesywnie przekazywał do zbiorów Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie nieodpłatnie wszystkie uzyskane materiały nutowe. Inicjatywa ta doprowadziła do powstania Centralnej Biblioteki Nutowej Akordeonu przy PWSM w Warszawie, stanowiącej w tamtym czasie najważniejsze krajowe centrum dokumentacji repertuaru. Równolegle, od lat 60. i 70., Polskie Wydawnictwo Muzyczne (PWM) rozpoczęło systematyczne publikowanie materiałów pedagogicznych przeznaczonych dla uczniów i nauczycieli gry na akordeonie. Nadal jednak zauważano istotne braki w zakresie repertuaru dla studentów szkół wyższych oraz profesjonalnych wykonawców. SAP podejmował więc współpracę z polskimi kompozytorami, zachęcając ich do tworzenia oryginalnych utworów na akordeon. Do grona twórców, którzy odpowiedzieli na ten apel, należeli m.in. Andrzej Dobrowolski³², Czesław Grudziński³³, Andrzej Hundziak³⁴, Andrzej Krzanowski³⁵, Tadeusz Natanson³⁶, Bogdan Dowlasz³⁷ czy Bronisław Kazimierz Przybylski³⁸. Ich kompozycje znacząco wzbogaciły zasoby literatury polskiej i podniosły prestiż instrumentu jako interesującego środka wyrazu w muzyce współczesnej³⁹.

Istotną rolę w integracji środowiska oraz podnoszeniu poziomu dydaktycznego i artystycznego odegrały rozmaite kursy muzyczne organizowane od lat 70. XX wieku. Szczególne znaczenie miały Międzynarodowe Mistrzowskie Kursy Interpretacji Muzycznej, które od 1975 roku odbywały się w Białymstoku.

10. Uczestnicy jednego z ogólnopolskich kursów akordeonowych w Białymstoku, 1985 rok (źródło: archiwum prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego)

Wydarzenia te, skierowane zarówno do uczniów szkół muzycznych I i II stopnia, studentów, jak i nauczycieli, pełniły funkcję nie tylko edukacyjną, lecz także integracyjną i inspirującą. Uczestnicy mieli możliwość codziennego uczestnictwa w koncertach, które stanowiły praktyczne potwierdzenie prezentowanych podczas zajęć metod pedagogicznych. Studenci, oprócz udziału w warsztatach wykonawczych, brali także aktywny udział w życiu intelektualnym kursów – wygłaszali referaty, uczestniczyli w dyskusjach oraz zdobywali pierwsze doświadczenia pedagogiczne. Kadra nauczycielska natomiast mogła skonfrontować swoje podejście z innymi metodami nauczania, a jednocześnie poszerzać swoją wiedzę metodyczną i repertuarową. Wyjątkową rangę miały również Międzynarodowe Mistrzowskie Kursy Interpretacji Muzycznej w Miętnem, kierowane do szerokiego grona uczestników – od uczniów, przez studentów, po czynnych nauczycieli. W tym samym miejscu odbywały się także Ogólnopolskie Kursy Metodyczne dla Nauczycieli Akordeonu Szkół Muzycznych I i II stopnia, organizowane z myślą o systematycznym podnoszeniu kwalifikacji pedagogicznych. Kursy te odegrały kluczową rolę w profesjonalizacji środowiska i budowie wspólnych standardów nauczania⁴⁰.

11. Uczestnicy kursu metodycznego w Miętnem, 1995 rok. 
Na zdjęciu widoczne czołowe postaci polskiej akordeonistyki, m.in. prof. Klaudiusz Baran (stoi pierwszy z lewej) oraz prof. Bogdan Dowlasz (siedzi pierwszy z prawej)
(źródło: archiwum prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego)

Powojenna historia polskiej akordeonistyki to opowieść o systematycznym przezwyciężaniu trudności i konsekwentnym dążeniu do artystycznego równouprawnienia instrumentu. Akordeon, długo funkcjonujący na marginesie instytucjonalnego życia muzycznego, stopniowo torował sobie drogę do uznania – zarówno w środowisku muzyków, jak i w oczach szerszej publiczności. Proces ten – wymagający wysiłku wielu osób, inicjatyw organizacyjnych i systemowej pracy u podstaw – nie byłby możliwy bez zaangażowania środowiska, które w naturalny sposób przyjęło rolę pionierów i orędowników sprawy. Jak trafnie ujęła to prof. Teresa Adamowicz-Kaszuba:

„Wydaje mi się, że warto zaznaczyć, iż akordeoniści – w porównaniu do przedstawicieli innych specjalności muzycznych – od początku znajdowali się w awangardzie różnych form integracji, wymiany informacji, działalności w ramach stowarzyszeń, a także kontaktów międzynarodowych. Skąd ta postawa? Byliśmy – i nadal jesteśmy – kierunkiem wojującym. Wielu z nas, w tym także ja i mój mąż, czuliśmy, że mamy do spełnienia pewną ideową misję. Chcieliśmy przekonywać wszystkich do tego, że akordeon to instrument wspaniały, który zasługuje na należne miejsce na estradach koncertowych, obok wszystkich innych instrumentów klasycznych. Jako absolwenci akademii muzycznych czuliśmy się do tego w pełni uprawnieni.”⁴¹

1.4. Osobiste historie w kontekście przemian akordeonistyki w Polsce

Wraz ze zdobywanym doświadczeniem badawczym coraz wyraźniej dostrzegam, że każda ludzka biografia – niezależnie od statusu społecznego czy profesji – potrafi odsłonić nieoczekiwane i inspirujące perspektywy. Szczególnie poruszające jest dla mnie to, jak odmiennie potrafiły kształtować się przeżycia poszczególnych osób, mimo że wszyscy funkcjonowali w obrębie tego samego kraju i grali na tym samym instrumencie. Z tego właśnie powodu postanowiłem odbyć rozmowy z przedstawicielami trzech różnych środowisk akordeonowych. Moją rozmówczynią była prof. dr hab. Teresa Adamowicz-Kaszuba – wykładowczyni Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu i jej absolwentka, Stanisław Tarchała – absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia w Bystrzycy Kłodzkiej oraz Bogdan Gajewski – akordeonista amator. Każda z tych osób przybliżyła mi swój życiorys, począwszy od lat 50. XX wieku. Choć wszyscy moi rozmówcy opowiadali o tych samych czasach, miałem wrażenie, że opisywane przez nich realia funkcjonowania w świecie muzyki akordeonowej istniały w zupełnie odrębnych przestrzeniach. Ich wspomnienia ukazały mi nie tylko bogactwo indywidualnych doświadczeń, ale i wielowymiarowość polskiej akordeonistyki minionego stulecia.

Prof. dr hab. Teresa Adamowicz-Kaszuba reprezentuje środowisko akademickie, ale jej doświadczenie dalece wykracza poza ramy uczelni. To świadek i współtwórczyni najważniejszych procesów profesjonalizacji polskiej akordeonistyki, a zarazem osoba, która jako pierwsza ukończyła klasę akordeonu w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej (dziś Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego) w Poznaniu. Nauczanie rozpoczęła w Wielkopolskim Studium Muzycznym – Spółdzielni Pracy Muzyków Pedagogów⁴² – unikalnej szkole, funkcjonującej w Poznaniu i województwie wielkopolskim. Zajęcia instrumentalne odbywały się w domach pedagogów, a zajęcia teoretyczne – w wynajmowanych salkach w szkołach. Jej pierwszy akordeon – 80-basowy Weltmeister – został zakupiony przez ojca w sklepie muzycznym przy ul. 27 Grudnia w Poznaniu. W tamtym czasie instrumenty te, pochodzące z niemieckich reparacji wojennych, były szeroko dostępne i cieszyły się ogromnym zainteresowaniem. Początki edukacji miały charakter pionierski – jej pierwszym nauczycielem był muzyk innej specjalności, skrzypek i pianista Florian Poniecki, który samodzielnie opanował grę na akordeonie. Profesor Adamowicz-Kaszuba już w czasach szkolnych miała kontakt z oryginalną literaturą akordeonową m.in. poprzez udział w orkiestrze akordeonowej WSM wykonującej utwory kompozytorów niemieckich.

12. Występ Zespołu Akordeonowego WSM w Auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu podczas koncertu Jubileuszu 20-lecia placówki w 1970 r.

W wieku nastoletnim uczestniczy w konsultacjach w PWSM w Warszawie z Jerzym Jurkiem i przede wszystkim prof. Włodzimierzem Lechem Puchnowskim, który namawia ją do podjęcia studiów wyższych jako laureatkę Międzynarodowego Konkursu Akordeonowego w Klingenthal (1970 r.). Z jej perspektywy, akordeoniści zawsze wyróżniali się na tle innych środowisk – byli bardziej zintegrowani, aktywni, otwarci na nowinki techniczne i współpracę międzynarodową. Sama uczestniczyła w wielu kursach i warsztatach. Rozwijała również swoje kontakty zagraniczne – m.in. z prof. Elsbeth Moser z Hochschule für Musik und Theater w Hanowerze/Niemcy, z którą pozostawała w stałej korespondencji. Wspomina, że wiele zawdzięcza działalności Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich, które w latach 60. i 70. pełniło kluczową rolę w przekazywaniu informacji i organizacji życia środowiskowego. Momentem przełomowym był dla niej kontakt z Mogensem Ellegaardem. Poznała go przy okazji koncertów i warsztatów zorganizowanych w 1967 i 1969 roku przez Wielkopolskie Studium Muzyczne we współpracy z Filharmonią Poznańską. Jak sama wspomina, to spotkanie ugruntowało jej przekonanie, że akordeon jest instrumentem pełnowartościowym, wartym estrady koncertowej oraz wytyczyło jej drogę życiową. Już w latach 70. wdrażała naukę gry na akordeonie guzikowym z manuałem melodycznym w poznańskich szkołach muzycznych, co było wówczas rozwiązaniem nowatorskim⁴³. Jej ścieżka zawodowa – zarówno pedagogiczna, jak i artystyczna – pokazuje, że była i pozostaje jedną z najważniejszych postaci w procesie instytucjonalnego i artystycznego rozwoju akordeonistyki w Polsce.

13. Teresa Adamowicz-Kaszuba (pierwsza od lewej, siedząca) wraz z grupą akordeonistów tworzących Zespół Akordeonowy WSM. W środku dyrygent Florian Poniecki oraz dyrektorka WSM – Kazimiera  Rojewska; Aula Akademii Muzycznej w Poznaniu (obecnie Aula im. Stefana Stuligrosza), 1973 rok

Doświadczenia Stanisława Tarchały dobrze ilustrują, jak z perspektywy jednostki – szczególnie pochodzącej z niewielkiej miejscowości – wyglądał dostęp do informacji i życia muzycznego w latach 60. XX wieku. Choć w tym czasie w Polsce istniały już struktury wspierające rozwój akordeonistyki, takie jak konkursy czy kursy dokształcające to dla młodego ucznia z Długopola Dolnego ich funkcjonowanie nie było znane ani dostępne. Jego kontakt z muzyką ograniczał się głównie do lokalnej szkoły muzycznej I stopnia i materiałów nutowych dostępnych w szkolnej bibliotece. Pierwsze lata edukacji opierały się na prostym repertuarze – często w formie transkrypcji – oraz na samodzielnym przepisywaniu nut. Brak profesjonalnych nagrań, informacjach o repertuarze lub działalności koncertowej akordeonistów czy repertuarze znacząco utrudniał rozwój muzyczny. Sytuacja uległa wyraźnej zmianie w latach 90., kiedy Stanisław Tarchała – po przerwie – powrócił do intensywniejszej gry na akordeonie. Nowe możliwości technologiczne i znacznie lepszy dostęp do materiałów sprawiły, że mógł pracować nad repertuarem o wyższym poziomie artystycznym. Współpraca z pedagogami, takimi jak Marian Szczebak, umożliwiła mu sięgnięcie po oryginalne kompozycje akordeonowe, a także rozwinięcie warsztatu wykonawczego. Wiedzę o nowościach repertuarowych i technicznych czerpał bezpośrednio od nauczycieli oraz z materiałów dostępnych już w formie drukowanej, nagraniowej i kopiowanej. Współczesne realia – z punktu widzenia Stanisława Tarchały – to czas nieporównywalny z wcześniejszymi dekadami. Internet, media społecznościowe, cyfrowe biblioteki nutowe oraz dostęp do światowej klasy wykonań sprawiają, że dzisiejszy muzyk-amator może zdobyć informacje i materiały, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były całkowicie poza zasięgiem. Mój interlokutor podkreśla, że rozwój technologii oraz popularyzacja wydarzeń edukacyjnych – takich jak warsztaty i konkursy – otworzyły zupełnie nowy rozdział w historii akordeonistyki. Uzupełniając charakterystykę Stanisława Tarchały, warto wskazać trzy obszary jego działalności, które najlepiej pokazują, jak współczesne możliwości edukacyjne i informacyjne wspierają rozwój zaangażowanego amatora: po pierwsze – sukcesy konkursowe, zwłaszcza w hybrydowej formule Trophée Mondial de l’Accordéon, w której w latach 2021–2024 awansował od szóstego miejsca do ostatecznego zwycięstwa – I miejsca na konkursie stacjonarnym we Francji w 2024 r., a w kraju regularnie staje na podium Konkursu Hrabstwa Kłodzkiego; po drugie – stały kontakt z Akademią Muzyczną im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, gdzie udział w warsztatach mistrzowskich i konsultacjach pozwala mu na bieżąco weryfikować repertuar i technikę; po trzecie – swobodne korzystanie z internetowych zasobów: cyfrowych bibliotek nutowych, nagrań konkursowych czy mediów społecznościowych, które zapewniają dostęp do materiałów nieosiągalnych jeszcze kilkanaście lat temu i dzięki którym może samodzielnie poszerzać repertuar oraz śledzić najnowsze trendy wykonawcze.

14. Stanisław Tarchała (drugi od prawej, siedzący) podczas koncertu w ramach polsko-czeskich warsztatów, korzystający ze współczesnych narzędzi integracji i pozyskiwania informacji (fot. archiwum prywatne)

Na tle doświadczeń Teresy Adamowicz-Kaszuby i Stanisława Tarchały, biografia Bogdana Gajewskiego reprezentuje zupełnie inny model funkcjonowania akordeonisty – skoncentrowany niemal wyłącznie na działalności lokalnej. Pan Gajewski, zasłużony członek społeczności gminy Skoki, przez lata aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym regionu, uświetniając swoją grą wiele uroczystości i wydarzeń środowiskowych. W jego repertuarze dominowała muzyka użytkowa, ludowa i tradycyjna, choć z czasem wyspecjalizował się także w repertuarze kresowym. Pierwsze lekcje gry na akordeonie pobierał jako dziecko od nauczyciela o nazwisku Warchołek⁴⁴, który dojeżdżał z Poznania do Skoków i prowadził zajęcia w miejscowej szkole. Jak sam wspomina, jego nauczyciel nie był zawodowym akordeonistą – raczej muzykiem wszechstronnym, który „grał na wszystkim”. Gajewski swój pierwszy akordeon otrzymał od arcybiskupa Antoniego Baraniaka, który równocześnie namówił go do rozpoczęcia nauki w seminarium; decyzja o wyborze tej drogi spowodowała rezygnację z dalszej edukacji muzycznej pod okiem nauczyciela⁴⁵.

15. Bogdan Gajewski grający na akordeonie w obecności arcybiskupa Antoniego Baraniaka w Domu Rekolekcyjnym w Rościnnie, koniec lat 60. XX w. (fot. archiwum prywatne)

Bogdan Gajewski korzystał głównie z podręcznika “Szkoła gry na akordeonie” Witolda Kulpowicza, który stanowił jego podstawowe źródło wiedzy muzycznej⁴⁶. W przeciwieństwie do innych rozmówców, Gajewski nie miał kontaktu ze środowiskiem profesjonalnych akordeonistów ani z ogólnopolskimi strukturami organizacyjnymi. Jego relacje ograniczały się do kilku lokalnych muzyków z terenu gminy Skoki. Nie znał postaci takich jak prof. Włodzimierz Lech Puchnowski, nie był świadomy istnienia Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich, nie znał także oryginalnej literatury akordeonowej poza podręcznikiem Kulpowicza. Jako jedynego szerzej rozpoznawalnego akordeonistę wskazał Tadeusza Wesołowskiego. Wiedzę o ewentualnych nowinkach technicznych czerpał głównie z przypadkowych źródeł, takich jak programy telewizyjne, a jego kontakt z profesjonalnym światem akordeonistyki był znikomy.

16. Bogdan Gajewski grający na akordeonie w stroju ludowym (fot. archiwum prywatne)

Na osobną uwagę zasługuje kwestia instrumentarium akordeonistów – każdy z rozmówców miał w tej materii zupełnie inną historię. Wydaje się wręcz, że opowieści o instrumentach, na których grali, są ściśle powiązane z ich muzyczną drogą i poziomem świadomości artystycznej.

Pierwszym instrumentem Bogdana Gajewskiego – co stanowi interesującą ciekawostkę – był akordeon diatoniczny, który na podstawie jego opisu można przypuszczalnie zidentyfikować jako heligonkę⁴⁷. W kolejnych latach grał na instrumentach wyprodukowanych przez Bydgoską Fabrykę Akordeonów⁴⁸: początkowo na 32-basowym modelu Echo, a następnie na 120-basowej Polonii. W dorosłym życiu nabył instrument marki Hohner⁴⁹. Zestawienie tej ścieżki z historią profesora Lecha Puchnowskiego, który już w 1957 roku dysponował pierwszym w Polsce koncertowym akordeonem Hohner Morino VI M z manuałem melodycznym⁵⁰, unaocznia różnice wynikające zarówno z dostępności instrumentów, jak i aspiracji wykonawczych.

Z kolei Stanisław Tarchała wspomina, że jego fascynacja akordeonem rozpoczęła się od dźwięków harmonii trzyrzędowej sąsiada – Jana Dudy. Jego pierwszym pełnoprawnym instrumentem była polska 80-basowa Victoria II.

17. Stanisław Tarchała w dzieciństwie ze swoim akordeonem Victoria II (fot. archiwum prywatne)

W kolejnych latach grał na akordeonie Weltmeister S4, a następnie na modelach Supita, określanych jako modele “półkoncertowe”. Jeden z nich został gruntownie zmodyfikowany w Castelfidardo – przerobiono m.in. klawiaturę prawej ręki na styl włoski, z zastosowaniem dwóch osi. Powrót Tarchały do aktywnego muzykowania w latach 90. ujawnił przed nim ogromną zmianę w zakresie dostępnego instrumentarium. Na rynku obecne były już akordeony z konwerterem i rozbudowanym manuałem melodycznym, jednak wielu akordeonistów – podobnie jak on – nadal grało na starszych klawiszowych Supitach z manuałem basowo-akordowym po stronie lewej ręki. O nowinkach technicznych dowiadywał się głównie za pośrednictwem nauczycieli, m.in. Mariana Szczebaka, który dysponował akordeonem Weltmeister Supita B z dodatkowym, trzyrzędowym manuałem melodycznym. Tarchała przyznaje, że choć marzył o zakupie instrumentu marki Pigini, bariera finansowa była wówczas dla niego nie do pokonania.

Teresa Adamowicz-Kaszuba już we wczesnych latach swojej edukacji miała dostęp do prototypowego modelu Weltmeistera S4, a w kolejnych dekadach korzystała z najlepszych dostępnych instrumentów, jakie można było zdobyć w realiach PRL. Stały kontakt z zagranicą oraz współpraca z czołowymi postaciami środowiska akordeonowego umożliwiały jej bieżący dostęp do informacji o nowinkach technicznych, które z zaangażowaniem wdrażała w swojej pracy dydaktycznej⁵¹.

1.5. Podsumowanie obserwacji i wnioski

Mam poczucie, że uczestniczę w tworzeniu historii instrumentu, który wciąż dynamicznie się rozwija. Refleksja, która towarzyszy mi od początku mojej drogi artystycznej, dotyczy właśnie tej przemiany – gdy w pierwszej dekadzie XXI wieku zaczynałem naukę gry na akordeonie, wyraźnie odczuwałem, że środowisko akordeonowe wciąż realizuje pewną misję: misję uznania akordeonu jako pełnoprawnego instrumentu w świecie muzyki poważnej. Dziś jestem przekonany, że cel ten został osiągnięty – akordeon zyskał należne mu miejsce wśród instrumentów koncertowych. Nie oznacza to jednak końca wysiłków – przeciwnie, konieczny jest dalszy rozwój, do którego pragnę się przyczyniać m.in. poprzez tworzenie strony www.akordeon.info.

Analizując trzy zaprezentowane historie, dostrzegam, że możliwości rozwoju były dostępne dla każdego, kto wykazywał zaangażowanie i determinację – niezależnie od miejsca zamieszkania. Choć pozycja wyjściowa wielu akordeonistów była zróżnicowana, to jednak przy odrobinie szczęścia i dużej motywacji można było znaleźć się w kręgu osób realnie wpływających na rozwój polskiej akordeonistyki, współtworząc jej strukturę i tożsamość.

2. Historia⁵² polskiej internetowej akordeonistyki⁵³

Historia, którą przedstawiam jest niepełna, gdyż jest to tylko ten wycinek, który bezpośrednio wiąże się z moim projektem⁵⁴. Za dzień narodzin polskiej internetowej akordeonistyki można uznać 19 sierpnia 2006 r. Powstało wtedy pierwsze forum akordeonistów o nazwie “gra ze słuchu” (www.grazesluchu.fora.pl). Jej twórcą, a zarazem pierwszym administratorem był Mateusz Kaczmarski. W jego zamierzeniu miało być to miejsce dla amatorów, miłośników instrumentu i muzyki biesiadnej.

18. Fragment pierwszej odsłony forum grazesluchu.fora.pl (marzec 2007)

Z biegiem czasu okazało się, że forum stało się znakomitą przestrzenią do integracji ruchu amatorskiego i środowiska profesjonalnych akordeonistów. Na forum logowali się uczniowie szkół muzycznych I i II stopnia, studenci, a także i absolwenci studiów wyższych. Drugim administratorem został Piotr Kostrzębski, który po pewnym czasie wykupił forum.

19. Widok fragmentu drugiej odsłony forum grazesluchu.fora.pl (lipiec 2008)

Podczas administrowania forum Kostrzębskiemu zaczęła przyświecać idea stworzenia strony internetowej poświęconej akordeonowi. Jej realizacja nastąpiła 19 sierpnia 2008 roku wraz z premierą Polskiego Serwisu Akordeonowego Cyja.pl. Wybrana domena była niefortunna i w środowisku akordeonowym wzbudzała mieszane uczucia. W wywiadzie, który przeprowadziłem z autorem około 3 lata po premierze serwisu⁵⁵, stwierdził on:

“Polski Serwis Akordeonowy Cyja.pl, w swoim słowie miał łączyć CYJĘ (z gwary śląskiej, wiejskiej, chałturniczej) z AKORDEONEM (tym klasycznym, wielkim, przepięknym i wirtuozowskim). Chciałem, by serwis stał się swoistą ostoją dla każdego akordeonisty – tego wielkiego muzyka oraz tego chałturnika, który bywa tak, że często bardziej kocha i szanuje ten instrument, niż zawodowiec.”

20. Fragment strony głównej Polskiego Serwisu Akordeonowego Cyja.pl (2008-2009)

Piotr Kostrzębski do współpracy przy tworzeniu strony zaprosił akordeonistów, których poznał na forum “gra ze słuchu”: Arkadiusza Mruka, Maksymiliana Pelczarskiego, Piotra Błocha i Łukasza Mirka. Ja również otrzymałem zaproszenie do współpracy i miałem dzięki temu okazję przeprowadzić wywiady m.in. z zespołem Motion Trio⁵⁶, czy akordeonistą Franciszkiem Prusem⁵⁷. Pierwsze sukcesy Serwisu sprawiły, że Piotr Kostrzębski postanowił stworzyć bardziej funkcjonalną i przejrzystą stronę.

W 2010 roku wraz z Łukaszem Mirkiem wykupiłem prawa do Polskiego Serwisu Akordeonowego. Zmieniliśmy nazwę na Polski Portal Akordeonowy i domenę na akordeon-portal.pl. Dwa lata później udało nam się zdobyć domenę akordeon.pl, która wcześniej kierowała do strony festiwalu Mistrzowie Akordeonu w Opalenicy.

21. Polski Serwis, a następnie Polski Portal Akordeonowy w latach 2009-2011 (fragment strony)

Czasy świetności Polskiego Portalu Akordeonowego to lata 2010-2013. Jako redaktor naczelny, we współpracy z wydawcą Łukaszem Mirkiem, byłem odpowiedzialny za kierowanie pracami redakcyjnymi Portalu. Do grona naszych najbliższych współpracowników należeli Piotr Kostrzębski, Maksymilian Pelczarski, Ryszard Lubieniecki, Przemysław Barycki i Arkadiusz Korytkowski. Redaktorem honorowym zgodziła się zostać prof. dr hab. Elżbieta Rosińska z Akademii Muzycznej w Gdańsku. W działalność Portalu byli zaangażowani również – w roli eksperta ds. zasad muzyki – Włodzimierz Królikowski oraz specjalista ds. serwisu akordeonu Hieronim Bartczak. W 2011 roku po raz kolejny wygląd strony został odświeżony⁵⁸.

 22. Polski Portal Akordeonowy w latach 2011-2014 (fragment strony)

Prowadziliśmy bardzo ożywioną działalność. Rozmawialiśmy ze znakomitymi akordeonistami z całego świata, m.in. z Fredericiem Deschampsem⁵⁹, Petri Makkonenem⁶⁰, Klausem Paierem, Petarem Maricem⁶¹, prof. Jerzym Mądrawskim, prof. UMFC Rafałem Grząką, Maciejem Frąckiewiczem, Jarosławem Besterem⁶², Hubertem Giziewskim, Grzegorzem Miszczyszynem, Weroniką Surą, Danielem Lisem, Maciejem Zimką, Ryszardem Borysionkiem, Pawłem Barankiem, Pawłem Nowakiem, Jackiem Kopcem⁶³, Konradem Mertą⁶⁴, Bartoszem Kołsutem⁶⁵, czy Krzysztofem Bondarem. Objęliśmy patronat medialny nad wydarzeniami akordeonowymi, np. Krakowskim Festiwalem Akordeonowym⁶⁶, Festiwalem Solistów i Zespołów Akordeonowych w Kotlinie⁶⁷ czy międzynarodowym konkursem on-line Trophée Mondial⁶⁸. Tworzyliśmy artykuły o akordeonistach⁶⁹, a także relacjonowaliśmy wydarzenia w świecie akordeonowym⁷⁰.

23. Fotografia z 2011 roku, wykonana podczas Dnia Jedności Kaszubów⁷¹, na której wspólnie z Łukaszem Mirkiem (po lewej) promujemy naszą stronę internetową

Wspólnie z Łukaszem Mirkiem miałem też okazję promować Portal i polską akordeonistykę występując w programie na żywo prowadzonym przez Frederica Deschampsa przy okazji  obchodów Światowego Dnia Akordeonu w 2012 roku. Wszystkie najważniejsze teksty powstałe na Polskim Portalu Akordeonowym i Polskim Serwisie Akordeonowym są zarchiwizowane i opublikowane na stronie Akordeon.info⁷². Warto nadmienić, że wiele z nich pojawiło się w bibliografiach prac dyplomowych o tematyce akordeonowej napisanych na polskich uczelniach wyższych.   

24. Fragment trzeciej i ostatniej odsłony Polskiego Portalu Akordeonowego (lata 2015-2023)

Mimo różnych nazw – Polski  Serwis – Polski Portal, właścicieli, czy odsłon, struktura strony zawsze była bardzo podobna. W centralnym miejscu zamieszczane były tzw. newsy, czyli najnowsze informacje ze świata akordeonu oraz linki do nowopowstałych artykułów. Lewa strona Portalu była podzielona na działy:

• MENU: link do strony głównej, link do Forum Akordeonistów, O nas – krótki opis historii prezentowanej przeze mnie w tym rozdziale pracy, Zarząd i Redakcja – krótkie notki biograficzne osób zaangażowanych w tworzenie strony, Partnerzy, Regulamin i Kontakt.
• AKORDEON: Definicja Akordeonu⁷³, Historia Akordeonu⁷⁴, Akordeoniści i Zespoły (zbiór biografii), Recenzje Płyt, Akordeon w świecie.
• FESTIWALE – próba zebrania informacji o polskich festiwalach akordeonowych.

Ponadto na Portalu można było znaleźć słowniczek techniczny, zasady muzyki spisane przez Włodzimierza Królikowskiego, przez pewien okres możliwe było zadanie pytania “ekspertowi”, np. w sprawie serwisu akordeonu. Jednym z bardziej ambitnych projektów, niestety finalnie nieudanym, była próba stworzenia bazy akordeonów⁷⁵, czyli spisu wszystkich marek, modeli i specyfikacji instrumentów.  

W latach 2012 i 2014 Portal wydał kalendarze akordeonowe. W pierwszej edycji motywem przewodnim kalendarza były akordeony sfotografowane na tle zabytkowej parowozowni w Gnieźnie, w drugiej edycji słynne akordeonistki z całego świata.

25. Strona tytułowa kalendarza z roku 2012

Powstanie strony internetowej o akordeonie nie zakończyło istnienia forum akordeonowego. Co prawda forum grazesluchu.fora.pl zostało zamknięte, ale w jego miejsce powstało nowe – Forum Akordeonistów⁷⁶. Podobnie, jak w przypadku Portalu Akordeonowego, największa popularność forum trwała do 2014 roku. Z czasem dało się zauważyć ogólny spadek zainteresowania tradycyjnymi forami internetowymi⁷⁷, które zaczęły ustępować miejsca grupom na Facebooku – w przypadku środowiska akordeonowego szczególną rolę zaczęła odgrywać grupa „Świat Akordeonu”. Na przestrzeni 14 lat⁷⁸ na forum zarejestrowało się 6429 użytkowników, którzy napisali 44639 postów w 3569 tematach⁷⁹. Atmosferę panującą na forum dość trafnie opisuje krótki tekst opublikowany na Portalu Akordeonowym, który napisałem w wieku 19 lat⁸⁰:

“MOJA FORUMOWA PRZYGODA, 17.03.2011r.

7 listopada 2007 roku zarejestrowałem się jako 226 osoba na pierwszym polskim forum poświęconym tematyce akordeonowej. Wtedy akordeon był tylko moim instrumentem dodatkowym, a moja wiedza o nim była bardzo niewielka. Wstydziłem się pisać, nie wiedziałem, jak mam zacząć. Nieco się bałem, że zostanę wyśmiany przez innych. W końcu miałem 15 lat, zero doświadczenia, co więcej miałem wrażenie, że na tym forum są sami znawcy i tylko ja jeden amator. Dużo czasu minęło, zanim zdecydowałem się na pierwszy post. Pamiętam go doskonale – wybrałem chyba najbardziej uniwersalny temat „guzikówka a klawisze, kto na czym?”. Na początku najczęściej pisałem w Off Topie, ale z czasem też udzielałem „porad” w innych działach. Gdy się pomyliłem, zostałem poprawiony. Nikt się ze mnie nie śmiał, zostałem przyjęty bardzo serdecznie, czułem się jak w rodzinie i od razu nabierałem coraz większej ochoty do pisania nie tylko w dziale Off Top, ale też w innych.   

Z czasem pisanie na forum stało się dla mnie codzienną czynnością. Przyjeżdżałem ze szkoły muzycznej, jadłem kolację i od razu włączałem komputer, by sprawdzić nowe posty. Myślę, że właśnie forum upewniło mnie w tym, że chcę spędzić resztę życia grając na akordeonie. Poznałem ludzi, którzy kochają akordeon, zawodowców, amatorów. Wszystkich łączyła „cyja”. Niedługo potem w szkole muzycznej moim instrumentem głównym został akordeon.

Wciąż bardzo dobrze pamiętam rozmowy na forum. Najbardziej lubiłem te śmieszne w dziale Off Top – gdy rozmawialiśmy o graniu na zachodzie Europy, czy debatowaliśmy o kobietach grających na akordeonie. Pomagaliśmy też innym znaleźć odpowiedni sprzęt i rozwiązywaliśmy wspólnie problemy edukacyjne. Oczywiście w każdej rodzinie zdarzają się kłótnie, nie inaczej było w tej naszej akordeonowej rodzinie. Wiele razy ciskaliśmy w siebie “lewe Shifty” i “prawe Entery”, ale zawsze potem dochodziliśmy do porozumienia.

Prawie rok po zarejestrowaniu się na forum otrzymałem od Admina Piotrka propozycję objęcia stanowiska moderatora na nowo tworzącym się forum serwisu Cyja.pl. Na samym serwisie zostałem też redaktorem. Dzięki temu mogłem osobiście poznać zespół Motion Trio i wielu innych artystów, co więcej mogłem z nimi porozmawiać.

Nowe forum rozwijało się bardzo szybko. Rejestrowali się na nim kolejni użytkownicy i pojawiało się coraz więcej postów. Prawdziwy „post boom” był w wakacje 2009 roku, kiedy to przez cztery miesiące napisaliśmy około 10 000 postów! Ten rekord chyba długo nie zostanie pobity, choć mam nadzieję, że kiedyś nam się to uda.

Codziennie wchodzę na forum i codziennie uczę się czegoś nowego. Chętnie pytam i nie boję się dzielić swoją wiedzą. To, co mnie urzekło w forum akordeonistów to fakt, że są tutaj zarówno amatorzy, uczniowie szkół, jak i zawodowcy, wspaniali akordeoniści. Jednocześnie nie ma żadnego podziału. Wspólnie wymieniamy się doświadczeniami mając świadomość, że od każdego użytkownika możemy się czegoś nauczyć.

Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy z tego, że pisząc na forum w pewnym sensie tworzy Polską Internetową Akordeonistykę i zapisuje się w annałach historii. Zachęcam więc do uczestniczenia w dyskusjach i zakładania nowych tematów na forum.”

Wielkim zaszczytem dla nas było włączenie się do dyskusji na forum prof. dr hab. Elżbiety Rosińskiej. 10 stycznia 2012 roku pani Profesor napisała swojego pierwszego posta. Była to chwila przełomowa – profesorowie włączają się do dyskusji z innymi użytkownikami.

26. Header forum Polskiego Portalu Akordeonowego w dniu 30.03.2018 r.

27. Dział Akordeon

28. Dział Dla uczniów i nauczycieli

29. Dział Dla samouków

30. Dział Nuty

31. Dział Inne tematy

32. Dział Sprawy administracyjne

W 2023 roku, wspólnie z Łukaszem Mirkiem, podjęliśmy decyzję o zawieszeniu działalności Polskiego Portalu Akordeonowego oraz forum. Po latach intensywnej współpracy nasze zawodowe ścieżki i wizje dotyczące przyszłości projektu zaczęły się stopniowo rozchodzić, co ostatecznie doprowadziło do zakończenia wspólnych działań. Decyzja ta zbiegła się z moją potrzebą rozpoczęcia nowego etapu. Wpłynęły na nią dwa kluczowe czynniki: pragnienie większej niezależności w realizacji własnych pomysłów⁸¹ oraz potrzeba zbudowania czegoś nowego od podstaw, w pełni według mojego pomysłu i sposobu myślenia⁸².

3. Geneza powstania nowej strony oraz opis budowy działów

Potrzebę istnienia strony internetowej, która gromadzi wiadomości o akordeonie i akordeonistach udowadnia rozdział 1. mojej pracy, w którym opisałem jak karkołomne było zdobywanie informacji przed erą Internetu. Z kolei z racji moich doświadczeń opisanych w 2. rozdziale mojej pracy oczywistym dla mnie było powiązanie tematu pracy magisterskiej ze stroną internetową. W mojej decyzji upewniło mnie konwersatorium podsumowujące Międzynarodową Konferencję Naukowo-Artystyczną AkoPoznań w 2023 roku. Wtedy to dr Eneasz Kubit stwierdził, że brakuje przepływu informacji pomiędzy uczelniami i my-akordeoniści nie mamy świadomości tego, jakie prace dyplomowe zostały już napisane. Wiedziałem, że taką rolę powinna pełnić strona opisana w mojej pracy magisterskiej. 

Baza informacji dla akordeonistów – akordeon.info – powstała z myślą o stworzeniu uniwersalnego, cyfrowego kompendium wiedzy, dostępnego dla studentów, uczniów szkół muzycznych, nauczycieli oraz wszystkich miłośników akordeonu. Docelowo na stronie znajdą się informacje, które będą odnosiły się do zagadnień ujętych się w sylabusach  przedmiotów specjalistycznych prowadzonych na uczelniach wyższych, np. akordeon (przedmiot główny), kameralistyka akordeonowa, literatura akordeonowa, podstawy transkrypcji i aranżacji akordeonowej, metodyka nauczania gry na instrumencie. Na stronie zamieszczone zostaną prace naukowe, wykłady, sprawozdania, biografie i inne artykuły propagujące działalność akordeonistów i wydarzenia akordeonowe. Ważnym elementem witryny będą również katalogi, m.in. prac naukowych, publikacji nutowych. Łatwość dostępu do informacji ma sprawić, że strona może stać się ważnym źródłem wiedzy dla akordeonistów w każdym wieku. Jednym z moich marzeń jest, aby materiały zamieszczone na stronie akordeon.info mogły w przyszłości służyć jako źródło odniesienia w środowiskach akademickich, na przykład podczas zajęć z literatury akordeonowej.

33. Strona główna Bazy informacji dla akordeonistów Akordeon.info

Strona została celowo zaprojektowana surowo i minimalistycznie. Świadomie zrezygnowałem z nadmiaru grafik, obrazów czy bannerów, aby skupić uwagę odbiorcy na treści. W przyszłości planuję rozbudowę serwisu o kolejne działy, jednak nie przewiduję odejścia od przyjętej, oszczędnej estetyki. W dniu premiery przygotowałem 6 działów:

• Słownik Akordeonistów – zamieszczane zostaną w nim biografie akordeonistów, a w przyszłości również zespołów kameralnych. Na obecnym etapie skupiłem się na sylwetkach artystów związanych z polskimi ośrodkami akademickimi, wykorzystując dostępne biogramy publikowane na stronach internetowych uczelni. Docelowo każda z tych postaci zostanie opracowana w jednolitej, hasłowej formie – w oparciu o równoważniki zdań i wyłącznie konkretne informacje. Taki układ umożliwi użytkownikom swobodne formułowanie własnych wersji biogramów, dopasowanych do indywidualnych potrzeb. W każdym wpisie znajdą się dane dotyczące m.in. wykształcenia (wraz z kluczowymi datami), działalności artystycznej, pedagogicznej i naukowej, a także informacje o dyskografii, publikacjach, książkach czy otrzymanych nagrodach. Zakres poszczególnych rubryk będzie oczywiście dostosowany do dorobku prezentowanej osoby.

34. Fragment wzorcowego biogramu

• Publikacje – wykłady, prace naukowe i inne akademickie opracowania związane z tematyką akordeonową. W tym dziale mogłyby znaleźć się m.in. wystąpienia prezentowane podczas konferencji naukowych. Uważam, że tego rodzaju wydarzenia mają istotne znaczenie dla środowiska i warto je dokumentować. Choć część wykładów jest rejestrowana i udostępniana online, to ich spisanie w proponowanej przeze mnie formie będzie, moim zdaniem, najskuteczniejszym sposobem na upowszechnianie zawartych w nich treści.

35. Dział Publikacje

Artykuły – w tym dziale publikowane będą sprawozdania, relacje, recenzje oraz wywiady promujące działalność akordeonistów i wydarzenia związane ze środowiskiem akordeonowym. Obecnie znajdują się tu wybrane, najbardziej wartościowe materiały archiwalne pochodzące z Polskiego Portalu Akordeonowego oraz Polskiego Serwisu Akordeonowego. W przyszłości planuję systematycznie rozwijać tę sekcję, koncentrując się jednak przede wszystkim na dokumentowaniu wydarzeń, które już miały miejsce. Funkcję informatora o nadchodzących inicjatywach znakomicie pełni dziś Akordeonowy Notes, dlatego na stronie nie będą pojawiały się aktualności, lecz przede wszystkim sprawozdania, podsumowania i opracowania wydarzeń już zakończonych.

36. Dział Artykuły (fragment)

• Prace Dyplomowe – dział zawierający spis prac licencjackich, magisterskich i doktorskich poświęconych tematyce akordeonowej, powstałych w polskich ośrodkach akademickich. W dniu premiery strony zamieszczone zostały zestawienia prac obronionych do 2014 roku w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu⁸³. Dodatkowo udostępniono również pracę licencjacką oraz magisterską autorstwa Piotra Paszkiewicza.

37. Dział Prace dyplomowe (fragment)

Dział Prace dyplomowe będzie stopniowo uzupełniany według przyjętego schematu (zob. ilustracja nr 37), obejmującego: nazwisko i imię autora, tytuł pracy, jej charakter (doktorska, magisterska, licencjacka⁸⁴), nazwisko promotora oraz nazwę uczelni. Docelowo chciałbym również udostępniać pełne treści prac. Decyzja o publikacji zawsze pozostanie po stronie autora – mam jednak nadzieję, że jak najwięcej osób zdecyduje się na taki krok i zechce podzielić się swoją pracą z szerszym gronem odbiorców. W dniu premiery projektu zgodę na udostępnienie swojej pracy wyraził Piotr Paszkiewicz.

38. Praca dyplomowa Piotra Paszkiewicza zamieszczona na stronie Akordeon.info (fragment)

Każda praca będzie opatrzona spisem treści zawierającym kotwice umożliwiające bezpośrednie przejście do wybranych rozdziałów. Treść zostanie zaprezentowana w sposób ciągły, bez podziału na strony. Na szczególną uwagę zasługuje funkcjonalność przypisów – kliknięcie w odnośnik automatycznie przenosi do treści przypisu, a następnie za pomocą jednego kliknięcia można powrócić do miejsca, w którym przerwano lekturę.

• Biblioteka nut – w dziale tym zamieszczane będą, z zachowaniem praw autorskich, materiały nutowe przeznaczone na akordeon solo oraz na różne składy kameralne. Docelowo planuję podział katalogu na odpowiednie kategorie, jednak przy obecnie dostępnej jednej pozycji uznałem to za przedwczesne. Pierwszym opublikowanym  utworem jest Piccola suite da camera autorstwa Barbary Kaszuby. Transkrypcja tej suity na kwintet akordeonowy stanowiła temat mojej pracy licencjackiej.
  
  Zamierzam opublikować wszystkie kompozycje na akordeon, których autorzy wyrażą zgodę na ich udostępnienie. Celem tego działania nie jest dokonywanie selekcji wartościującej – nie planuję nikogo wykluczać, ani oceniać poziomu artystycznego nadesłanych materiałów. Każdy użytkownik strony będzie samodzielnie decydował, czy dana kompozycja jest dla niego interesująca i warta wykonania.

39. Dział Biblioteka Nut (fragment)

• Akordeon w świecie – dział, w którym postaram się opisać akordeonistykę w innych krajach. Obecnie dostępny jest artykuł poświęcony akordeonistyce w Chinach.

40. Fragment artykułu o akordeonistyce w Chinach

Pod każdym artykułem będzie możliwość zamieszczenia komentarza. Liczę na to, że będzie to prowokowało polemikę i zachęcało do aktualizacji. Jestem również bardzo otwarty na wszelkie propozycje uzupełnienia treści artykułów⁸⁵.

Na osobny akapit zasługuje również kwestia logotypu strony. Obecne logo zostało zaprojektowane przeze mnie jeszcze w ostatnim okresie funkcjonowania Polskiego Portalu Akordeonowego, jako element planowanego rebrandingu i próby ponownego ożywienia działalności strony. Ostatecznie, mimo zamknięcia tamtego projektu, uznałem, że skoro logotyp jest moim autorskim dziełem, a jednocześnie nie został szeroko rozpowszechniony, mogę wykorzystać go ponownie jako znak rozpoznawczy nowej inicjatywy – Akordeon.info.

41. Logotyp strony Akordeon.info zaprojektowany przez autora pracy

4. Baza informacji w dniu premiery strony, przebieg premiery oraz reakcja środowiska

Oficjalna premiera strony miała miejsce 29.10.2024 roku. Była finałem mojego wykładu pt. “Baza informacji dla akordeonistów www.akordeon.info jako cyfrowa pomoc naukowa dla środowiska akordeonowego” wygłoszonego podczas Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Artystycznej odbywającej się w Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu w ramach XIII Międzynarodowych Dni Akordeonu AkoPoznań 2024. 

42. Migawka z wykładu w Akademii Muzycznej w Poznaniu, 29 października 2024 r. (fot. Anita Brandtstäter)

Reakcja uczestników wykładu była bardzo pozytywna i serdeczna. Pierwszymi osobami, które wyraziły chęć współpracy przy stronie byli mgr Grzegorz Uran oraz mgr Artur Zajkowski. Warto zaznaczyć, że Grzegorz Uran nie poprzestał na deklaracjach – od samego początku aktywnie zaangażował się w rozwój serwisu, w szczególności w tworzenie działu Biblioteka nut. Podczas konwersatorium podsumowującego konferencję swoje wątpliwości dotyczące zamieszczania publikacji i nut wyraził prof. dr hab. Jerzy Kaszuba⁸⁶.

43. Statystyki po 24 godzinach od publikacji strony

W dniu publikacji strony Akordeon.info utworzyłem też profil na portalu społecznościowych facebook.com⁸⁷. Na profilu zamierzam zamieszczać informacje o nowych publikacjach oraz pozyskiwać nowe grono osób zainteresowanych moim projektem. Obecnie strona nie jest jeszcze dobrze wypozycjonowana w wyszukiwarce Google, co sprawia, że trafiają na nią głównie użytkownicy znający bezpośredni adres URL. Świadomy ograniczeń własnej wiedzy w tym zakresie, traktuję ten aspekt jako jeden z obszarów do pogłębienia na dalszym etapie pracy nad projektem.

4.1 Zawartość strony w momencie premiery

• Biografie w słowniku akordeonistów (w kolejności alfabetycznej):

1. Adamowicz-Kaszuba Teresa
2. Baran Klaudiusz
3. Chołołowicz Piotr
4. Dowlasz Bogdan
5. Gajda Michał
6. Grząka Rafał
7. Ignaczewski Zbigniew
8. Jabłoński Marcin
9. Kaszuba Jerzy
10. Kołodziejski Leszek
11. Kubit Eneasz
12. Lis Daniel
13. Łuc Rafał
14. Łuc Zbigniew
15. Merta Konrad
16. Miłek Stanisław
17. Palus Grzegorz
18. Pichura Joachim
19. Puchnowski Włodzimierz Lech
20. Ochwat Wiesław
21. Olczak Krzysztof
22. Śliwkiewicz-Cisak Elwira
23. Rosińska Elżbieta
24. Stachowski Aleksander
25. Stankiewicz Mateusz
26. Wyrostek Marcin
27. Zagańczyk Paweł
28. Zimka Maciej

• Publikacje:

1. prof. dr hab. Teresa Adamowicz-Kaszuba – Idiofony klawiszowe w czasach Chopina. Związki z biografią kompozytora. Glosy do historii akordeonu
2. prof. dr hab. Teresa Adamowicz-Kaszuba – Znaczenie twórczości kompozytorów niemieckich  w kreowaniu oryginalnej literatury akordeonowej w XX wieku

• Artykuły: 

1. M. Doniec – X Międzynarodowe Dni Akordeonu AkoPoznań 2021
2. H. Capaja, M. Doniec, E. Makuch – Marcin Wyrostek w Poznaniu – relacja z wykładów, warsztatu i koncertu
3. M. Doniec – Konrad Merta – akordeonowy obieżyświat
4. M. Doniec – Dariusz Kownacki podsumowuje Trophée Mondial 2020
5. M. Doniec – Andrzej Krzanowski we wspomnieniach prof. Teresy Adamowicz-Kaszuby
6. M. Doniec – Akordeon i bandoneon w „Domówce Kultury”
7. J. Kaszuba – Sprawozdanie z IX Międzynarodowych Dni Akordeonu AkoPoznań 2020
8. M. Doniec – „Szukam swojego indywidualnego języka” – Jacek Kopiec dla Polskiego Portalu Akordeonowego
9. M. Doniec – „Na Krakowskim Festiwalu Akordeonowym ładujemy twórcze baterie” – Jacek Kopiec o zbliżającym się festiwalu
10. M. Doniec – Całe życie z akordeonem – wywiad z Graysonem Masefieldem
11. M. Doniec – Bartosz Kołsut – Młody, lecz bardzo dojrzały Muzyk Roku
12. M. Doniec – Ewa Bieżan wspomina swojego ojca
13. P. Barycki – Frederic Deschamps – wielka gwiazda w rozmowie z Polskim Portalem Akordeonowym
14. M. Doniec – Cztery pytania do Petara Marica
15. M. Doniec, Ł. Mirek – Festiwal w Kotlinie dobiegł końca – wywiad z Januszem Barańskim
16. M. Doniec – Wywiad Piotrem Kostrzębskim – twórcą Polskiego Serwisu Akordeonowego
17. M. Doniec, Ł. Mirek – Motion Trio w Bydgoszczy – Wywiad z Januszem Wojtarowiczem

• Informacja o pracach dyplomowych:

1. Piotr Paszkiewicz (mgr) – została opublikowana również treść pracy
2. Piotr Paszkiewicz (lic.)
3. Dominika Ratyniak (mgr)
4. Konrad Mikołajczyk (mgr)
5. Michał Gajda (mgr)
6. Joanna Grygier (mgr)
7. Katarzyna Kozłowska (mgr)
8. Krystian Bartczak (mgr)
9. Robert Kusiołek (mgr)
10. Damian Kujawski (mgr)
11. Radosław Darul (lic.)
12. Wiesław Wasilewski (lic.)
13. Iwona Dobryniewska (lic.)
14. Waldemar Jednoróg (mgr)
15. Marek Rybarczyk (mgr)
16. Wojciech Michalik (mgr)
17. Tomasz Drabina (mgr)
18. Wojciech Jurgiel (mgr)
19. Jarosław Buczkowski (mgr)
20. Janusz Darmonos (mgr)
21. Maciej Wochowski (mgr)
22. Marta Marciniak (mgr)
23. Klaudiusz Kapłon (mgr)
24. Mariusz Graczyk (mgr)
25. Artur Miedziński (mgr)
26. Andrzej Rydzik (mgr)
27. Andrzej Walawender (mgr)
28. Krzysztof Subocz (mgr)
29. Karol Jankowski (mgr)
30. Wiesław Prządka (mgr)
31. Włodzimierz Kubacki (mgr)
32. Tadeusz Prokurat (mgr)
33. Ryszard Żmijowski (mgr)
34. Jerzy Siemak (mgr)
35. Jerzy Jóźwiak (mgr)
36. Waldemar Łyczykowski (mgr)
37. Waldemar Ziemnicki (mgr)
38. Janusz Pater (mgr)
39. Stanisław Morawski (mgr)
40. Teresa Adamowicz (mgr)

• Materiały nutowe:

1. Barbara Kaszuba – Suita piccola da camera (transkrypcja na kwintet akordeonowy w opracowaniu Mateusza Dońca)

• Artykuły o akordeonistyce w innych krajach:

1. Chiny

• Artykuły w stopce strony:

1. Akordeon.info – syntetyczny opis strony
2. Redakcja – biografia autora strony
3. Historia polskiej internetowej akordeonistyki

5. Działalność portalu w pierwszych ośmiu miesiącach istnienia

W pierwszym okresie działalności skupiłem się na dalszym uzupełnianiu strony w posiadane przeze mnie materiały.

Stworzyłem też bazę konkursów akordeonowych, która mam nadzieję ułatwi wykonawcom wyszukiwanie odpowiednich miejsc do prezentacji swoich umiejętności⁸⁸. W celu zachowania przejrzystości listę konkursów podzieliłem na następujące kategorie:

• konkursy solistyczne w Polsce,
• konkursy solistyczne zagranicą,
• konkursy zespołowe⁸⁹ w Polsce,
• konkursy zespołowe zagranicą,
• konkursy solistyczne w Polsce z możliwym udziałem akordeonu⁹⁰,
• konkursy zespołowe w Polsce z możliwym udziałem akordeonu,
• konkursy on-line dla solistów i kameralistów, w tym te z możliwym udziałem akordeonu.

Lista uwzględnia również nieaktywne konkursy za wyjątkiem przypadków, w których organizatorzy oficjalnie poinformowali o zakończeniu działalności. Oznaczenie kategorii wiekowych okazało się dla mnie szczególnie problematyczne, ponieważ każdy konkurs posługuje się innymi kryteriami i zasadami podziału uczestników. Aby ujednolicić informacje i zachować przejrzystość zestawienia, zdecydowałem się na wprowadzenie orientacyjnych kategorii wiekowych, jednocześnie zaznaczając, że w każdym przypadku należy odwołać się do regulaminu konkretnego konkursu:

• A1 – Uczniowie Szkół Muzycznych I st. – klasy 1-3,
• A2 – Uczniowie Szkół Muzycznych I st. – klasy 4-6,
• B1 – Uczniowie Szkół Muzycznych II st. – klasy 1-4,
• B2 – Uczniowie Szkół Muzycznych II st. – klasy 5-6,
• C1 – Studenci I st.,
• C2 – Studenci II st.,
• D – Absolwenci Uczelni Wyższych,
• E – Muzycy reprezentujący ruch amatorski,
• F – Orkiestry akordeonowe.

Ze względu na dużą liczbę wydarzeń oraz zmienność ich harmonogramów, w zestawieniu celowo pominąłem informacje o datach i częstotliwości odbywania się poszczególnych konkursów. Uwzględnienie tych danych wiązałoby się z ryzykiem szybkiej dezaktualizacji, a bieżące monitorowanie aktywności wszystkich organizatorów wymagałoby znacznych nakładów czasowych. Moją intencją było przede wszystkim zebranie możliwie szerokiego katalogu konkursów akordeonowych oraz wskazanie źródeł, z których można czerpać informacje szczegółowe. Ostateczna weryfikacja aktualności i warunków udziału leży po stronie zainteresowanego uczestnika, który – poprzez kliknięcie w nazwę konkursu – zostaje przekierowany na stronę organizatora.

44. Dział Spis konkursów dla akordeonistów (fragment)

Biorąc pod uwagę pojawienie się dodatkowego katalogu – spisu konkursów akordeonowych – zdecydowałem się na drobną modyfikację strony głównej. Występujący dotąd osobno dział Prace dyplomowe został zamieniony na dział Katalogi.

W pierwszych miesiącach działalności serwisu systematycznie uzupełniałem zawartość działu Artykuły. Choć praca ta polegała w dużej mierze na opracowywaniu wcześniej przygotowanych materiałów, każdorazowo starałem się odnosić treści do współczesności⁹¹. W przypadkach, gdy nie dysponowałem archiwalnymi fotografiami, zastępowałem je aktualnymi zdjęciami, co nadawało artykułom aktualności i osadzało je we współczesnym kontekście.

Dzięki Grzegorzowi Uranowi dział Biblioteka nut wzbogacił się o utwory autorstwa Andrzeja Jakuszewa, Artura Żuchowskiego oraz samego Grzegorza Urana. Z uwagi na fakt, że katalog wciąż nie jest obszerny, zrezygnowałem na tym etapie z podziału na szczegółowe kategorie. Nuty uporządkowane zostały zgodnie z rosnącą obsadą wykonawczą: począwszy od kompozycji na akordeon solo, poprzez duet, trio, kwintet, sekstet, nonet, aż po utwory na akordeon z towarzyszeniem orkiestry oraz na orkiestrę akordeonową. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że Grzegorz Uran opracował i udostępnił wskazówki wykonawcze do swojego utworu na orkiestrę akordeonową pt. Riff 2⁹². Tego typu komentarze uważam za niezwykle cenny element biblioteki – umożliwiają one użytkownikom głębsze zrozumienie intencji twórcy i budują bezpośrednią relację pomiędzy wykonawcą a kompozytorem.

45. Zaktualizowany dział Biblioteka nut (fragment)

Największej zmiany w strukturze strony doczekał się dział Akordeon w świecie, który został zastąpiony nową kategorią o nazwie Wiedza⁹³. Już na etapie planowania serwisu przyjąłem założenie, że strona główna powinna zawierać maksymalnie sześć działów – i tej zasady zamierzam trzymać się tak długo, jak to tylko możliwe. Wierzę, że zagadnienia związane z akordeonem można logicznie uporządkować właśnie w tylu kategoriach, a utrzymanie tej liczby pozytywnie wpłynie na przejrzystość strony i ułatwi użytkownikom szybkie odnajdywanie interesujących ich treści. Dlatego zamiast pozostawiać dział Akordeon w świecie i tworzyć kolejne bloki tematyczne, zdecydowałem się na stworzenie bardziej ogólnego działu Wiedza, który będzie sukcesywnie uzupełniany i rozbudowywany. Dotychczasowy dział Akordeon w świecie stanie się jednym z jego segmentów.

46. Dział Wiedza

Warto również odnotować, że portal Akordeon.info po raz pierwszy objął patronat nad wydawnictwem płytowym. Chodzi o album duetu akordeonowego Sonorum Duo⁹⁴ zatytułowany Głosy Mistrzów, na którym znalazły się transkrypcje dzieł wybitnych kompozytorów oraz jeden utwór oryginalnie napisany na duet akordeonowy. Mam nadzieję, że to dopiero początek aktywności strony w tym obszarze i że w przyszłości więcej płyt oraz publikacji będzie sygnowanych logotypem Akordeon.info. Jednocześnie objęcie patronatu stanowi dla mnie dodatkową motywację do próby stworzenia katalogu albumów muzyki akordeonowej, który w uporządkowany sposób zaprezentuje dorobek fonograficzny polskich akordeonistów.

47. Grafika przedstawiająca okładkę płyty Głosy Mistrzów (po prawej) oraz tylną stronę okładki, tzw. rewers (po lewej)

5.1 Materiały zamieszczone w okresie od premiery strony do zakończenia pracy magisterskiej

• Artykuły:

1. M. Doniec – Stanisław Tarchała – wyjątkowa postać w świecie akordeonowym
2. M. Doniec – Kobieta renesansu i pomysłodawczyni Krakowskiego Festiwalu Akordeonowego – Bożena Boba-Dyga dla Polskiego Portalu Akordeonowego
3. M. Doniec – Podsumowanie 5. edycji Krakowskiego Festiwalu Akordeonowego
4. E. Rosińska – Ogólnopolska sesja „40-lecie klasy akordeonu w Akademii Muzycznej
   im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu na tle współczesnej akordeonistyki polskiej”
5. P. Barycki – Jarosław Bester udziela wywiadu dla Polskiego Portalu Akordeonowego
6. M. Doniec – FRANK PRUS TRIO – wywiad z liderem oraz relacja z koncertu

• Katalogi:

1. Informacja o pracach dyplomowych⁹⁵:

• Edyta Makuch (mgr)
• Edyta Makuch (lic.)
• Hubert Lutka (mgr)
• Rafał Górczyński (mgr)
• Łukasz Nowakowski (mgr)
• Łukasz Mirek (mgr)
• Paweł Sławiński (mgr)
• Krzysztof Klorek (mgr)
• Michał Cholka i Filip Kawała (mgr)
• Hubert Capaja (mgr)
• Tomasz Nowak (mgr)
• Gabriela Leśniak (mgr)
• Herman Żatuchin (lic.)
• Szymon Dobrzyński (lic.)
• Kinga Brosławska-Zawadzka (lic.)
• Hubert Capaja (lic.)
• Mateusz Doniec (lic.)
• Kamil Topaczewski (lic.)
• Michał Gajda (dr)⁹⁶

2. Spis konkursów dla akordeonistów:

• Konkursy solistyczne w Polsce – 21 pozycji
• Konkursy solistyczne zagranicą – 20 pozycji
• Konkursy zespołowe w Polsce – 17 pozycji
• Konkursy zespołowe zagranicą – 21 pozycji
• Konkursy solistyczne w Polsce z możliwym udziałem akordeonu – 1 pozycja
• Konkursy zespołowe w Polsce z możliwym udziałem akordeonu – 2 pozycje
• Konkursy on-line dla solistów i zespołów, w tym te z możliwym udziałem akordeonu – 18 pozycji

• Materiały nutowe:

1. Andrzej Jakuszew – Silenzio
2. Artur Żuchowski – I Sonata
3. Artur Żuchowski – II Sonata „Smętek”
4. Artur Żuchowski – Zamiast listu
5. Artur Żuchowski – DUO
6. Andrzej Jakuszew – Scherzo drammatico
7. Artur Żuchowski – Wiele za wiele
8. Artur Żuchowski – Lulla(b)yscherzo
9. Artur Żuchowski – Surrealizm
10. Artur Żuchowski – Koncert kameralny nr 2
11. Artur Żuchowski – Concerto
12. Artur Żuchowski – Koncert
13. Grzegorz Uran – Riff 2

• Artykuły z zakresu teoretycznej wiedzy o historii akordeonu:

1. M. Doniec – Jak powstawał akordeon: Techniczna historia instrumentu krok po kroku⁹⁷

48. Ostateczna wersja strony głównej portalu Akordeon.info, wypracowana w ciągu ośmiu miesięcy od premiery; stan na dzień ukończenia niniejszej pracy dyplomowej

6. Zastosowanie sztucznej inteligencji w rozwoju portalu

Tematyka sztucznej inteligencji budzi dziś wiele emocji i niejednokrotnie staje się przedmiotem kontrowersji, szczególnie w środowisku akademickim. Bywa postrzegana jako zagrożenie dla procesu twórczego, zwłaszcza w sytuacjach, gdy zaawansowane algorytmy zastępują indywidualną pracę autora. Sam dostrzegam potencjalne ryzyka związane z wykorzystywaniem narzędzi AI, jednak jednocześnie uważam, że – odpowiedzialnie stosowana – może pełnić rolę niezwykle efektywnego i wspierającego narzędzia. Właściwie wykorzystana, może istotnie przyspieszyć wiele etapów pracy, zwłaszcza tych o charakterze techniczno-redakcyjnym. Początkowo byłem sceptyczny wobec pomysłu włączania tego zagadnienia do niniejszej pracy. Obawiałem się, że będzie to jedynie odpowiedź na chwilową modę, a sam temat okaże się sztucznie wprowadzony. Kwestionowałem również zasadność rozdziału poświęconego AI w kontekście projektu opartego przede wszystkim na artykułach i treściach autorskich. Do ponownego przemyślenia tej decyzji skłoniła mnie promotorka pracy prof. Teresa Adamowicz-Kaszuba, która nieustannie zachęcała mnie do bliższego przyjrzenia się potencjałowi sztucznej inteligencji. Po zakończeniu pisania zasadniczej części pracy zdecydowałem się przeprowadzić eksperyment z wykorzystaniem narzędzia ChatGPT – opracowanego przez firmę OpenAI, czyli amerykański ośrodek badawczo-technologiczny z siedzibą w San Francisco. Efekty tego doświadczenia przerosły moje oczekiwania. W kontekście dalszego rozwoju mojego projektu, sztuczna inteligencja może stanowić istotne wsparcie w procesie systematyzowania i udostępniania wiedzy.

Samo pojęcie sztucznej inteligencji (SI), znane również w wersji angielskiej jako Artificial Intelligence (AI), odnosi się do dziedziny nauki zajmującej się badaniem mechanizmów ludzkiego myślenia i działania, a następnie modelowaniem na ich podstawie systemów zdolnych do wspomagania bądź zastępowania wybranych działań człowieka⁹⁸. Choć może się wydawać, że jest to temat ściśle związany z najnowszymi osiągnięciami technologicznymi, jego początki sięgają już pierwszych lat XX wieku⁹⁹. Wówczas temat sztucznej inteligencji pojawiał się głównie w literaturze science fiction, w formie opowiadań i wyobrażeń o przyszłości, w której możliwe stanie się stworzenie sztucznego mózgu. Pojęcie „sztucznej inteligencji” w sensie naukowym zaczęto stosować od lat 50. XX wieku¹⁰⁰. Ważnym momentem było opracowanie w 1958 roku przez Johna McCarthy’ego języka programowania LISP, który do dziś znajduje zastosowanie w niektórych obszarach badań nad AI. Choć obecnie wiele mówi się o sztucznej inteligencji, to pierwszy wyraźny wzrost zainteresowania tą dziedziną przypada na lata 80., kiedy to – dzięki intensyfikacji badań i znacznemu wsparciu finansowemu ze strony rządów – rozpoczął się dynamiczny rozwój tej technologii. Lata 90. przyniosły kolejne przełomy, m.in. stworzenie systemu, który po raz pierwszy pokonał aktualnego mistrza świata w szachach¹⁰¹. Równolegle sztuczna inteligencja zaczęła trafiać do codziennego użytku – przykładem może być robot sprzątający Roomba czy pierwsze komercyjnie dostępne oprogramowanie do rozpoznawania mowy w systemach operacyjnych Windows. Obecnie trwa intensywny wyścig technologiczny, w którym największe światowe korporacje rywalizują o dominację w obszarze rozwoju narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

Zaintrygowany możliwościami sztucznej inteligencji, rozpocząłem testowanie narzędzia ChatGPT, formułując pierwsze zapytania związane bezpośrednio z moją stroną internetową. Poprosiłem o analizę zawartości witryny, propozycje rozbudowy działów oraz sugestie dotyczące potencjalnych kierunków dalszego rozwoju projektu (zob. ilustrację nr 50). Uzyskane odpowiedzi okazały się w dużej mierze trafne i inspirujące – pojawiło się kilka ciekawych pomysłów, które z powodzeniem mogłyby zostać wykorzystane. Oczywiście, nie wszystkie sugestie były użyteczne; część z nich miała charakter zbyt ogólny lub niezwiązany z profilem strony. Niemniej jednak, przy zachowaniu odpowiedniego dystansu i krytycznego podejścia do generowanych treści, narzędzie to może stanowić cenne wsparcie koncepcyjne w pracy nad projektem. Należy również podkreślić, że sztuczna inteligencja potrafi na bieżąco proponować różne rozwiązania problemów, elastycznie dostosowując się do środowiska, w którym pracuję – w tym przypadku WordPressa – a także generować gotowe fragmenty kodu możliwe do bezpośredniego wykorzystania na stronie.

49. Fragment eksperymentu z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (ChatGPT)

Sztuczna inteligencja, na podstawie analizy zawartości serwisu, zaproponowała szereg nowych funkcjonalności, które mogłyby wzbogacić strukturę i zwiększyć użyteczność mojego serwisu. Wśród rekomendacji znalazły się między innymi: dział multimediów (obejmujący nagrania z wykładów, warsztatów oraz prezentacje koncertów), sekcja interaktywna typu Q&A (przestrzeń wymiany wiedzy między użytkownikami), poradniki praktyczne (dotyczące techniki gry, konserwacji instrumentu, czy wyboru odpowiedniego modelu), baza wydarzeń  (z kalendarium festiwali, konkursów i konferencji), recenzje sprzętu (testy akordeonów, akcesoriów, porównania), a także materiały szkoleniowe (kursy online, ćwiczenia, prezentacje multimedialne). Według ChatGPT serwis posiada solidne podstawy oraz unikalną zawartość, lecz jego potencjał mógłby zostać w pełni wykorzystany poprzez zwiększenie interaktywności, zwiększenie ilości materiałów audiowizualnych, wdrożenie działów praktyczno-edukacyjnych oraz optymalizację pod kątem wyszukiwarek internetowych. Rozbudowa strony w proponowanych kierunkach mogłaby przyczynić się nie tylko do wzrostu jej funkcjonalności, lecz także do zwiększenia zaangażowania społeczności i poszerzenia zasięgu odbiorców. Warto zaznaczyć, że wiele z przedstawionych sugestii pozostaje zbieżnych z moimi własnymi przemyśleniami i planami rozwoju strony (zob. rozdz. 8).

Pomimo wielu imponujących możliwości, sztuczna inteligencja nie może być na razie uznana za w pełni wiarygodne narzędzie do wyszukiwania informacji w sieci. Nie posiada ani świadomości, ani dostępu do internetu w czasie rzeczywistym. Odpowiedzi generowane przez model nie są rezultatem rzeczywistego rozumienia treści, lecz efektem statystycznego przewidywania najbardziej prawdopodobnych ciągów słów, bazując na wzorcach językowych zaobserwowanych w danych treningowych. Innymi słowy, ChatGPT nie „zna” prawdy, lecz tworzy wypowiedzi, które brzmią wiarygodnie, ponieważ są zgodne z tym, co statystycznie pasuje do kontekstu. Może to prowadzić do sytuacji, w których podawane informacje są zniekształcone lub całkowicie nieprawdziwe – zjawisko to określa się mianem „halucynacji”. Dotyczy to szczególnie danych liczbowych, cytatów, przypisów bibliograficznych oraz mniej znanych faktów czy nazwisk¹⁰². Z tego względu korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji wymaga dużej ostrożności i krytycznego podejścia. ChatGPT nie powinien być traktowany jako ostateczne źródło wiedzy. Warto jednak zaznaczyć, że rozwój technologii w tej dziedzinie postępuje niezwykle dynamicznie. W moim własnym doświadczeniu zauważam istotną poprawę jakości generowanych odpowiedzi – zmiany są widoczne niemal z dnia na dzień. Można więc przypuszczać, że w niedalekiej przyszłości narzędzia takie jak ChatGPT będą coraz lepiej wspierać również proces wyszukiwania i katalogowania informacji.

Potencjał narzędzi takich jak ChatGPT dostrzegam przede wszystkim w procesie digitalizacji i opracowywania materiałów źródłowych. Dzięki możliwościom przetwarzania tekstu ze skanów publikacji papierowych, narzędzie to znacząco skraca czas potrzebny na ręczne przepisywanie treści. Co więcej, ChatGPT potrafi tworzyć zwięzłe i rzeczowe streszczenia rozdziałów, co w kontekście rozbudowanych materiałów historycznych okazuje się niezwykle przydatne. W ten sposób możliwe staje się usprawnienie procesu publikowania wartościowych treści na stronie internetowej, służących edukacji kolejnych pokoleń akordeonistów. Współczesna rzeczywistość informacyjna sprawia, że bardzo trudno zapoznać się z całym dostępnym zasobem publikacji, dlatego syntetyczne opracowania mogą odegrać istotną rolę w procesie nauczania i popularyzowania wiedzy o historii akordeonu (zob. ilustracja nr 50). W praktyce wystarczy dysponować zdjęciem interesujących nas treści – ChatGPT jest w stanie rozpoznać jego zawartość i przygotować skrótowe opracowanie poszczególnych partii materiału¹⁰³.

50. Przykład artykułu tworzonego z wykorzystaniem sztucznej inteligencji ¹⁰⁴(fragment)

W trakcie pracy z Chatem GPT nad tworzeniem artykułu miałem poczucie, jakbym pełnił rolę nauczyciela, który na bieżąco kontroluje postępy wyjątkowo zdolnego, lecz nie w pełni godnego zaufania ucznia. Proces ten polegał na wprowadzeniu do modelu wybranego fragmentu tekstu i precyzyjnym sformułowaniu polecenia – w przypadku artykułu widocznego na rysunku 50. było to zadanie napisania zwięzłego, syntetycznego tekstu na stronę www.akordeon.info, przedstawiającego historię akordeonu w sposób przystępny i łatwy do zapamiętania dla studentów. Praca przebiegała etapami – akapit po akapicie – przy czym każda propozycja wymagała korekt, uściśleń, dodatkowych pytań (np. „czy jesteś pewien, że…?”) oraz poleceń zmiany lub usunięcia określonych słów. Całość musiałem następnie dokładnie przeczytać i skonfrontować z informacjami zawartymi w źródłach. Choć taka forma redagowania tekstu jest niewątpliwie szybsza niż samodzielne pisanie od podstaw i cechuje się mniejszym stopniem kreatywności, wciąż wymaga dużego zaangażowania, precyzji i merytorycznego przygotowania.

Czy to jest etyczne? To pytanie z pewnością budzi kontrowersje, a sam mam w tej kwestii wiele wątpliwości. Zastanawiam się, czy korzystanie ze sztucznej inteligencji nie wpłynie negatywnie na odbiór mojej strony – czy nie stanie się ona mniej prestiżowa, czy nie zostanie odrzucona przez część środowiska właśnie z tego powodu, że część treści nie została stworzona bezpośrednio przez człowieka. Uważam jednak, że należy do tego podejść racjonalnie. Oczywiście – treści autorskie, wynikające z ludzkiej refleksji i doświadczenia, są i zawsze będą niezastąpione. Nie wyobrażam sobie przeprowadzania badań naukowych z udziałem sztucznej inteligencji w roli głównego narzędzia twórczego. Natomiast w obszarach takich jak katalogowanie, porządkowanie informacji czy streszczanie dużych objętości tekstów – tam, gdzie tradycyjnie człowiek musiałby poświęcić na to wiele godzin żmudnej pracy – udział sztucznej inteligencji wydaje się być w pełni uzasadniony. Jeśli mam do wyboru przygotowanie jednej analizy czy podsumowania miesięcznie albo stworzenie kilkudziesięciu takich opracowań przy wsparciu sztucznej inteligencji, to jestem zdania, że większy pożytek dla środowiska przyniesie to drugie rozwiązanie.

7. Metody pozyskiwania informacji zamieszczonych na stronie

Sporym ułatwieniem w starcie mojej pracy nad kolejną odsłoną strony był fakt, iż dysponowałem już obszernym zbiorem materiałów zgromadzonych podczas blisko piętnastu lat pracy nad wcześniejszymi projektami internetowymi o tematyce akordeonowej. Stanowiły one moje pierwsze źródło treści oraz pozwoliły, aby witryna już na starcie zawierała gotową bazę informacji. Patrząc wstecz, większość publikowanych przeze mnie materiałów miała charakter autorskich wywiadów z akordeonistami, choć należy uczciwie dodać, że pojawiały się tam również rozmowy przeprowadzone przez innych autorów – takich jak Przemysław Barycki czy Łukasz Mirek. Otrzymywałem też informacje od partnerów portalu, na przykład od organizatorów Krakowskiego Festiwalu Akordeonowego¹⁰⁵ czy od prof. Teresy Adamowicz-Kaszuby, która przekazywała wiadomości o kolejnych edycjach Międzynarodowych Dni Akordeonu w Poznaniu. Opublikowałem także tekst autorstwa prof. Jerzego Kaszuby¹⁰⁶ oraz materiał opracowany wspólnie z członkami Koła Artystyczno-Naukowego KANA¹⁰⁷, działającego przy Akademii Muzycznej w Poznaniu. Cennym źródłem informacji była również moja obecność na konferencjach – zarówno tych, w których uczestniczyłem osobiście, jak i tych, które śledziłem online. W oparciu o wystąpienia prelegentów tworzyłem następnie skrótowe artykuły¹⁰⁸. Podobnie postępowałem w przypadku programów telewizyjnych czy radiowych – po ich obejrzeniu publikowałem krótkie podsumowania¹⁰⁹.

Nie planuję radykalnie zmieniać stylu swojej pracy. Nadal zamierzam prowadzić wywiady, obserwować przebieg konferencji i – co szczególnie ważne – pozostawać otwartym na publikowanie materiałów nadesłanych przez innych. Właśnie o to przede wszystkim chodzi w tworzeniu tej strony: by stała się przestrzenią skupiającą osoby, którym bliska jest tematyka akordeonowa i które chcą aktywnie współtworzyć polską akordeonistykę. Liczę na to, że będą przesyłać mi swoje teksty, refleksje i opisy badań. Studia na Akademii Muzycznej w Poznaniu otworzyły przede mną nowe perspektywy – zwłaszcza w zakresie dostępu do cennych źródeł wiedzy – z których pragnę w pełni skorzystać. Moim celem jest możliwie szeroka analiza publikacji akordeonowych z ostatnich dekad, tak aby wyciągnąć z nich jak najwięcej treści, które można będzie udostępnić na stronie i w ten sposób przyczynić się do upowszechnienia wiedzy o historii i rozwoju polskiej akordeonistyki.

Każdy z działów planowanej strony internetowej będzie wymagał ode mnie nieco odmiennego podejścia, jeśli chodzi o metodę pozyskiwania informacji:

• Słownik akordeonistów – podstawowym źródłem informacji będą strony internetowe osób, których biogramy zamierzam opracować, jak również witryny instytucji, z którymi są one zawodowo związane. W wielu przypadkach skorzystam również z dostępnych już artykułów i publikacji na ich temat. Problemem pozostaje jednak duża dynamika kariery zwłaszcza młodszych muzyków – informacje dezaktualizują się szybko. Dlatego też kluczowe znaczenie będzie miał bezpośredni kontakt z daną osobą, który pozwoli nie tylko na uzyskanie autoryzacji, ale też na bieżące aktualizowanie treści.

• Publikacje – dział ten ma pełnić funkcję platformy otwartej dla autorów zewnętrznych, którzy chcieliby podzielić się swoimi tekstami. Moja rola będzie ograniczać się do moderacji, redakcji i, być może, zachęcania wybranych osób do współpracy. W tym przypadku nie planuję samodzielnego pozyskiwania materiałów.

• Artykuły – podobnie jak w przypadku działu „Publikacje”, dopuszczam możliwość publikowania tekstów nadesłanych przez innych autorów, jednak w tym dziale przewiduję również własną aktywność dziennikarską, zwłaszcza w zakresie przeprowadzania wywiadów. Będzie to praca oparta na kontakcie z respondentami, selekcji materiału oraz opracowywaniu tekstów w sposób przystępny i rzetelny.

• Katalogi – praca w tym dziale polegać będzie głównie na żmudnym gromadzeniu i systematyzowaniu informacji z różnych źródeł, w tym zwłaszcza z internetu oraz broszur informacyjnych, programów festiwali i konkursów. Liczba katalogów będzie stopniowo się zwiększać, ale sam charakter pracy – wyszukiwanie i porządkowanie danych – pozostanie niezmienny.

• Biblioteka nut – to dział szczególnie wrażliwy pod względem prawnym, dlatego od początku kładę nacisk na pełną zgodność z przepisami prawa autorskiego. Publikowane będą wyłącznie kompozycje oryginalne, udostępnione za zgodą autorów, lub transkrypcje utworów, których prawa majątkowe już wygasły. Moja rola będzie tu przede wszystkim polegać na pozyskiwaniu zgód i zachęcaniu kompozytorów do dzielenia się swoją twórczością na łamach portalu.

• Wiedza – dział ten zamierzam oprzeć w dużej mierze na pracy z narzędziami sztucznej inteligencji. Będę analizować dostępne źródła – publikacje, dokumenty, materiały historyczne – i tworzyć z nich syntetyczne opracowania dostępne dla czytelników zainteresowanych określonymi tematami. Materiały źródłowe planuję pozyskiwać z bibliotek, archiwów uczelnianych, zbiorów prywatnych akordeonistów, a w miarę możliwości również nabywać drogą kupna.

8. Planowane funkcjonowanie strony w kolejnych miesiącach i latach

Projekt Akordeon.info zamierzam kontynuować również po zakończeniu studiów na Akademii Muzycznej. Traktuję jego rozwój jako ważną misję, a w obliczu braku innych podobnych inicjatyw – także jako osobistą odpowiedzialność wobec środowiska akordeonowego.

W ramach dalszego rozwoju podstawowych działów planuję w przyszłości realizację pięciu większych projektów:

• Cykl wywiadów z postaciami ikonicznymi dla polskiej akordeonistyki¹¹⁰. Moim celem jest przybliżenie sylwetek najważniejszych postaci tej dziedziny – nie poprzez suche zestawienie faktów biograficznych, lecz przez rozmowy, w których będzie można dotknąć również bardziej osobistych, ludzkich aspektów ich historii. Chciałbym poruszać tematy dotąd nieobecne, sięgać po wspomnienia, anegdoty i refleksje, które nie pojawiają się w standardowych biogramach. Wywiady te planuję publikować nie tylko w formie pisemnej, ale także – w miarę możliwości – w formie podcastów lub nagrań wideo. Jeśli tylko sytuacja na to pozwoli, chętnie będę spotykać się z moimi rozmówcami osobiście, w ich miejscu zamieszkania, co ułatwi również pozyskiwanie materiałów archiwalnych, takich jak fotografie, grafiki, wycinki prasowe i inne pamiątki. Projekt ten ma służyć zachowaniu i cyfryzacji dorobku pierwszego i drugiego pokolenia polskich akordeonistów-absolwentów uczelni wyższych, a także zainicjowaniu z nimi bliższej współpracy. Dzięki temu młodsze pokolenia będą miały szansę lepiej poznać historię polskiej akordeonistyki – nie tylko od strony faktów, ale również przez osobiste relacje jej twórców.

• Rozpoczęcie akcji crowdfunding’owych w celu zabezpieczenia finansowania strony – celem tego projektu jest doprowadzenie do sytuacji, w której strona generuje regularne dochody, przy jednoczesnym zachowaniu pełnego, bezpłatnego dostępu do wszystkich publikowanych materiałów. Środki finansowe zamierzam przeznaczać przede wszystkim na dalszy rozwój serwisu, zakup coraz lepszego sprzętu audio-wideo oraz pokrycie bieżących kosztów utrzymania strony. Jednym z planowanych rozwiązań jest utworzenie profilu na portalu patronite.pl¹¹¹ (lub innym o podobnym charakterze) i zachęcanie użytkowników do dobrowolnego wspierania projektu poprzez comiesięczne wpłaty¹¹².

• Stworzenie wirtualnego kursu gry na akordeonie¹¹³ – obecnie w polskim internecie dostępnych jest kilka kursów gry na akordeonie. W mojej ocenie – jako zawodowego muzyka i pedagoga – większość z nich nie prezentuje wysokiego poziomu merytorycznego. Zawierają liczne błędy, począwszy od utrwalania nieprawidłowej postawy przy instrumencie, aż po nieścisłości dotyczące podstawowych zagadnień technicznych. Chciałbym zmienić ten stan, tworząc kurs gry na akordeonie przygotowany we współpracy z doświadczonymi pedagogami. Projekt rozpocznę od zakupu sprzętu audio-wideo umożliwiającego realizację materiałów w jakości HD. Opracuję również autorski program metodyczny dostosowany do specyfiki nauczania zdalnego oraz przygotuję odpowiednie materiały dydaktyczne. Kursy będą udostępniane na platformie YouTube lub innym ogólnodostępnym serwisie. Efektem projektu powinno być stworzenie rzetelnej, wartościowej propozycji edukacyjnej skierowanej do akordeonistów-amatorów, którzy nie mają możliwości korzystania z tradycyjnego modelu nauki. Strona Akordeon.info zyska tym samym nowe funkcje dydaktyczne, co wpłynie pozytywnie na rozwój edukacji akordeonowej w przestrzeni internetowej.

• Skatalogowanie i zabezpieczenie materiałów stanowiących dziedzictwo polskiej akordeonistyki – projekt ten zakłada gromadzenie, digitalizację i udostępnianie archiwalnych materiałów dokumentujących historię życia muzycznego związanego z akordeonem w Polsce. W jego ramach planuję m.in. publikację zeskanowanych plakatów koncertowych, programów festiwalowych, fotografii z wydarzeń oraz innych pamiątek archiwalnych. Celem jest ochrona i zachowanie tych unikalnych źródeł dla przyszłych pokoleń, a także udostępnienie ich w formie uporządkowanego katalogu dla badaczy, pedagogów, studentów i pasjonatów akordeonu.

• Stworzenie graficznych drzew „pedagogicznych” polskich akordeonistów, pokazujących, kto był czyim nauczycielem. Taka baza pozwoliłaby prześledzić rozwój różnych szkół wykonawczych i pedagogicznych w Polsce.

Prawdą jest, że wiele pomysłów na rozwój strony będzie pojawiało się spontanicznie – często sam siebie będę zaskakiwał nowymi koncepcjami. Przykładem może być wykorzystanie sztucznej inteligencji: pierwotnie nie planowałem wdrażania tego typu rozwiązań, a dziś mam już opracowaną szeroką wizję jej zastosowania. Istotną rolę odegra również przypadek – osoby, które poznam, rozmowy, które przeprowadzę, czy materiały, które ktoś zdecyduje się mi udostępnić. Jeśli pojawi się możliwość zdigitalizowania prywatnego archiwum zdjęć wybitnego akordeonisty, bez wahania skieruję swoją uwagę właśnie na ten obszar. Najważniejsze jednak jest to, że niezależnie od kierunku działań – będę aktywnie pracował nad rozwojem strony. Moim celem jest wspieranie rozwoju polskiej akordeonistyki w przestrzeni internetowej, ułatwienie dostępu do informacji kolejnym pokoleniom oraz dokumentowanie drogi, jaką przeszło pierwsze pokolenie akordeonistów, by dalej wprowadzć ten instrument na profesjonalne sceny i stworzyć należne mu miejsce w świecie muzyki.

Podsumowanie

Przede mną wielka przygoda – być może na całe życie. Czuję ekscytację i odpowiedzialność związaną z prowadzeniem projektu, który – mam nadzieję – może realnie wpłynąć na rozwój polskiej akordeonistyki. Wierzę, że mam w rękach coś wyjątkowego, co może przyczynić się do zmiany oblicza tej dziedziny. Mam również świadomość, jak ogromna odpowiedzialność się z tym wiąże. Z całych sił pragnę, aby w mojej pracy zawsze przyświecały mi szczytne cele, a strona Akordeon.info pozostała miejscem wolnym od działań nieetycznych, egoistycznych czy nastawionych na osobistą korzyść. Moim zamierzeniem jest stworzenie przestrzeni jednoczącej środowisko, będącej ostoją wiedzy, historii i miejscem archiwizacji dorobku polskiej akordeonistyki.

Mam pełną świadomość, że to zadanie wymaga ogromnego nakładu pracy – de facto jest to działalność na pełen etat, w dużej mierze o charakterze społecznym. Trudno bowiem wyobrazić sobie możliwość utrzymania się z prowadzenia takiej strony. Spotykałem się z opiniami akordeonistów, którzy odradzali mi tworzenie nowego portalu, wyrażając pesymizm wobec przyszłości akordeonu. Ja jednak pozostaję pełen optymizmu. Prowadzenie tej strony traktuję jako swoją społeczną misję – dla instrumentu, który pokochałem już jako dziecko i dla którego zrezygnowałem z nauki gry na fortepianie w szkole muzycznej II stopnia.

Również sama praca nad niniejszą pracą magisterską była dla mnie nie tylko obowiązkiem akademickim, lecz autentyczną przygodą. Wbrew obiegowym opiniom o trudach pisania pracy dyplomowej, dla mnie był to czas odkryć, intensywnego rozwoju i inspirujących spotkań. Szczególne znaczenie miały dla mnie rozmowy z promotorką niniejszej pracy – prof. Teresą Adamowicz-Kaszubą, której sylwetka i postawa zasługują na jak najszersze upowszechnienie.

W podziękowaniach dla Pani Profesor użyłem słów „na naukę nigdy nie jest za późno”. To zdanie usłyszałem od niej w rozmowie telefonicznej podczas pandemii COVID-19, gdy – po kilkuletniej przerwie – zadzwoniłem z pytaniem, czy jej zdaniem warto wrócić na studia w Akademii Muzycznej. Dzięki tej otwartości mogłem przejść pięcioletni cykl kształcenia, stać się lepszym muzykiem i zdobyć wiedzę niezbędną do rzetelnego tworzenia i redagowania materiałów publikowanych na stronie. Dziś, kończąc ten etap edukacji, widzę w tych słowach głęboki sens i symboliczne dopełnienie drogi – bo to właśnie słowami „na naukę nigdy nie jest za późno” rozpocząłem ponownie studia, i tymi samymi słowami je kończę.

Wierzę, że te słowa będą mi towarzyszyć przez całe życie. Będę się ich trzymał i w miarę możliwości wspierał innych w realizacji ich pasji i celów. Hasło to idealnie oddaje także istotę mojej strony: z Akordeon.info będą mogli korzystać zarówno młodzi adepci, jak i dojrzali pasjonaci, bez względu na poziom zaawansowania. Taka otwartość i dostępność wiedzy odzwierciedla postawę Pani Profesor Teresy Adamowicz-Kaszuby, która wielokrotnie podkreślała, że obowiązkiem akademickich pedagogów jest wspieranie wszystkich akordeonistów – także tych, którzy swoją pasję realizują poza oficjalnym systemem edukacji¹¹⁴.

Bibliografia

Akordeon, nr 1 (kwiecień–czerwiec 2016), red. K. Baran, T. Adamowicz-Kaszuba, D. Kaniewska-Jurek, Łódź, Wydawnictwo Astra.              

Capaja H., 50-lecie klasy akordeonu w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. Stan dokumentacji. Działalność artystyczno-naukowa klasy akordeonu w latach 2018–2022, Poznań 2021, niepublikowana praca dyplomowa.

Cholka M., Kawała F., Działalność naukowo-artystyczna klasy akordeonu Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu w latach 2000–2018, Poznań 2018, niepublikowana praca dyplomowa.

Dastych J., Galas S., Powroźniak J., Puchnowski W.L., Akordeon od A do Z, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1966.

Doniec M., Transkrypcja utworu „Piccola suite da camera per tre strumenti melodici due in chiave di Sol, uno in chiave di Fa, pianoforte e percussione” Barbary Kaszuby na kwintet akordeonowy, niepublikowana praca zaliczeniowa (propedeutyka badań naukowych), Akademia Muzyczna im. I. J. Paderewskiego, Poznań 2023.

Kaszuba J., Zarys historii akordeonistyki polskiej i Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich, praca dyplomowa, Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Warszawie, Warszawa 1979; wyd. druk.: 20 lat Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich i Dyrekcji Społecznych Ognisk Muzycznych im. M. Karłowicza w Warszawie 1959–1979, Warszawa 1979.

Puchnowski W.L., Rozwój akordeonistyki w PRL, referat wygłoszony na sympozjum „Dorobek i perspektywy rozwoju psychologii i pedagogiki muzycznej w PRL”, Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Warszawie, 12–14 XII 1974.

Ratyniak, D.; Katalog pisemnych prac dyplomowych i licencjackich studentów klas akordeonu Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, Poznań 2014, niepublikowana praca dyplomowa.

Źródła internetowe:

1. https://akordeon.info/?p=285 [dostęp: 18.06.2025]
2. https://archiwummuzyczne.pl/instytucje/centralny-osrodek-pedagogiczny-szkolnictwa-artystycznego-copsa [dostęp: 18.06.2025]
3. https://www.gov.pl/attachment/2faf09e9-b997-45fc-800a-dc2592f81fb2 [dostęp: 18.06.2025]
4. https://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/0D4796DD [dostęp: 18.06.2025]
5. https://akordeon.info/?p=18 [dostęp: 18.06.2025]
6. https://pl.wikipedia.org/wiki/Harmonia_(instrument) [dostęp: 18.06.2025]
7. https://www.polskieradio.pl/8/478/artykul/304445,harmonia-polska [dostęp: 18.06.2025]
8. https://muzeumakordeonu.com.pl [dostęp: 18.06.2025]
9. https://szarlatan.pl/katalog/weber-karol-maria-zaproszenie-do-tanca-estrada-akordeonisty [dostęp: 18.06.2025]
10. https://archiwummuzyczne.pl/instytucje/centralny-osrodek-pedagogiczny-szkolnictwa-artystycznego-copsa [dostęp: 18.06.2025]
11. https://www.gov.pl/attachment/2faf09e9-b997-45fc-800a-dc2592f81fb2 [dostęp: 18.06.2025]
12. https://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/0D4796DD [dostęp: 18.06.2025]
13.  https://muzeumakordeonu.com.pl [dostęp: 18.06.2025]
14. https://szarlatan.pl/katalog/weber-karol-maria-zaproszenie-do-tanca-estrada-akordeonisty [dostęp: 18.06.2025]
15. https://warszawska-jesien.art.pl/upload/2024/09/wj2024_pl_indeks.pdf [dostęp: 18.06.2025]
16. https://www.discogs.com/release/15403972-Bronis%C5%82aw-Kazimierz-Przybylski-Accordion-in-solo-and-chamber-work-of-%C5%81%C3%B3d%C5%BA-composers-vol-2 [dostęp: 18.06.2025]
17. https://www.discogs.com/release/15403978-Bronis%C5%82aw-Kazimierz-Przybylski-Accordion-in-solo-and-chamber-work-of-%C5%81%C3%B3d%C5%BA-composers-vol-3 [dostęp: 18.06.2025]
18. https://pwm.com.pl/pl/kompozytorzy_i_autorzy/5146/przybylski-bronislaw-kazimierz/utwory.html [dostęp: 18.06.2025]
19. http://www.2017.kultura-regionow.pl/13,224,Heligonki_w_polskim_folklorze_muzycznym.htm [dostęp: 18.06.2025]
20. https://akordeon.info/?page_id=889 [dostęp: 18.06.2025]
21. https://akordeon.info/?p=1073 [dostęp: 18.06.2025]
22. https://akordeon.info/?p=1097 [dostęp: 18.06.2025]
23. https://akordeon.info/?p=316 [dostęp: 18.06.2025]
24. https://akordeon.info/?p=325 [dostęp: 18.06.2025]
25. https://akordeon.info/?p=278 [dostęp: 18.06.2025]
26. https://akordeon.info/?p=1127 [dostęp: 18.06.2025]
27. https://akordeon.info/?p=87 [dostęp: 18.06.2025]
28. https://akordeon.info/?p=336 [dostęp: 18.06.2025]
29. https://akordeon.info/?p=268 [dostęp: 18.06.2025]
30. https://akordeon.info/?p=73 [dostęp: 18.06.2025]
31. https://akordeon.info/?p=931 [dostęp: 18.06.2025]
32. https://akordeon.info/?p=285 [dostęp: 18.06.2025]
33. https://akordeon.info/?p=241 [dostęp: 18.06.2025]
34. https://akordeon.info/?p=298 [dostęp: 18.06.2025]
35. https://akordeon.info/?p=215 [dostęp: 18.06.2025]
36. https://nadmorski24.pl/aktualnosci/71217-dzien-jednosci-kaszubow-2025-podjeli-probe-bicia-rekordu-w-grze-na-akordeonie [dostęp: 18.06.2025]
37. https://akordeon.info/?cat=5 [dostęp: 18.06.2025]
38. https://web.archive.org/web/20221206011512/http://www.forum.akordeon.pl/ [dostęp: 18.06.2025]
39. https://web.archive.org/web/20160419163736/http://akordeon.pl/index.php/felietonyportal/2-uncategorised/56-moja-forumowa-przygoda [dostęp: 18.06.2025]
40. https://www.facebook.com/people/Akordeoninfo/61567877609796/ [dostęp: 18.06.2025]
41. https://akordeon.info/?page_id=938 [dostęp: 18.06.2025]
42. https://akordeon.info/?p=925 [dostęp: 18.06.2025]
43. https://sonorumduo.pl/2023/12/05/bio/ [dostęp: 18.06.2025]
44. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sztuczna-inteligencja;3983490.html [dostęp: 18.06.2025]
45. https://ai.usz.edu.pl/historia/ [dostęp: 18.06.2025]
46. https://akordeon.info/?p=1248 [dostęp: 18.06.2025]
47. https://fundacjaartforum.pl/7-krakowski-festiwal-akordeonowy/ [dostęp: 18.06.2025]
48. https://akordeon.info/?p=181 [dostęp: 18.06.2025]
49. https://akordeon.info/?p=45 [dostęp: 18.06.2025]
50. https://akordeon.info/?p=241 [dostęp: 18.06.2025]
51. https://akordeon.info/?p=215 [dostęp: 18.06.2025]
52. https://patronite.pl/radio357 [dostęp: 18.06.2025]
53. https://akordeon.info/?p=1157 [dostęp: 18.06.2025]
54. https://amuz.edu.pl/nauczyciel/teresa-adamowicz-kaszuba/ [dostęp: 18.06.2025]
55. https://polmic.pl/pl/encyklopedia/osobowe/b/bloch-piotr [dostęp: 18.06.2025]
56. https://www.hohner.fr/_files/ugd/ad27e3_a918aec7890a449384e463ac010765c1.pdf [dostęp: 18.06.2025]
57. https://polmic.pl/pl/encyklopedia/osobowe/d/dowlasz-bogdan [dostęp: 18.06.2025]
58. https://en.wikipedia.org/wiki/Mogens_Ellegaard [dostęp: 18.06.2025]
59. https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Jurek [dostęp: 18.06.2025]
60. https://web.archive.org/web/20140104033634/http://www.chopin.edu.pl/pl/osobowe/jerzy-jurek [dostęp: 18.06.2025]
61. https://www.facebook.com/ZKPPOZNAN [dostęp: 29.05.2025]
62. https://www.amuz.bydgoszcz.pl/wykladowcy/prof-zw-dr-hab-jerzy-kaszuba/ [dostęp: 18.06.2025]
63. https://www.alenuty.pl/pl/c/Arkadiusz-Korytkowski/328 [dostęp: 18.06.2025]
64. https://culture.pl/pl/tworca/andrzej-krzanowski [dostęp: 18.06.2025]
65. https://wyborcza.pl/7,76842,8519075,andrzej-krzanowski-chopin-akordeonu.html [dostęp: 18.06.2025]
66. https://nospr.org.pl/pl/kalendarz/artysci/eneasz-kubit [dostęp: 18.06.2025]
67. https://www.facebook.com/legacy/notes/523565340989212/ [dostęp: 18.06.2025]
68. https://wuwr.eu/autor/ryszard-lubieniecki/ [dostęp: 18.06.2025]
69. https://www.hmtm-hannover.de/de/hochschule/personen/m-r/prof-elsbeth-moser [dostęp: 18.06.2025]
70. https://pawelnowak.pl/o-mnie/ [dostęp: 18.06.2025]
71. https://www.ahe.lodz.pl/dydaktyk/9626/mgr-pelczarski-maksymilian [dostęp: 18.06.2025]
72. https://pl.wikipedia.org/wiki/Joachim_Pichura [dostęp: 18.06.2025]
73. https://sbc.org.pl/Content/890607/08.pdf  [dostęp: 18.06.2025]
74. https://akordeon.info/?p=1279 [dostęp: 18.06.2025]
75. https://culture.pl/pl/tworca/bronislaw-kazimierz-przybylski [dostęp: 18.06.2025]
76. https://amuz.gda.pl/prof-dr-hab-elzbieta-rosinska,533?highlight=el%C5%BCbieta%20rosi%C5%84ska [dostęp: 18.06.2025]
77. https://miz.org/de/nachrichten/fachrichtung-akkordeon-an-der-weimarer-musikhochschule-feiert-ihr-70jaehriges-jubilaeum-n17920 [dostęp: 18.06.2025]
78. https://www.deutschlandfunkkultur.de/das-akkordeonduo-con-trust-anspannen-und-entspannen-das-100.html  [dostęp: 18 VI 2025]
79. https://books.google.com/books?id=Uye3nQEACAAJ [dostęp: 18.06.2025]
80. https://www.facebook.com/marian.szczebak [dostęp: 18 VI 2025]
81. https://encyklopediateatru.pl/repository/performance_file/2017_04/88368_przygody_mrowki_bogo_jogo__teatr_muzyczny_capitol__wroclaw__2001.pdf [dostęp: 18.06.2025]
82. https://pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Weso%C5%82owski_%28kompozytor%29 [dostęp: 18.06.2025]
83. https://www.polskieradio.pl/377/7388/artykul/2281175 [dostęp: 18.06.2025]
84. https://ekoszalin.pl/artykul/16520-Artur-Zajkowski-Jestesmy-znani-w-calej-Polsce-i-Europie [dostęp: 18.06.2025]

Aneks

Spis ilustracji:

1. Włodzimierz Lech Puchnowski
2. Dyplom ukończenia przez W.L. Puchnowskiego Franz-Liszt-Hochschule
3. Pierwszy skład Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego
4. Harmonia ręczna trzyrzędowa
5. Harmonista występujący w wiejskim zespole ludowym
6. Wnętrze kawiarni „Adria” w Warszawie – widoczni goście oraz akordeonista umilający czas muzyką
7. Żołnierze II Rzeczypospolitej pozujący do zdjęcia
8. Okładka publikacji z serii Estrada akordeonisty
9. Logo Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich
10. Uczestnicy jednego z ogólnopolskich kursów akordeonowych w Białymstoku
11. Uczestnicy kursu metodycznego w Miętnem
12. Występ Zespołu Akordeonowego WSM w Auli UAM w Poznaniu
13. Teresa Adamowicz-Kaszuba wraz z grupą akordeonistów tworzących Zespół Akordeonowy WSM
14. Stanisław Tarchała podczas koncertu w ramach polsko-czeskich warsztatów
15. Bogdan Gajewski grający na akordeonie w obecności arcybiskupa Antoniego Baraniaka w Domu Rekolekcyjnym w Rościnnie
16. Bogdan Gajewski grający na akordeonie w stroju ludowym
17. Stanisław Tarchała w dzieciństwie ze swoim akordeonem Victoria II
18. Fragment pierwszej odsłony forum grazesluchu.fora.pl
19. Widok fragmentu drugiej odsłony forum grazesluchu.fora.pl
20. Fragment strony głównej Polskiego Serwisu Akordeonowego Cyja.pl
21. Polski Serwis, a następnie Polski Portal Akordeonowy w latach 2009-2011
22. Polski Portal Akordeonowy w latach 2011-2014
23. Fotografia z 2011 roku, wykonana podczas Dnia Jedności Kaszubów, na której wspólnie z Łukaszem Mirkiem promujemy naszą stronę internetową
24. Fragment trzeciej i ostatniej odsłony Polskiego Portalu Akordeonowego
25. Strona tytułowa kalendarza z roku 2012
26. Header forum Polskiego Portalu Akordeonowego
27. Dział Akordeon
28. Dział Dla uczniów i nauczycieli
29. Dział Dla samouków
30. Dział Nuty
31. Dział Inne tematy
32. Dział Sprawy administracyjne
33. Strona główna Bazy informacji dla akordeonistów Akordeon.info
34. Fragment wzorcowego biogramu
35. Dział Publikacje
36. Dział Artykuły
37. Dział Prace dyplomowe
38. Praca dyplomowa Piotra Paszkiewicza zamieszczona na stronie Akordeon.info
39. Dział Biblioteka Nut
40. Fragment artykułu o akordeonistyce w Chinach
41. Logotyp strony Akordeon.info zaprojektowany przez autora pracy
42. Migawka z wykładu w Akademii Muzycznej w Poznaniu
43. Statystyki po 24 godzinach od publikacji strony
44. Dział Spis konkursów dla akordeonistów
45. Zaktualizowany dział Biblioteka nut
46. Dział Wiedza
47. Grafika przedstawiająca okładkę płyty Głosy Mistrzów oraz tylną stronę okładki
48. Ostateczna wersja strony głównej portalu Akordeon.info
49. Fragment eksperymentu z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (ChatGPT)
50. Przykład artykułu tworzonego z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Sylwetki osób przywołanych w tekście

Adamowicz-Kaszuba Teresa, prof. dr hab.

Akordeonistka, pedagog, organizatorka życia muzycznego; absolwentka poznańskiej PWSM (dyplom z wyróżnieniem, 1976) oraz kulturoznawstwa na UAM (1983); laureatka konkursów w Klingenthal (1975) i Sarre-Union (2006), Pula (2025-orkiestra akordeonowa); występowała jako solistka m.in. z  Wielkopolską Orkiestrą Symfoniczną (kilkadziesiąt koncertów) oraz m.in. w Poznańskim Duecie Akordeonowym z mężem Jerzym Kaszubą (od 1980) i w zespole Familiare (od 1996) na koncertach w Polsce i zagranicą (Litwa, Łotwa, Niemcy, Dania,  Liban, Izrael, Francja). Autorka publikacji historyczno-metodycznych i książek: Muzyka programowa XX wieku w repertuarze akordeonowym oraz Con fisarmonica. Od 1972 r. naucza w poznańskim szkolnictwie artystycznym; od 2002 r. prowadzi klasę akordeonu w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. Jej uczniowie i studenci zdobyli ponad 140 czołowych nagród i wyróżnień na konkursach akordeonowych w kraju i zagranicą; konsultant CEA, ekspert; MKiDN, członek i ekspert Polskiej Komisji Akredytacyjnej i agencji akredytacyjnej MusiQuE; juror konkursów akordeonowych i wykładowczyni  kursów mistrzowskich i warsztatów w Polsce i Europie; organizatorka międzynarodowych konferencji AkoPoznań, Forów Akademickich i międzyuczelnianych koncertów akordeonowych. Uhonorowana m.in. Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Złotym Krzyżem Zasługi, Nagrodą Ministra Kultury, a także Dyplomem Złotym „Muzyczne Orły” i Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Źródło: Teresa Adamowicz-Kaszuba, Akademia Muzyczna im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu,  https://amuz.edu.pl/nauczyciel/teresa-adamowicz-kaszuba/ [dostęp: 18.06.2025]

Błoch Piotr

Akordeonista, absolwent Akademii Muzycznej w Bydgoszczy w klasie prof. Jerzego Kaszuby oraz Państwowej Szkoły Muzycznej II st. w Inowrocławiu (dyplom z wyróżnieniem, 2010). Laureat licznych konkursów akordeonowych w kraju, występuje jako solista i kameralista, m.in. w Radziejowskim Kwintecie Akordeonowym. Uczestniczył w kursach mistrzowskich u takich pedagogów jak Włodzimierz Lech Puchnowski, Alexander Selivanov, Jerzy Jurek, Klaudiusz Baran i Bogdan Dowlasz. Obecnie prowadzi klasę akordeonu w Szkole Muzycznej I st. w Radziejowie.

Źródło: Źródło: Błoch Piotr, Encyklopedia POLMIC, https://polmic.pl/pl/encyklopedia/osobowe/b/bloch-piotr [dostęp: 18.06.2025]

Dowlasz Bogdan, prof. dr hab. (1949-2025)

Akordeonista, kompozytor i pedagog. Absolwent Hochschule für Musik Franz Liszt w Weimarze, od roku 1974 związany z Akademią Muzyczną w Łodzi, gdzie pełnił m.in. funkcje rektora i kierownika katedry. Laureat konkursów kompozytorskich, autor licznych wystąpień naukowych, wykładowca kursów mistrzowskich w Polsce i Europie, juror konkursów międzynarodowych. Jako solista i kameralista wykonał około tysiąca koncertów, propagując muzykę współczesną. Wykształcił całe pokolenia akordeonistów, którzy dziś rozwijają jego dokonania na polu promowania akordeonu. Jego twórczość akordeonowa gości bardzo często w programach konkursowych i koncertowych akordeonistów w każdym wieku. Kompozytor nagradzany w Polsce i za granicą, jego utwory publikowały renomowane wydawnictwa europejskie. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem Złotym „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Źródło: Bogdan Dowlasz, Polmic.pl,  https://polmic.pl/pl/encyklopedia/osobowe/d/dowlasz-bogdan [dostęp: 18.06.2025]

Deschamps Frederic

Francuski akordeonista i pedagog o międzynarodowej renomie, twórca nowatorskiej metody nauczania „Le mouvement crée le son”, od lat prowadzący mistrzowskie kursy na całym świecie. Laureat najważniejszych konkursów (m.in. Coupe Mondiale, Trophée Mondial, Klingenthal), profesor w Konserwatorium Paryskim oraz Haute École de Musique w Lozannie, wieloletni prezes Confédération Mondiale de l’Accordéon, juror prestiżowych konkursów międzynarodowych. Prowadził programy telewizyjne i współpracował z wieloma znanymi artystami (Josh Groban, Charles Trenet, Laetitia Casta). Jego uczniowie, tacy jak Grayson Masefield, Petar Maric czy Vincent Peirani, zdobywali najwyższe nagrody na konkursach w Europie i poza nią. Autor licznych publikacji i wykładowca wielu uczelni, od dekad kształtuje kolejne pokolenia akordeonistów, ciesząc się opinią jednego z najwybitniejszych nauczycieli tego instrumentu.

Źródło: Frédéric Deschamps – Biographie 2023, Hohner France, https://www.hohner.fr/_files/ugd/ad27e3_a918aec7890a449384e463ac010765c1.pdf [dostęp: 18.06.2025]

Przetłumaczono przy wsparciu narzędzia sztucznej inteligencji (ChatGPT)

Ellegaard Mogens (1935-1995)

Duński akordeonista i pedagog, uznawany za ojca akordeonu “klasycznego”. Od lat 50. XX wieku aktywnie propagował instrumenty z manuałem melodycznym po stronie lewej ręki, inicjując szereg przełomowych kompozycji na akordeon, m.in. zamówioną u Ole Schmidta “Symphonic Fantasy and Allegro” akordeon i orkiestrę symfoniczną (1958). Był solistą wielu renomowanych orkiestr (m.in. Royal Philharmonic, BBC Scottish Symphony, Toronto Symphony), występował na międzynarodowych festiwalach (m.in. Warszawska Jesień, ISCM), współtworzył Trio Mobile oraz liczne zespoły kameralne. Inicjował i prawykonywał dzieła takich twórców jak Benzon, Gubaidulina, Nordheim, Nørgård, Lundquist czy Abrahamsen. Autor pierwszych podręczników do nauki akordeonu z manuałem melodycznym. Założył klasę akordeonu w Królewskiej Akademii Muzycznej w Kopenhadze (1970), a od 1989 kierował katedrą akordeonu w Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Grazu. 

Źródło: Mogens Ellegaard, Wikipedia (en), https://en.wikipedia.org/wiki/Mogens_Ellegaard [dostęp: 18.06.2025]

Jurek Jerzy, prof. dr hab. (1945–2011)

Akordeonista, pedagog Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, gdzie pełnił funkcje dziekana i prodziekana Wydziału Instrumentalnego. Był absolwentem PWSM w Warszawie (dyplom z wyróżnieniem jako pierwszy w specjalności akordeon). Laureat licznych konkursów krajowych i międzynarodowych (m.in. Pallanza, Klingenthal, Versailles, Annemasse). Członek i kierownik Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego, koncertującego w Europie i Azji. Był również związany z Akademią Muzyczną w Łodzi, wychowawca wielu laureatów konkursów akordeonowych. Juror i wykładowca kursów mistrzowskich, wiceprezes SAP.

Źródła: Jerzy Jurek, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Jurek [dostęp: 18.06.2025]; Prof. Jerzy Jurek, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, archiwum Wayback, https://web.archive.org/web/20140104033634/http://www.chopin.edu.pl/pl/osobowe/jerzy-jurek [dostęp: 18.06.2025]

Kaczyński Władysław (1896-1952)

Kompozytor, dyrygent, akordeonista i skrzypek czynny w pierwszej połowie XX wieku. Około 1912 roku związany z orkiestrą ludową Adama Sztromberga, z którą uczestniczył w pionierskich nagraniach dla wytwórni „Syrena Grand Record”. Wirtuoz akordeonu, założyciel własnego zespołu harmonistów na początku lat 20. XX w. Współpracował m.in. z Piotrem Rybarskim, a jego nagrania ukazywały się w katalogach „Odeon”, „Syrena Record” i „Lonora”. Po II wojnie światowej związany z „Fogg Record”. Członek Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych.

Źródło: Władysław Kaczyński, Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki, https://bibliotekapiosenki.pl/osoby/Kaczynski_Wladyslaw [dostęp: 18.06.2025]

Kaszuba Barbara, dr hab.

Kompozytorka, pianistka i skrzypaczka (ur. 1983), absolwentka AM w Poznaniu – kompozycja i AM w Bydgoszczy – skrzypce; laureatka wielu konkursów kompozytorskich (m. in.: Kraków, Tarnów, Katowice, Sanok, Wrocław, Warszawa, Ragusa/Włochy, MUSINFO/Francja, Floryda, Kalifornia/USA) i wykonawczych; w swym dorobku posiada ponad 100 kompozycji na różnorakie składy, w tym kilkanaście z udziałem akordeonu; jej utwory wykonywane są w Polsce, w większości krajów europejskich, w USA, Kanadzie, Chinach, Singapurze przez renomowanych solistów, zespoły kameralne i orkiestry m. in. Orkiestrę Kameralną PR Amadeus pod dyr. Agnieszki Duczmal i Anny Duczmal-Mróz.

Źródło: Związek Kompozytorów Polskich, Oddział w Poznaniu, post na profilu Facebook, https://www.facebook.com/ZKPPOZNAN [dostęp: 29.05.2025]

Kaszuba Jerzy, prof. dr hab.

Absolwent klasy akordeonu prof. Włodzimierza L. Puchnowskiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, laureat krajowych i międzynarodowych konkursów muzycznych. Od lat 80. realizował aktywną działalność koncertową jako solista i kameralista (m.in. w Poznańskim Duecie Akordeonowym), koncentrując się na repertuarze współczesnym. Od 1983 roku związany z Akademią Muzyczną w Bydgoszczy, gdzie prowadzi klasę akordeonu; pełnił funkcje dziekana, prorektora oraz rektora tej uczelni (1999–2005, 2012–2020). Prowadzi również klasę akordeonu w Akademii Muzycznej w Poznaniu. Juror konkursów akordeonowych, wykładowca kursów mistrzowskich i warsztatów akordeonowych. Autor publikacji: Zarys historii akordeonistyki polskiej i Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich oraz Metody nauczania dzieci gry na akordeonie. Odznaczony m.in. Medalem Edukacji Narodowej, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, a także wraz żoną Teresą Nagrodą Artystyczną Młodych im. S. Wyspiańskiego za osiągnięcia w edukacji dzieci i młodzieży (1987).

Źródło: Jerzy Kaszuba, Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, https://www.amuz.bydgoszcz.pl/wykladowcy/prof-zw-dr-hab-jerzy-kaszuba/ [dostęp: 18.06.2025]

Korytkowski Arkadiusz

Akordeonista z Łomży, absolwent PSM I i II st. w klasie mgr. Mirosława Kotelczuka. W 2011 roku założył na Facebooku grupę „Świat Akordeonu”, zrzeszającą ponad 4 tys. członków, aktywnie promującą akordeonistykę w Polsce. Występuje jako solista i w zespołach, publikuje nagrania na YouTube, współpracuje z portalem notesland.com i alenuty.pl. Prowadzi lekcje gry na akordeonie i zajmuje się opracowywaniem nut. Kolekcjonuje nagrania i materiały związane z akordeonem.

Źródło: biogram Arkadiusz Korytkowski, Alenuty.pl, https://www.alenuty.pl/pl/c/Arkadiusz-Korytkowski/328 [dostęp: 18.06.2025]

Kostrzębski Piotr

Akordeonista, licencjonowany fizjoterapeuta. Absolwent Szkoły Muzycznej I st. Złamanie nadgarstka uniemożliwiło mu ukończenie Szkoły Muzycznej II st., ale przyczyniło się do zainteresowania fizjoterapią. W 2023 roku, podczas konferencji AkoPoznań, poprowadził wykład pt. “Aparat ruchu u akordeonistów – co boli, czemu się przeciąża i jak temu zaradzić”. 

Krzanowski Andrzej (1951-1990)

Kompozytor i akordeonista, przedstawiciel tzw. „pokolenia ’51”, wybitny twórca i wykonawca muzyki współczesnej. Studiował kompozycję u Henryka Mikołaja Góreckiego oraz grę na akordeonie u Joachima Pichury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach. Od końca lat 60. aktywnie koncertował jako akordeonista, biorąc udział w prestiżowych festiwalach w Polsce i za granicą. Jego twórczość, silnie związana z akordeonem, obejmuje muzykę symfoniczną, kameralną i elektroakustyczną. Był laureatem licznych konkursów kompozytorskich w kraju i za granicą. Związany z nurtem „nowego romantyzmu”, nazywany był “Chopinem akordeonu”. Od 1975 roku prowadził działalność pedagogiczną, m.in. w katowickiej PWSM oraz na międzynarodowych kursach w Darmstadt i Viitasaari. W 1984 otrzymał zamówienie na II Symfonię od Krzysztofa Pendereckiego. Pozostawił po sobie imponujący dorobek kompozytorski, którego znaczna część przeznaczona jest na akordeon.

Źródło: Andrzej Krzanowski, Culture.pl, https://culture.pl/pl/tworca/andrzej-krzanowski [dostęp: 18.06.2025]; 

A. Chłopecki, Andrzej Krzanowski – Chopin akordeonu, 18.10.2010, Wyborcza.pl, https://wyborcza.pl/7,76842,8519075,andrzej-krzanowski-chopin-akordeonu.html [dostęp: 18.06.2025]

Kubit Eneasz, dr

Akordeonista i pedagog, absolwent Akademii Muzycznej w Łodzi w klasie prof. Bogdana Dowlasza, z którą związany jest zawodowo od 2007 roku, obecnie jako adiunkt. Laureat licznych konkursów ogólnopolskich i międzynarodowych (m.in. w Klingenthal, Castelfidardo, Popradzie, Kijowie), stypendysta MKiDN, Fundacji Kultury Polskiej oraz programu Młoda Polska. Wykonawca muzyki współczesnej, dokonał prawykonań utworów m.in. Hanny Kulenty i Artura Zagajewskiego. Występował na prestiżowych festiwalach w kraju i za granicą, w tym na Warszawskiej Jesieni. Inicjator pierwszego w Polsce akordeonu ćwierćtonowego.

Źródło: Eneasz Kubit, NOSPR, https://nospr.org.pl/pl/kalendarz/artysci/eneasz-kubit [dostęp: 18.06.2025]

Kulpowicz Witold (1921-1992)

Kompozytor, dyrygent i pedagog. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie. Autor podręczników do nauki gry na akordeonie, wizytator szkół i ognisk muzycznych, wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich. Twórca licznych utworów instrumentalnych oraz piosenek dla dzieci. Laureat międzynarodowej nagrody UAICF w Paryżu (1968) za Kapryśny temat oraz nagrody Ministra Oświaty i Wychowania za wybitne osiągnięcia pedagogiczne. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”.

Źródło: A. Korytkowski, Witold Kulpowicz, Świat Akordeonu, https://www.facebook.com/legacy/notes/523565340989212/ [dostęp: 18.06.2025]

Lubieniecki Ryszard

Muzykolog, instrumentalista i kompozytor; absolwent Akademii Muzycznej w Bydgoszczy (akordeon, kompozycja) oraz Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie uzyskał stopień doktora i pracuje jako adiunkt. Specjalizuje się w teorii muzyki późnego średniowiecza, łącząc badania z praktyką wykonawczą. Publikował m.in. w czasopismach „Muzyka”, „Res Facta Nova” i „Glissando”. Wykonuje muzykę XIV–XV w. oraz współczesną, posługując się także improwizacją i grą na dawnych instrumentach klawiszowych. Współzałożyciel zespołów Layers, Vox Imaginaria, Vogellicht, Disquiet i Lubieniecki/Rupniewski.

Źródło: Ryszard Lubieniecki, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, https://wuwr.eu/autor/ryszard-lubieniecki/ [dostęp: 18.06.2025]

Mirek Łukasz

Akordeonista, pedagog, absolwent Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. Nauczyciel gry na akordeonie w PSM I st. w Wągrowcu oraz pedagog w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych w Owińskach. Współzałożyciel duetu Bayan Brothers (2007) i współwłaściciel Polskiego Portalu Akordeonowego (od 2010). Wraz z zespołem koncertował w Europie i Azji, prezentując wszechstronność akordeonu w różnych gatunkach muzycznych. Występował m.in. w programie Mam Talent.

Moser Elsbeth

Urodzona w Bernie akordeonistka i wybitna pedagożka, należąca do grona czołowych interpretatorek muzyki akordeonowej. Studiowała akordeon i fortepian w Konserwatorium w Bernie oraz w Hochschule für Musik w Trossingen. Od 1983 roku profesor Hochschule für Musik, Theater und Medien w Hanowerze. Laureatka licznych międzynarodowych konkursów (Evian, Annemasse), odznaczona Krzyżem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1997) za wkład w upowszechnienie akordeonu jako instrumentu koncertowego. Występowała z czołowymi orkiestrami i artystami, m.in. w wykonaniach „Siedmiu słów” Sofii Gubajduliny, z którą łączyła ją bliska przyjaźń. 

Źródło: Elsbeth Moser, Hochschule für Musik, Theater und Medien Hannover, https://www.hmtm-hannover.de/de/hochschule/personen/m-r/prof-elsbeth-moser [dostęp: 18.06.2025]

Przetłumaczono przy wsparciu narzędzia sztucznej inteligencji (ChatGPT)

Nowak Paweł

Akordeonista, bandoneonista, pedagog, kompozytor, aranżer i animator kultury, kolekcjoner instrumentów, związany z Kaszubami i Pomorzem. Absolwent OSM im. F. Nowowiejskiego i Akademii Muzycznej w Gdańsku (klasy prof. K. Olczaka i prof. E. Rosińskiej), nauczyciel w PSM I i II st. w Słupsku (filia w Bytowie) oraz laureat wielu konkursów akordeonowych. Pomysłodawca i współtwórca jedynego w Polsce Muzeum Akordeonu w Kościerzynie oraz organizator Międzynarodowego Festiwalu Akordeonowego w Sulęczynie. Znany z inicjatywy Bicia Rekordu Polski w jednoczesnej grze na akordeonach i audycji „Jazz na akordeon” w Radiu Gdańsk. Prowadzi aktywną działalność koncertową w kraju i Europie. Komponuje muzykę filmową i solową na akordeon, specjalizując się w tangu, jazzie i stylu musette. Odznaczony m.in. medalem „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, „Perłą Kaszub” i tytułem Skry Ormuzdowej, został także uznany za Osobowość Roku 2012 w kategorii Kultura przez „Dziennik Bałtycki”.

Źródło: P. Nowak, O mnie, https://pawelnowak.pl/o-mnie/ [dostęp: 18.06.2025]

Paszkiewicz Piotr

Akordeonista, dyrygent i aranżer, urodzony w Grodnie. Absolwent klasy prof. Jerzego Kaszuby w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu oraz klasy prof. Zbigniewa Koźlika na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina (filia w Białymstoku); absolwent  kierunku dyrygentura symfoniczna w AM w Poznaniu. Laureat kilkunastu konkursów akordeonowych w Polsce i za granicą, m.in. Grand Prix w Kownie oraz nagród w Walencji i Puli (2025), gdzie zdobył II nagrodę jako solista, a jako dyrygent Orkiestry AkoPoznań – I miejsce. Współtwórca duetu Sonorum Duo, koncertuje regularnie w kraju i za granicą. 

Pelczarski Maksymilian

Akordeonista, absolwent Akademii Muzycznej w Łodzi, członek Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich i administrator „Polskiego Portalu Akordeonowego”. Współpracował z wieloma instytucjami kultury, m.in. Teatrem Powszechnym, Teatrem Wielkim, Teatrem Muzycznym i Teatrem Pinokio w Łodzi. Występował z licznymi artystami i zespołami, uczestniczył w projektach teatralno-muzycznych, festiwalach i międzynarodowych produkcjach, m.in. Bal Spectacle De Paris (2016–2018) i Projekt Arboretum (2018), a także w licznych spektaklach Łódzkiego Teatru Piosenki w latach 2018–2020.

Źródło: mgr Maksymilian Pelczarski, Akademia Humanistyczno Ekonomiczna w Łodzi, https://www.ahe.lodz.pl/dydaktyk/9626/mgr-pelczarski-maksymilian [dostęp: 18.06.2025]

Pichura Joachim, prof. dr hab. (1942-2024)

Akordeonista, pedagog i profesor sztuk muzycznych, wieloletni wykładowca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, z którą związany był od 1968 roku. Absolwent klasy akordeonu prof. Włodzimierza Lecha Puchnowskiego w PWSM w Warszawie. W katowickiej uczelni pełnił funkcje m.in. prorektora (1982–1987), rektora (1987–1990) oraz dziekana Wydziału Instrumentalnego (od 1996). Był inicjatorem rozwoju akordeonistyki w regionie, kierownikiem artystycznym Śląskiego Kwintetu Akordeonowego, a także jurorem i autorem cenionych publikacji specjalistycznych. Laureat prestiżowych konkursów, m.in. Grand Prix d’Europe (1985) i Premio Internazionale Città di Castelfidardo (1986). W 2014 r. odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Źródła: Joachim Pichura, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Joachim_Pichura 

[dostęp: 18.06.2025]; P. Grella-Możejko, Człowiek w cieniu, „Śląsk” 2024, nr 8, s. 73, https://sbc.org.pl/Content/890607/08.pdf  [dostęp: 18.06.2025]

Poniecki Florian (1907-1980)

Skrzypek, pianista, akordeonista i kapelmistrz, przed 1939 r. kierownik zespołów typu Odeon – wprowadził akordeon do ich składu; po 1950 r. współzałożyciel Wielkopolskiego Studium Muzycznego, gdzie prowadził klasę akordeonu i orkiestrę akordeonową (ok. 100 koncertów); inicjator występów Mogensa Ellegaarda i Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego w Poznaniu; odznaczony m.in. Medalem X-lecia PRL i odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”. 

Źródło: Florian Poniecki, Akordeon.info, https://akordeon.info/?p=1279 [dostęp: 18.06.2025]

Przybylski Bronisław Kazimierz, prof. dr hab. (1941-2011)

Kompozytor i pedagog, związany z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Łodzi, gdzie od 1963 roku prowadził działalność dydaktyczną, pełniąc m.in. funkcję kierownika Katedry Kompozycji. Studiował teorię muzyki i kompozycję w łódzkiej PWSM, a następnie doskonalił warsztat u Bolesława Szabelskiego w Katowicach i Romana Haubenstocka-Ramatiego w Wiedniu. Autor obszernego dorobku twórczego obejmującego muzykę orkiestrową, kameralną i chóralną. W jego twórczości ważne miejsce zajmuje repertuar akordeonowy – zarówno solowy, jak i kameralny oraz z towarzyszeniem orkiestry – obejmujący utwory dydaktyczne, koncertowe i eksperymentalne (m.in. Concerto polacco, Quasi una sonata, La follia, Epiphaneia, 24 kaprysy). Dzieła te przyczyniły się do ugruntowania pozycji akordeonu w polskiej muzyce współczesnej.

Źródło: M. Kosińska, Bronisław Kazimierz Przybylski, Culture.pl, https://culture.pl/pl/tworca/bronislaw-kazimierz-przybylski [dostęp: 18.06.2025]

Rosińska Elżbieta, prof. dr hab.

Akordeonistka, pedagożka, autorka publikacji i organizatorka życia muzycznego. Absolwentka Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku w klasie akordeonu Józefa Madanowskiego. Doskonaliła warsztat u wybitnych artystów, m.in. Mogensa Ellegaarda, Stefana Hussonga, Mie Miki, Friedricha Lipsa i Mattiego Rantanena. Koncertowała jako solistka i kameralistka w Europie i Azji, dokonując wielu prawykonań utworów polskich kompozytorów. Autorka licznych artykułów oraz książki Polska literatura akordeonowa 1955–1996, redaktorka internetowego Katalogu Polskiej Muzyki Akordeonowej. Od ponad dwóch dekad prowadzi Kaszubskie Warsztaty Akordeonowe w Wejherowie. Profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku, była dziekan Wydziału Instrumentalnego tej uczelni (2012–2019). Jej studenci i doktoranci są laureatami prestiżowych konkursów krajowych i międzynarodowych. Jurorka wielu konkursów akordeonowych, a także aktywna wykonawczyni, której nagrania ukazały się m.in. nakładem wydawnictw DUX, Soliton i Requiem Records.

Źródło: Elżbieta Rosińska, Akademia Muzyczna im. S. Moniuszki w Gdańsku, https://amuz.gda.pl/prof-dr-hab-elzbieta-rosinska,533?highlight=el%C5%BCbieta%20rosi%C5%84ska [dostęp: 18.06.2025]

Slota-Krieg Irmgard (1926-2009) 

Niemiecka akordeonistka, od 1949 r. pierwsza wykładowczyni akordeonu w Hochschule für Musik „Franz Liszt” w Weimarze, współtwórczyni tamtejszej „weimarskiej szkoły” gry; autorka podręcznika Neue Schule für Akkordeon (Leipzig: Hofmeister 1954).

Źródła: „Fachrichtung Akkordeon an der Weimarer Musikhochschule feiert ihr 70jähriges Jubiläum”, Deutsches Musikinformationszentrum, 14 XI 2019, https://miz.org/de/nachrichten/fachrichtung-akkordeon-an-der-weimarer-musikhochschule-feiert-ihr-70jaehriges-jubilaeum-n17920 [dostęp: 18.06.2025]; C. Malter, „Der Ton wird mit dem Balg geformt”, Deutschlandfunk Kultur, 19 X 2020, https://www.deutschlandfunkkultur.de/das-akkordeonduo-con-trust-anspannen-und-entspannen-das-100.html  [dostęp: 18 VI 2025]; Neue Schule für Akkordeon. Band 1, Google Books, https://books.google.com/books?id=Uye3nQEACAAJ [dostęp: 18.06.2025]

Biogram opracowano przy wsparciu narzędzia sztucznej inteligencji (ChatGPT)

Szczebak Marian (1948-2022)

Absolwent klasy prof. Joachima Pichury, związany z Akademią Muzyczną im. K. Lipińskiego we Wrocławiu, gdzie pracował jako wykładowca; występował jako instrumentalista Teatru Muzycznego Capitol i Operetki Wrocławskiej.

Źródła: M. Doniec, Stanisław Tarchała – wyjątkowa postać w świecie akordeonowym, Akordeon.info, https://akordeon.info/?p=1157 [dostęp: 18 VI 2025]; profil „Marian Szczebak” (post o śmierci 03.11.2022), Facebook, https://www.facebook.com/marian.szczebak [dostęp: 18 VI 2025]; program Przygody mrówki Bogo-Jogo (Teatr Muzyczny Capitol 2001, https://encyklopediateatru.pl/repository/performance_file/2017_04/88368_przygody_mrowki_bogo_jogo__teatr_muzyczny_capitol__wroclaw__2001.pdf [dostęp: 18.06.2025]

Tarchała Stanisław

Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej I st. w Bystrzycy Kłodzkiej w klasie akordeonu oraz Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Nauczyciel i wieloletni dyrektor Gimnazjum w Wilkanowie (2005–2012). Od ponad 25 lat koncertuje w Orkiestrze Zdrojowej w Długopolu-Zdroju, występował także podczas Międzynarodowych Dni Akordeonu AkoPoznań. Laureat m.in. konkursu Trophée Mondial de l’Accordéon (I miejsce w 2024 roku). Reprezentuje nurt świadomego muzykowania amatorskiego, opartego na głębokiej pasji i samokształceniu.

Źródło: M. Doniec, Stanisław Tarchała – wyjątkowa postać w świecie akordeonowym, Akordeon.info,  https://akordeon.info/?p=1157 [dostęp: 18.06.2025]

Uran Grzegorz

Akordeonista, kompozytor, aranżer i teoretyk. Absolwent AS w Szczecinie w kl. akordeonu dra hab. Jerzego Siemaka (2019) i  AM im. I.J.  Paderewskiego w Poznaniu w klasie kompozycji dr hab. Moniki Kędziory (2024).

Wesołowski Tadeusz (1918-1972)

Kompozytor i akordeonista, jeden z najbardziej rozpoznawalnych wykonawców muzyki akordeonowej w Polsce w okresie powojennym. Zyskał ogólnopolską popularność dzięki debiutowi radiowemu w 1938 roku, po którym założył zespół akordeonistów znany jako „Harmoniści”. Występował regularnie na antenie radiowej oraz dokonał licznych nagrań płytowych, współpracując z wytwórniami takimi jak „Syrena Record”, „Odeon”, „Lonora” i „Fogg Record”. Autor kilkudziesięciu kompozycji na akordeon i orkiestrę. 

Źródła: Tadeusz Wesołowski (kompozytor), Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Weso%C5%82owski_%28kompozytor%29 [dostęp: 18.06.2025]; „Tadeusz Wesołowski i Harmoniści”, Polskie Radio – Historia Polskiego Folku, 18.032019, https://www.polskieradio.pl/377/7388/artykul/2281175 [dostęp: 18.06.2025]

Zajkowski Artur

Akordeonista, założyciel i kierownik artystyczny Koszalińskiej Orkiestry Akordeonowej „Akord”, inicjator i wieloletni organizator Międzynarodowego Festiwalu Zespołowej Muzyki Akordeonowej w Koszalinie, ceniony w środowisku krajowym i europejskim. 

Źródło: Artur Zajkowski: Jesteśmy znani w całej Polsce i Europie, ekoszalin.pl, 3.09.2017, https://ekoszalin.pl/artykul/16520-Artur-Zajkowski-Jestesmy-znani-w-calej-Polsce-i-Europie [dostęp: 18.06.2025]

---

1. M. Doniec, Transkrypcja utworu „Piccola suite da camera per tre strumenti melodici due in chiave di Sol, uno in chiave di Fa, pianoforte e percussione” Barbary Kaszuby na kwintet akordeonowy, niepublikowana praca zaliczeniowa (Propedeutyka badań naukowych), Akademia Muzyczna im. I. J. Paderewskiego, Poznań 2023. ↩︎
2. “Komin” – potoczna nazwa regestru podbródkowego. W najnowocześniejszych instrumentach zastosowana jest technologia tzw. regestru obrotowego.  ↩︎
3. W czasie pandemii w formule online przeprowadzono szereg konkursów akordeonowych m.in. Trophée Mondial de l’Accordéon, Accordion Star International, Ozornyje Garmoniki, Mławski Festiwal Muzyki Akordeonowej, Ascoltate, Concord of Sounds. ↩︎
4. M. Doniec, Dariusz Kownacki podsumowuje Trophée Mondial 2020, Polski Portal Akordeonowy, 16.05.2020, https://akordeon.info/?p=285 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
5. Bardzo często na stronach internetowych jest możliwość skomentowania tekstu. Dzięki temu informacja może być na bieżąco weryfikowana i aktualizowana. Dodatkowym atutem jest możliwość przedstawienia innego punktu widzenia w kontrze do tezy autora. ↩︎
6. J. Dastych, S. Galas, J. Powroźniak, W.L. Puchnowski, Akordeon od A do Z, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1966. ↩︎
7. Można tu wymienić kwestię przykładów aplikatury, czy promowanej literatury na akordeon standardowy, która opierała się na niewłaściwie opracowanych transkrypcjach pedagogicznej literatury fortepianowej. ↩︎
8. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej i Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich, praca dyplomowa, Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Warszawie, Warszawa 1979; wyd. druk.: 20 lat Stowarzyszenia Akordeonistów Polskich i Dyrekcji Społecznych Ognisk Muzycznych im. M. Karłowicza w Warszawie 1959–1979, Warszawa 1979. ↩︎
9. W.L. Puchnowski, Rozwój akordeonistyki w PRL, referat wygłoszony na sympozjum „Dorobek i perspektywy rozwoju psychologii i pedagogiki muzycznej w PRL”, Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Warszawie, 12–14.12.1974. ↩︎
10. Klasy akordeonu w ośrodkach akademickich obejmowali: Joachim Pichura (Katowice), Henryk Krzemiński (Poznań), Ireneusz Wróbel (Wrocław), Krzysztof Milczanowski (Kraków) oraz Józef Madanowski (Gdańsk); ponadto Jerzy Jurek został asystentem w PWSM w Warszawie. 
    Źródło: J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., s. 28. ↩︎
11. Akordeon, nr 1 (kwiecień–czerwiec 2016), red. K. Baran, T. Adamowicz-Kaszuba, D. Kaniewska-Jurek, Łódź, Wydawnictwo Astra, s. 12. ↩︎
12. Pierwszym absolwentem kierunku został Jerzy Jurek. ↩︎
13. Podczas jednego z koncertów Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego w Wilnie doszło do spotkania, które miało dalekosiężne skutki dla rozwoju akordeonistyki na Litwie. Wśród słuchaczy znalazł się Ričardas Sviackevičius. Zachwycony poziomem artystycznym zespołu i charyzmą Włodzimierza Lecha Puchnowskiego, nie tylko nawiązał z nim kontakt, ale – jak sam później przyznawał – znalazł inspirację do własnych działań. Wkrótce po tym spotkaniu, korzystając z porad W.L. Puchnowskiego, Sviackevičius założył na Litwie kwintet akordeonowy, którego repertuar początkowo opierał się na programach wykonywanych przez warszawski zespół. Z czasem sam stał się centralną postacią litewskiej sceny akordeonowej – w 1986 roku założył Litewskie Stowarzyszenie Akordeonistów i zainicjował w Wilnie festiwal muzyki akordeonowej. Jak wspominał „Włodzimierz Lech Puchnowski swoim przykładem i energią zachęcał mnie do pracy organizacyjnej” 
    Źródło: Akordeon, nr 1, 2016, s. 7. ↩︎
14.  Centralny Ośrodek Pedagogiczny Szkolnictwa Artystycznego (COPSA) – jednostka powołana w 1954 r. w celu doskonalenia kadr pedagogicznych; organizowała kursy, seminaria, konferencje, przesłuchania i konkursy. Funkcjonowała do 1992 r., kiedy jej zadania przejęło nowo utworzone Centrum Edukacji Artystycznej.
    Źródła: Centralny Ośrodek Pedagogiczny Szkolnictwa Artystycznego (COPSA), Archiwum Muzyczne Pomorza i Kujaw, https://archiwummuzyczne.pl/instytucje/centralny-osrodek-pedagogiczny-szkolnictwa-artystycznego-copsa [dostęp: 18.06.2025]; W. Jankowski, COPSA – w 60-lecie powołania, Zeszyty Psychologiczno-Pedagogiczne CEA 2/2014, s. 11–13, https://www.gov.pl/attachment/2faf09e9-b997-45fc-800a-dc2592f81fb2 [dostęp: 18.06.2025]; Centrum Edukacji Artystycznej powstało na bazie COPSA w 1992 r., odpowiedź na zapytanie poselskie, Sejm RP, https://orka2.sejm.gov.pl/IZ6.nsf/main/0D4796DD [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
15.  M. Cholka, F. Kawała, Działalność naukowo-artystyczna klasy akordeonu Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu w latach 2000–2018, niepublikowana praca dyplomowa, Akademia Muzyczna im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, Poznań 2018, rozdz. 1.2. ↩︎
16. Biografia Włodzimierza Lecha Puchnowskiego, Akordeon.info, https://akordeon.info/?p=18 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
17. Akordeon, nr 1, 2016, s. 10. ↩︎
18. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., rozdz. 1. ↩︎
19. Trzyrzędowa „harmonia polska” – odmiana diatonicznej harmonii guzikowej wykształcona w Polsce 
    ok. lat 30. XX wieku. W okresie międzywojennym nasz kraj stał się jej głównym producentem i eksporterem, a instrument zyskał własny repertuar i przydomek „warszawianka”. Dziś wciąż jest używany w kapelach ludowych Radomszczyzny, Świętokrzyskiego i Kurpi.
    Źródła: Harmonia (instrument), Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Harmonia_(instrument) [dostęp: 18.06.2025]; Harmonia polska, Polskie Radio Dwójka, 28.01.2011, https://www.polskieradio.pl/8/478/artykul/304445,harmonia-polska [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
20. Największa w Polsce prywatna kolekcja instrumentów ze stroikiem przelotowym – ponad 130 akordeonów, harmonii i pokrewnych instrumentów z XIX i XX w. – prezentowana od 16.11.2010 r. w Muzeum Akordeonu w Kościerzynie. Powstała z inicjatywy kaszubskiego akordeonisty Pawła A. Nowaka, który gromadzi zbiory 
    od 1999 r.
    Źródło: Muzeum Akordeonu, Muzeum Ziemi Kościerskiej w Kościerzynie, https://muzeumakordeonu.com.pl [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
21. W.L. Puchnowski, Rozwój akordeonistyki w PRL…, op. cit., s. 1. ↩︎
22. W.L. Puchnowski, Rozwój akordeonistyki w PRL…, op. cit., s. 3. ↩︎
23. Źródło: https://szarlatan.pl/katalog/weber-karol-maria-zaproszenie-do-tanca-estrada-akordeonisty [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
24. Warto zaznaczyć, że wspomniany wcześniej Włodzimierz Lech Puchnowski został uhonorowany na tym konkursie brązowym medalem oraz tytułem laureata. 
    Źródło: Akordeon, nr 1, 2016, s. 12. ↩︎
25. 1 września 1959 roku otwarto klasy akordeonu w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Warszawie i Państwowym Liceum Muzycznym w Katowicach. ↩︎
26. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., rozdz. 3. ↩︎
27. Do 1959 roku zorganizowano 4 kursy, w których wzięło udział około 50 osób. ↩︎
28. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., rozdz. 3. ↩︎
29. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., s. 36-39 ↩︎
30. W.L. Puchnowski, Rozwój akordeonistyki w PRL…, op. cit., s. 8-9. ↩︎
31. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., s. 29-30. ↩︎
32. W 1977 roku skomponował utwór pt. Muzyka na trzy akordeony, harmonijkę ustną i perkusję –  wykonywany m.in. na festiwalu „Warszawska Jesień” (1979) 
    Źródło: indeks wykonawczy festiwalu „Warsaw Autumn 1956-2023”, plik PDF, s.v. Dobrowolski (wpis: „Music for Three Accordions, Harmonica and Percussion” – wykon. 1979), https://warszawska-jesien.art.pl/upload/2024/09/wj2024_pl_indeks.pdf [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
33. W 1955 roku skomponował Sonatinę C –  pierwszą polską oryginalną kompozycję napisaną na akordeon. ↩︎
34.  Na akordeon solo skomponował m.in. Prelude and Scherzo (1993) oraz Technical suite (1990). 
    Źródła: B.K. Przybylski – Accordion in solo and chamber work of Łódź composers, vol. 2, Discogs, https://www.discogs.com/release/15403972-Bronis%C5%82aw-Kazimierz-Przybylski-Accordion-in-solo-and-chamber-work-of-%C5%81%C3%B3d%C5%BA-composers-vol-2 [dostęp: 18.06.2025]; B.K. Przybylski – Accordion in solo and chamber work of Łódź composers, vol. 3, Discogs, https://www.discogs.com/release/15403978-Bronis%C5%82aw-Kazimierz-Przybylski-Accordion-in-solo-and-chamber-work-of-%C5%81%C3%B3d%C5%BA-composers-vol-3 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
35. Do jego najważniejszych kompozycji należą Wiatr echo niesie po polanie, Audycje I – VI, Studium  I – V. ↩︎
36. Napisał pierwszy polski utwór na akordeon z manuałem melodycznym: Koncert na akordeon, smyczki, harfę i perkusję (1967). Jest to też jednocześnie pierwsza polska kompozycja na akordeon z orkiestrą.  ↩︎
37. Skomponował m.in. Postscriptum (1985), Palindrom (1987), Sonatina capricciosa (1987), Dialogus musarum (1988), Koncert na akordeon i małą orkiestrę (1997), Fresk (1998) czy Accordarium (2020, dedykowane Elżbiecie Rosińskiej). Istotne miejsce w jego dorobku zajmuje literatura pedagogiczna, m.in. popularne Tańce Robotów. Uważany za najczęściej wykonywanego polskiego kompozytora muzyki akordeonowej, zwłaszcza w repertuarze konkursowym. ↩︎
38. Do najważniejszych jego utworów akordeonowych należą: Concerto polacco na akordeon i orkiestrę (1973), Concerto classico na akordeon i orkiestrę (1986), Bajki, Scherzo concertante.  
    Źródło: Bronisław Kazimierz Przybylski, utwory z katalogu PWM, https://pwm.com.pl/pl/kompozytorzy_i_autorzy/5146/przybylski-bronislaw-kazimierz/utwory.html [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
39. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., s. 35-36. ↩︎
40. J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., s. 31-32. ↩︎
41. Cytat pochodzi z wywiadu z prof. Teresą Adamowicz-Kaszubą (czerwiec 2025), przygotowywanego do publikacji na stronie www.akordeon.info. ↩︎
42. Wielkopolskie Studium Muzyczne (w 1973 r. przemianowane na WSOM – Wielkopolskie Spółdzielcze Ogniska Muzyczne) było jedyną w kraju spółdzielczą placówką tego typu: za umiarkowane opłaty prowadziło indywidualne lekcje instrumentalne w domach prywatnych oraz grupowe zajęcia teoretyczne w wynajmowanych salach, realizując na kursie niższym i średnim programy MKiS odpowiadające programom PSM I i II st.; 
    rocznie kształciło ok. 400–500 akordeonistów i do 1976 r. pozostawało jedyną szkołą średniego szczebla w Wielkopolsce oferującą naukę gry na akordeonie. 
    Źródło: informacja ustna prof. dr hab. Teresy Adamowicz-Kaszuby, Poznań 2025. ↩︎
43. Były to akordeony Weltmeister Toccata. ↩︎
44. Nie byłem w stanie znaleźć informacji o tej osobie, w tym imienia. Możliwe, że pan Gajewski źle zapamiętał nazwisko swojego nauczyciela lub używał formy pseudonimu. ↩︎
45. Na marginesie warto wspomnieć, że Bogdan Gajewski po krótkim epizodzie w seminarium duchownym doszedł do wniosku, że nie jest to jego życiowa droga. Próbował kontynuować naukę gry u swojego pierwszego nauczyciela, jednak powrót po dłuższej przerwie okazał się trudny. Wobec krytycznej reakcji pedagoga, Gajewski zrezygnował z dalszej edukacji muzycznej w tej formie i od tamtej pory rozwijał się jako muzyk samodzielnie. ↩︎
46. Wydaje się, że dziś po tę publikację najczęściej sięgają akordeoniści-amatorzy, rzadko korzystający z nowszej literatury. ↩︎
47. Heligonka – dwurzędowa, diatoniczna harmonia guzikowa o systemie naprzemiennym (jeden guzik = dwie wysokości dźwięku), wyróżniająca się nisko strojonymi basami. Wywodzi się z czeskich instrumentów wzorowanych na accordionie Demiana (XIX w.), a w Polsce od połowy XIX w. przyjęła się zwłaszcza 
    w Beskidach, akompaniując tańcom i obrzędom kawalerskim. 
    Żródło: T. Nowak, Heligonki w polskim folklorze muzycznym, http://www.2017.kultura-regionow.pl/13,224,Heligonki_w_polskim_folklorze_muzycznym.htm [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
48. W Polsce w latach 1949–1973 funkcjonowała Bydgoska Fabryka Akordeonów, która produkowała rocznie około 16 000 instrumentów. Były to akordeony o stosunkowo niskiej jakości, co jednak nie przeszkodziło im 
    w zdobyciu dużej popularności ze względu na szeroką dostępność i przystępną cenę.
    Źródło: J. Kaszuba, Zarys historii akordeonistyki polskiej…, op. cit., s. 12. ↩︎
49. Mimo, iż widziałem ten akordeon na żywo, nie udało mi się ustalić dokładnego modelu. ↩︎
50. Akordeon, nr 1, 2016, s. 13. ↩︎
51. Najlepszym przykładem jest wspomniane przeze mnie wcześniej korzystanie z akordeonów Weltmeister Toccata w wersji guzikowej z konwerterem. ↩︎
52. Na podstawie: M. Doniec; P. Kostrzębski, Historia Polskiej Internetowej Akordeonistyki, Akordeon.info, https://akordeon.info/?page_id=889 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
53. Pojęcie “polska internetowa akordeonistyka” nie jest szeroko stosowane. Jedynymi miejscami w sieci, gdzie można lub było można się z nim spotkać są strony, w których istnienie angażowałem się bezpośrednio, 
    tj. www.cyja.pl, www.akordeon-portal.pl, www.akordeon.pl i www.akordeon.info. ↩︎
54. Stron o szeroko pojętej tematyce akordeonowej było i jest całkiem sporo. Warto wymienić tu chociażby stronę autorstwa profesora Jerzego Łukasiewicza (www.lukasiewiczjerzy.pl), która niestety od kilku lat jest nieaktywna, czy też projekt koleżanek i kolegów z Akademii Muzycznej w Gdańsku, czyli Akordeonowy Notes (www.facebook.com/akordeonowynotes). ↩︎
55. M. Doniec, Wywiad z Piotrem Kostrzębskim – twórcą Polskiego Serwisu Akordeonowego, Polski Portal Akordeonowy, 17.02.2011, https://akordeon.info/?p=1073 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
56. M. Doniec, Ł. Mirek, Motion Trio w Bydgoszczy – wywiad z Januszem Wojtarowiczem, Polski Serwis Akordeonowy (cyja.pl), 24.09.2008, https://akordeon.info/?p=1097 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
57. M. Doniec, Frank Prus Trio – wywiad z liderem oraz relacja z koncertu, Polski Serwis Akordeonowy (cyja.pl), 2009, https://akordeon.info/?p=316 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
58. Wszystkie odsłony strony do 2014 roku tworzył Piotr Kostrzębski. Autorem ostatniej odsłony Polskiego Portalu Akordeonowego jest Mateusz Doniec.  ↩︎
59. P. Barycki, Frederic Deschamps – wielka gwiazda w rozmowie z Polskim Portalem Akordeonowym, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 18.02.2012, https://akordeon.info/?p=325 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
60. Z dumą wspominam moment, w którym prof. Bogdan Dowlasz podczas konferencji Międzynarodowych Dni Akordeonu AkoPoznań odwołał się do fragmentów mojego wywiadu z Petri Makkonenem. Było to dla mnie potwierdzenie, że moja praca została zauważona i ma realną wartość dla środowiska. ↩︎
61. M. Doniec, Cztery pytania do Petara Marica, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 15.03.2012, https://akordeon.info/?p=278 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
62. P. Barycki,  Jarosław Bester udziela wywiadu dla Polskiego Portalu Akordeonowego, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 10.03.2012, https://akordeon.info/?p=1127 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
63. M. Doniec, „Szukam swojego indywidualnego języka” – Jacek Kopiec dla Polskiego Portalu Akordeonowego, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 16.05.2020, https://akordeon.info/?p=87 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
64. M. Doniec, Konrad Merta – akordeonowy obieżyświat, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 18.04.2020, https://akordeon.info/?p=336 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
65. M. Doniec, Bartosz Kołsut – młody, lecz bardzo dojrzały Muzyk Roku, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 3.03.2015, https://akordeon.info/?p=268 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
66. M. Doniec, „Na Krakowskim Festiwalu Akordeonowym ładujemy twórcze baterie” – Jacek Kopiec o zbliżającym się festiwalu, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 2020, https://akordeon.info/?p=73 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
67. M. Doniec; Ł. Mirek, Festiwal w Kotlinie dobiegł końca – wywiad z Januszem Barańskim, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 16.11.2011, https://akordeon.info/?p=931 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
68. M. Doniec, Dariusz Kownacki podsumowuje Trophée Mondial 2020, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 16.05.2020, https://akordeon.info/?p=285 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
69. M. Doniec, Andrzej Krzanowski we wspomnieniach prof. Teresy Adamowicz-Kaszuby, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 2020, https://akordeon.info/?p=241 [dostęp: 18.06.2025]; idem, Ewa Bieżan wspomina swojego ojca, Polski Portal Akordeonowy (akordeon.pl), 4.03.2015, https://akordeon.info/?p=298 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
70. M. Doniec, Akordeon i bandoneon w „Domówce Kultury”, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 2020, https://akordeon.info/?p=215 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
71. Jednym z głównych punktów obchodów Dnia Jedności Kaszubów jest coroczna próba ustanowienia rekordu Polski w jednoczesnej grze na akordeonie, gromadząca zazwyczaj kilkuset uczestników. 
    Źródło: Dzień Jedności Kaszubów 2025. Podjęli próbę bicia rekordu w grze na akordeonie, Nadmorski24.pl, 23.03.2025, https://nadmorski24.pl/aktualnosci/71217-dzien-jednosci-kaszubow-2025-podjeli-probe-bicia-rekordu-w-grze-na-akordeonie [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
72. Artykuły, Akordeon.info, https://akordeon.info/?cat=5 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
73. Autorem “Definicji Akordeonu według Polskiego Portalu Akordeonowego” jest Maksymilian Pelczarski. 
    
    Treść definicji:
    
    Akordeon – instrument muzyczny o bardzo skomplikowanej budowie, wielu odmianach i rozmiarach. Wymagający niezwykłej podzielności uwagi oraz fizycznej sprawności grającego. Przeznaczony najczęściej do jednoczesnego akompaniowania i prowadzenia melodii, choć nie jest to regułą.
    
    Przez wielu klasyfikowany jako instrument perkusyjny, dęty itp. Każde przyporządkowanie akordeonu posiada logiczne uzasadnienie umiejscowienia go w danej grupie instrumentów. Idiofony są odpowiednią grupą przyporządkowania akordeonu. Przypomnijmy, że w idiofonach źródłem dźwięku jest drgające ciało stałe. Jednak ze względu na to, co wywołuje drganie, idiofony również można dalej dzielić na: szarpane, uderzane, zderzane oraz dęte do których można zaliczyć akordeon. Uzasadnieniem jest słup powietrza dostający się do wnętrza głośnicy wprawiający w ruch metalowy języczek stroikowy. Drgania języczka zatem są źródłem dźwięku zaś inicjatorem powietrze. Można zatem mówić akordeonie jako instrumencie z grupy idiofonów dętych.
    
    Akordeon, poprzez swój wygląd zewnętrzny i zasadę działania wzbudza różnorakie odczucia wśród grających, słuchających i oglądających. Posiada ogromną, cały czas rosnącą ilość przezwisk. Bardzo często postrzegany jest humorystycznie i jest mile kojarzony. Można rzec, że akordeon jest zawsze młody między innymi za przyczyną producentów konkurujących we wprowadzaniu wszelkich innowacji. Konstruktorzy stale odmładzają go proponując nowe systemy i technologie więc brzmienia, kształty, rozmiary, systemy akordeonów stale ewoluują. Mnogość rozwiązań konstrukcyjnych akordeonów jest ogromna w porównaniu z innymi instrumentami akustycznymi.
    
    Akordeon posiada elektroniczne odpowiedniki. Stanowią one oddzielną kategorię instrumentów o podobnym zewnętrznie kształcie, zbliżonej barwie dźwięku. Sposób gry na elektronicznych odpowiednikach jest niemal taki sam jak na akustycznym akordeonie. Obecnie nie udało się jeszcze stworzyć akordeonu elektronicznego, który brzmiałby w 100 % identycznie i na którym można grać dokładnie tak samo jak na „klasycznym” stroikowym instrumencie. Elektroniczne instrumenty z wbudowanym systemem midi mogą służyć między innymi jako narzędzie pomocne w komputerowym pisaniu nut, czy jako urządzenia sterujące modułami dźwiękowymi. ↩︎
74. W tym dziale zamieszczony był znakomity, wyczerpujący artykuł prof. Elżbiety Rosińskiej pt. Zarys historii akordeonu. ↩︎
75. Podczas pracy przy tym dziale rozpoczęliśmy współpracę z firmą Roland, której akordeony pojawiły się 
    w bazie. ↩︎
76. Forum funkcjonowało zarówno przy Polskim Serwisie Akordeonowym, jak i przy Polskim Portalu Akordeonowym kolejno w domenach: forum.cyja.pl, forum.akordeon-portal.pl, forum.akordeon.pl. ↩︎
77. ”Ostatnim bastionem” tradycyjnych for internetowych zdaje się być powstałe w 2017 roku forum.akordeonowe.pl, które jest bardzo popularne, lecz mam wrażenie, że w zdecydowanej większości skupia ono muzyków reprezentujących ruch amatorski. ↩︎
78. Premiera forum miała miejsce w 2008 roku, a dane statystyczne przytaczam z grudnia 2022 roku. ↩︎
79. Forum Akordeon.pl (wersja archiwalna z 6.12.2022), Internet Archive Wayback Machine, https://web.archive.org/web/20221206011512/http://www.forum.akordeon.pl/ [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
80. M. Doniec, Moja forumowa przygoda, Akordeon.pl (archiwum Wayback Machine, 19.04.2016), https://web.archive.org/web/20160419163736/http://akordeon.pl/index.php/felietonyportal/2-uncategorised/56-moja-forumowa-przygoda [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
81. Strona Akordeon.info to w całości mój pomysł, za który jestem w pełni odpowiedzialny i pozostaję w nim jedyną osobą decyzyjną. Po wielu latach działania w grupach i zespołach czułem potrzebę i gotowość stworzenia czegoś w pełni autorskiego. Poza tym często kompromisy, które musiałem zawierać podczas współpracy przy tworzeniu Portalu Akordeonowego nie oddawały w pełni mojej wizji projektów. ↩︎
82. Działalność redakcyjną zaczynałem mając 16 lat. Przez lata zdobywania nowych doświadczeń moje “pióro” bardzo mocno ewoluowało, a studia na uczelni wyższej dały mi zupełnie inną perspektywę prowadzenia strony. Chcę kontynuować historię, napisaną przez Polski Serwis Akordeonowy i Polski Portal Akordeonowy, która będzie  jej osobnym “rozdziałem”. ↩︎
83. Źródłem informacji była praca dyplomowa Dominiki Ratyniak o nazwie Katalog pisemnych Prac Dyplomowych i Licencjackich studentów klas akordeonu Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego 
    w Poznaniu. ↩︎
84. Zastanawiałem się nad sposobem ujęcia prac powstających na zakończenie studiów I stopnia. Choć formalnie na Akademii Muzycznej w Poznaniu nie funkcjonują już one jako prace licencjackie – ich miejsce zajęła praca z przedmiotu Propedeutyka Badań Naukowych – zdecydowałem się zachować dotychczasowe nazewnictwo. W mojej ocenie, mimo zmiany nazwy i charakteru, są to wciąż opracowania wieńczące pierwszy etap kształcenia, nierzadko bardzo wartościowe merytorycznie. Dlatego w zestawieniu nadal figurują jako „prace licencjackie”, co pozwala na zachowanie spójności i przejrzystości całej klasyfikacji. ↩︎
85. Przykładem takiej współpracy jest kontakt z prof. Jerzym Mądrawskim z UJK z Kielc, który zaproponował przesłanie swojego biogramu i zestawienia osiągnięć kompozytorskich w celu ich publikacji na portalu Akordeon.info. Tego rodzaju inicjatywy są dla mnie szczególnie cenne i doskonale wpisują się w ideę rozwijania portalu jako otwartej bazy wiedzy. ↩︎
86. Wątpliwości miały charakter prawny. Profesor zwrócił uwagę m.in. na kwestię praw autorskich do wykładów pracowników uczelni wyższych, pytając, czy nie stanowią one automatycznie własności intelektualnej uczelni, a tym samym – czy ich publikacja nie wymaga uprzedniej zgody instytucji. Zadał również pytanie o możliwość udostępniania materiałów nutowych wyłącznie za zgodą autora, bez konieczności kontaktowania się z wydawcą. ↩︎
87. „Akordeoninfo”, profil na Facebooku, https://www.facebook.com/people/Akordeoninfo/61567877609796/ [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
88. Spis konkursów dla akordeonistów, Akordeon.info, https://akordeon.info/?page_id=938 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
89. W zestawieniu zdecydowałem się na czytelny podział konkursów na dwie osobne kategorie: solistyczne i zespołowe (zespoły kameralne i orkiestry). W związku z tym ten sam konkurs może pojawić się w obu tabelach, jeśli organizator przewiduje zarówno występy indywidualne, jak i kameralne. Choć istnieją inne możliwości prezentacji tych danych – np. scalone zestawienie z oznaczeniami rodzajów kategorii – przyjęty układ uznałem za najbardziej przejrzysty i funkcjonalny. Dzięki temu użytkownik może intuicyjnie sięgnąć po informacje odpowiadające jego potrzebom: osoby zainteresowane konkursami solowymi kierują się do konkretnej tabeli, podobnie jak poszukujący konkursów zespołowych. Układ ten był testowany w praktyce w roku akademickim 2024/2025 i okazał się użyteczny w pracy akordeonistów planujących udział w konkursach. Niewskazywanie w tabeli, czy dany konkurs oferuje obie formy udziału (solową i kameralną), wynika z założenia, że odbiorcami zestawienia są osoby zaznajomione z charakterem większości wymienionych wydarzeń – nauczyciele, studenci oraz aktywni uczestnicy życia konkursowego, którzy potrafią samodzielnie zweryfikować szczegóły interesujących ich regulaminów. Celem nie było stworzenie encyklopedycznego katalogu, lecz możliwie wygodnego i praktycznego narzędzia roboczego do planowania aktywności artystycznej. ↩︎
90. W określeniu “z możliwym udziałem akordeonu” mam na myśli konkursy otwarte dla wszystkich instrumentalistów lub przeznaczone dla szerszego spektrum instrumentów, w którym akordeon został wymieniony. ↩︎
91. Na przykład w materiale zawierającym wywiad z Franciszkiem Prussem z Opalenicy uzupełniłem treść o informację o jego śmierci, aby zachować aktualność publikacji. ↩︎
92. G. Uran, Riff 2 – wskazówki autora kompozycji, Akordeon.info, https://akordeon.info/?p=925 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
93. Nazwa działu Wiedza została świadomie wybrana ze względu na swoją zwięzłość, jednoznaczność i funkcjonalność. W kontekście strony internetowej, której celem jest popularyzacja i uporządkowanie zagadnień związanych z akordeonem, krótkie i klarowne nazwy działów sprzyjają intuicyjnej nawigacji użytkownika. Słowo „wiedza” odwołuje się bezpośrednio do treści edukacyjnych i merytorycznych, co czyni je adekwatnym wprowadzeniem do materiałów zawierających opracowania historyczne, metodyczne i teoretyczne. Jako termin uniwersalny i neutralny, nie ogranicza zakresu tematycznego, a zarazem nie wprowadza zbędnej terminologicznej emfazy, co odpowiada charakterowi strony jako źródła otwartego i przystępnego. ↩︎
94. Duet akordeonowy założony w 2021 r. w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu przez Mateusza Dońca i Piotra Paszkiewicza. 
    Źródło: Bio, Sonorum Duo, https://sonorumduo.pl/2023/12/05/bio/ [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
95. Informacje zawarte pierwotnie w pracy Dominiki Ratyniak zostały przeze mnie uzupełnione o dane zgromadzone w pracach dyplomowych: Michała Cholki i Filipa Kawały Działalność naukowo-artystyczna klasy akordeonu Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu w latach 2000–2018 i Huberta Capai 50-lecie klasy akordeonu w Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu. Stan dokumentacji. Działalność artystyczno-naukowa klasy akordeonu w latach 2018–2022 oraz o moją własną wiedzę. ↩︎
96. Lista prac naukowych dotyczących akordeonu, zamieszczona na stronie, ma charakter otwarty i nie jest w pełni kompletna. Większość tytułów została zebrana na podstawie danych zamieszczonych w publikacjach naukowych, jednak pojedyncze wpisy – takie jak na przykład praca doktorska Michała Gajdy – znalazły się w zestawieniu z uwagi na fakt, że autor niniejszej pracy miał do nich bezpośredni dostęp w trakcie opracowywania materiałów. W kolejnych miesiącach planowane jest sukcesywne uzupełnianie zestawienia o prace magisterskie i doktorskie z różnych ośrodków akademickich w Polsce. ↩︎
97. Tekst stworzony z wykorzystaniem narzędzi AI ↩︎
98. Sztuczna inteligencja, Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sztuczna-inteligencja;3983490.html [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
99. Historia sztucznej inteligencji, AI USz, https://ai.usz.edu.pl/historia/ [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
100. W 1955 roku John McCarthy zorganizował na Uniwersytecie Dartmouth warsztaty badawcze, podczas których po raz pierwszy użyto terminu „sztuczna inteligencja” (artificial intelligence), określając w ten sposób nowo kształtującą się dziedzinę nauki. ↩︎
101. W 1997 roku superkomputer Deep Blue, opracowany przez firmę IBM, pokonał ówczesnego mistrza świata w szachach, Garriego Kasparowa, w meczu transmitowanym globalnie, co uznawane jest za symboliczny przełom w rozwoju sztucznej inteligencji. ↩︎
102. Informację tę uzyskałem bezpośrednio od ChatGPT, pytając o przyczyny generowania nieprawdziwych treści. ↩︎
103. Co istotne tego rodzaju rozwiązanie znacząco zwiększa moje możliwości w zakresie archiwizowania dorobku polskich akordeonistów. W wielu przypadkach dostęp do prac czy publikacji będzie ograniczony czasowo lub logistycznie – możliwość wykonania jedynie zdjęcia dokumentu i późniejszego opracowania go 
     z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji staje się więc niezwykle praktyczną alternatywą. ↩︎
104. M. Doniec, Jak powstawał akordeon: Techniczna historia instrumentu krok po kroku,  Akordeon.info, https://akordeon.info/?p=1248 [dostęp: 18.06.2025]. Tekst opracowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. ↩︎
105. Festiwal odbywający się w Krakowie co dwa lata od 2011 r., kładący duży nacisk na promowanie muzyki współczesnej, a także organizujący warsztaty mistrzowskie. 
     Źródło: Fundacja Art Forum, opis VII edycji festiwalu akordeonowego, https://fundacjaartforum.pl/7-krakowski-festiwal-akordeonowy/ [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
106. J. Kaszuba, Sprawozdanie z IX Międzynarodowych Dni Akordeonu AkoPoznań 2020, Polski Portal Akordeonowy, 2020, https://akordeon.info/?p=181 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
107. H. Capaja, M. Doniec, E. Makuch, Marcin Wyrostek w Poznaniu – relacja z wykładów, warsztatu i koncertu, Polski Portal Akordeonowy, 26.05.2021, https://akordeon.info/?p=45 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
108. M. Doniec, Andrzej Krzanowski we wspomnieniach prof. Teresy Adamowicz-Kaszuby, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 2020, https://akordeon.info/?p=241 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
109. M. Doniec, Akordeon i bandoneon w „Domówce Kultury”, Polski Portal Akordeonowy (Akordeon.pl), 2020, https://akordeon.info/?p=215 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
110. Do tego grona można zaliczyć m.in. prof. Teresę Adamowicz-Kaszubę, prof. Jerzego Kaszubę, prof. Elżbietę Rosińską, prof. Krzysztofa Olczaka, prof. Elwirę Śliwkiewicz-Cisak ↩︎
111. Patronite.pl to platforma, która umożliwia twórcom pozyskiwanie finansowania od swoich odbiorców. Twórcami mogą być artyści, sportowcy, podcasterzy, organizacje, czy fundacje. ↩︎
112. O sensie takiej działalności najlepiej świadczy przykład – zachowując rzecz jasna odpowiednią skalę – Radia 357. Jest to niezależny projekt medialny wspierany przez słuchaczy, którego twarzami są m.in. Marek Niedźwiecki, Michał Olszański, czy Piotr Stelmach. We wrześniu 2022 roku Patroni wsparli projekt kwotą rzędu 16 milionów złotych. 
     Źródło: Radio 357, Patronite.pl, https://patronite.pl/radio357 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎
113. Zdaję sobie sprawę, że żaden kurs online nie zastąpi “żywych” lekcji z nauczycielem. Istnieje jednak bardzo duża grupa osób, która z różnych względów nie chce lub nie może z takiej opcji skorzystać. ↩︎
114. M. Doniec, Stanisław Tarchała – wyjątkowa postać w świecie akordeonowym, Akordeon.info, https://akordeon.info/?p=1157 [dostęp: 18.06.2025]. ↩︎